Döner Elek (Trommel) Motoru

Döner elek, ya da sahadaki adıyla trommel, eğimli yerleştirilmiş, gövdesi delikli saclardan ya da elek panellerinden oluşan büyük bir silindirdir. Ağır ağır döndükçe içindeki malzeme yuvarlanır; delikten geçen ince kısım alttaki toplama oluğuna düşer, iri parça silindirin öbür ucundan çıkar. Kum-çakıl ocaklarında killi malzemenin yıkanıp ayrılmasında, mobil eleme makinelerinde ve kompost ya da toprak elemede sık kullanılır. Bu sayfa silindiri döndüren motoru anlatır; sektörün diğer makineleri için konkasör ve taş kırma tesisleri için elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Titreşimli elekten farkı: sarsıntı değil yavaş dönüş

Trommelde elek yüzeyi sallanmaz, döner. Silindir çok yavaş döner, tur sayısı motor milinin yanında oldukça küçük kalır; içerideki taşlar yükselip geri kayar, bu yuvarlanma hem ayırmayı hem de killi topakların parçalanmasını sağlar. Dönüş hızı makinenin kalbidir: çok yavaş dönen silindirde malzeme tabanda kayar ve eleme zayıflar, çok hızlı dönende ise merkezkaç etkisiyle malzeme duvara yapışıp birlikte döner. Doğru hız, silindir çapına göre makine üreticisi tarafından belirlenir.

Motor bu düşük hızı doğrudan veremez. 1500 ya da 1000 d/d sınıfı bir motorun devri, yüksek oranlı bir redüktörle ve çoğu zaman ek bir zincir ya da dişli kademesiyle düşürülür. Bu yüzden trommel motoru seçimi, redüktör giriş devrinden ve mevcut motorun kutup sayısından ayrı düşünülemez.

Silindir nasıl döndürülür?

Tahrik makaralı (sürtünmeli) düzen

Silindirin dış yüzeyinde çelik ray halkaları bulunur ve silindir bu halkalarla dört ya da daha fazla makaranın üstüne oturur. Makaralardan bir çifti tahriklidir; motor ve redüktör bu makaraların milini çevirir, silindir sürtünmeyle döner. Mobil trommellerde makaralar lastik kaplı olabilir. Bazı makinelerde her iki tarafın makarası ayrı motorla sürülür.

Zincirli ya da çevre dişlili düzen

Silindirin gövdesine bir zincir dişlisi ya da büyük bir çevre dişlisi bağlanır; redüktör çıkışındaki pinyon bu dişliyi çevirir. Ağır ve uzun yıkama trommellerinde bu düzen kaymaya izin vermediği için tercih edilir.

Hidrolik tahrikli mobil makineler

Bazı paletli ya da çekme tip trommellerde silindiri bir hidrolik motor döndürür; elektrik motoru, varsa, hidrolik pompayı sürer. Bu durumda seçim pompanın debisine ve basıncına göre yapılır; hidrolik pompa için elektrik motorları sayfası bu konuyu anlatır.

Kalkışta dengesiz yük ve atalet

Trommelin en ağır anı, içi dolu durmuş silindiri yeniden döndürmektir. Dururken malzeme silindirin alt kısmında bir yığın oluşturur; dönüş başladığında bu yığın bir tarafa doğru kaldırılmak zorundadır ve redüktör çıkışında, sabit dönüştekinden belirgin ölçüde yüksek bir moment gerekir. Buna büyük çelik silindirin kendi ataleti eklenir. Islak ve killi malzemede yığın daha ağırdır ve silindir duvarına yapışır.

Bu nedenle trommellerde doğrudan yol verme ya da yıldız-üçgen yerine çoğu zaman frekans konvertörü ya da yumuşak yol verici kullanılır. Konvertör düşük frekanstan yüksek momentle kalkışa ve sahaya göre dönüş hızının ince ayarına imkân tanır; malzeme değiştiğinde (kuru taş, killi çakıl, kompost) silindir hızı buna göre değiştirilebilir. Tesis vardiya sonunda durdurulmadan önce silindirin boşaltılması, ertesi sabahki kalkışı belirgin biçimde kolaylaştırır.

HEM'in üç fazlı serileri konvertörle hız ayarına uygundur; motor uzun süre anma devrinin çok altında tam yükte dönecekse harici fan gerekebilir, motor ile pano arası uzunsa dv/dt ya da sinüs filtresi değerlendirilir. Bu koşulları siparişte bildirin; ayrıntı inverter uyumlu motorlar sayfasındadır.

Redüktör, montaj ve hizalama

Motor ve redüktör genellikle silindirin yanındaki ya da altındaki şaseye oturur. Ayrı kaideli düzende motor ile redüktör arasında esnek kaplin ya da kayış bulunur; kompakt düzende motor redüktöre doğrudan flanşla bağlanır. HEM motorları B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15 yapılarda gövdeye göre sunulur; flanş ve mil ölçüsü siparişte teyit edilir. Redüktör oranı ve tahrik makarası çapı makine üreticisinin hesabıdır; motor tarafı için redüktör için elektrik motorları sayfası yol gösterir.

Sürtünmeli tahrikte makaralar ile ray halkası arasındaki hizasızlık, silindirin eksenel olarak kaymasına ve makaraların düzensiz aşınmasına yol açar; bu, motor akımında periyodik dalgalanma olarak görülebilir. Zincirli tahrikte zincir gerginliği ve dişli aşınması aynı şekilde izlenmelidir.

Islak eleme, çamur ve bakım

Yıkama trommellerinde silindirin içine püskürtme boruyla su verilir ve çıkış tarafı çamurludur. Tahrik grubu çoğu zaman bu suyun sıçradığı alçak bir noktadadır. IP55 motor sıçrayan suya karşı korunur, ancak basınçlı su jetiyle yıkama ve çamur içinde kalma için tasarlanmamıştır; motorun üstüne bir sac siper ve altında drenaj bırakılması iyi bir uygulamadır. Uzun duruşlarda yoğuşmayı önlemek için yoğuşma ısıtıcısı, konvertörlü çalışmada sargıyı izlemek için PTC sensör sipariş seçeneğidir.

Kuru elemede, özellikle kompost ve toprakta, ince toz motor kanatçıklarını kapatır; bakım listesine gövde temizliği yazılmalıdır. Makara rulmanlarının yağlanması ve elek panellerindeki tıkanma da motor yükünü doğrudan etkileyen kalemlerdir: tıkalı bir silindir daha fazla malzeme taşır ve daha ağır döner.

Örnek motorlar ve seçim tablosu

Trommeller redüktörle çalıştığı için 4 ve 6 kutuplu motorlar yaygındır. Küçük bir kompost ya da toprak trommelinde 4 kW 132M1-6 968 d/d'de 39,5 Nm verir. Orta boy bir kum-çakıl trommelinde 5,5 kW 132M2-6 (54,3 Nm) ve 11 kW 160L-6 (970 d/d, 108,3 Nm) bakılabilecek modellerdir. Uzun ve ağır bir yıkama trommelinde 15 kW 180L-6 978 d/d'de 146,5 Nm sağlar. Redüktör girişi 1500 d/d sınıfına göre seçilmişse aynı güçteki 4 kutuplu modellere bakılır.

Modeller yalnızca örnektir; kesin seçim silindirin yüküne, gerekli devre, redüktör düzenine ve sahadaki koşullara göre yapılır.

Motor talebinde istenen veriler

Trommelin çapı ve uzunluğu, makine markası, tahrik düzeni (makara, zincir, çevre dişlisi), mevcut motorun gücü (kW), devri (d/d), şebeke gerilimi, montaj biçimi, redüktör giriş flanşı ve mil ölçüsü ile gereken adet bilgisini iletin; konvertörle mi doğrudan mı çalıştığını ve ıslak ya da kuru eleme yapıldığını ekleyin. Eski motorun etiketi okunuyorsa etiketten muadil bulma sayfasında anlatıldığı gibi fotoğrafını göndermeniz yeterlidir.

Gövde ve güç seçeneklerini fiyatlarıyla mağazada inceleyebilirsiniz. Bize WhatsApp ya da telefonla ulaşmak için iletişim sayfasındaki numaraları kullanın; depomuzda bulunan motorlar Türkiye'den yola çıkar.

Sık Sorulan Sorular

Trommelin dönüş hızını motor değiştirerek artırabilir miyim?

Silindir hızı, çapa göre belirlenmiş bir sınırın altında kalmalıdır; aşılırsa malzeme duvara yapışıp birlikte döner ve eleme bozulur. Hız değişikliği gerekiyorsa konvertörle ve makine üreticisinin verdiği aralıkta yapılmalıdır.

Sabah kalkışında trommel motoru neden termikten atıyor?

Dolu duran silindirde alt kısımdaki yığını kaldırmak yüksek moment ister. Vardiya sonunda silindiri boşaltmak, termik ayarını ve kalkış yöntemini gözden geçirmek ilk adımlardır.

İki tarafı ayrı motorla sürülen trommelde nelere dikkat edilir?

İki motorun aynı güç, devir ve kutup sayısında olması gerekir. Konvertörlü kullanımda motorların yükü eşit paylaşması için ayarlar makine üreticisinin önerisine göre yapılır.

Makaralı trommelde motor akımı neden periyodik dalgalanıyor?

Çoğu zaman makara ile ray halkası arasındaki hizasızlık, aşınma ya da silindirin içinde dengesiz biriken malzeme bu dalgalanmayı yapar. Makara hizası ve elek panelleri kontrol edilmelidir.