3000 Devir Elektrik Motorları

3000 devir elektrik motorları, stator sargısı 2 kutuplu, yani tek kutup çifti olarak yapılmış üç fazlı asenkron motorlardır. 50 Hz şebekede döner manyetik alan dakikada 3000 tur atar; mil ise yük altında bunun biraz gerisinde kalır. HEM Motor bu grupta 0,25 kW ile 355 kW arasındaki güçleri kapsayan modeller sunar. Tamamı IP55 korumalı, F sınıfı yalıtımlıdır ve listede B3 ayaklı standart yapıyla yer alır. Üç devir grubunun en hızlısı olan bu motorlar, aynı güçte en düşük torku verir; bu yüzden seçim çoğu zaman makinenin hız mı yoksa kuvvet mi istediği sorusuyla başlar.

Tek kutup çifti: şebekeden alınabilen en hızlı döner alan

Asenkron motorda mil hızını belirleyen ilk etken kutup sayısıdır. Sargı ne kadar çok kutup oluşturursa döner alan bir elektrik periyodunda o kadar az yol alır. İki kutuplu sargıda alan her periyotta tam bir tur tamamlar. Hesap 120 × frekans / kutup sayısı biçimindedir: 120 × 50 / 2 = 3000 d/d senkron devir. Dört kutupta bu değer yarıya, altı kutupta üçte bire iner.

Pratikteki karşılığı şudur: aynı şebekede, araya kasnak ya da dişli koymadan bir asenkron motordan alınabilecek en yüksek hız bu gruptadır. Daha yüksek bir mil hızı gerekiyorsa kasnak oranı veya frekans çevirici devreye girer. Daha düşük hız gerekiyorsa genellikle redüktör ya da daha çok kutuplu bir motor değerlendirilir. Frekans çeviriciyle çalışma planlanıyorsa inverter uyumlu elektrik motorları sayfasındaki notlara da bakın.

Etikette neden tam 3000 yazmaz? Senkron ve nominal devir

3000 d/d alanın hızıdır; rotor bu hıza hiçbir zaman tam olarak yetişmez. Rotor çubuklarında akım oluşabilmesi için alan ile rotor arasında küçük bir hız farkı gerekir. Bu farka kayma denir ve büyüklüğünü yük belirler. Motor boşta dönerken mil senkron değere çok yaklaşır, etiket gücünde yüklendiğinde ise nominal devre iner.

Bu gruptaki modellerin katalogdaki nominal değerleri 2730–2982 d/d arasındadır. Küçük gövdelerde kayma görece büyüktür: 0,25 kW'lık 63M2-2 nominal yükte 2730 d/d döner. Güç arttıkça fark daralır; 160 kW'lık 315L1-2 için verilen değer 2980 d/d'dir. Alüminyum gövdeli modellerde aralık 2730–2945 d/d, pik döküm modellerde ise 2750–2982 d/d'dir.

185 kW ve 355 kW pik döküm modellerin listesinde nominal devir verisi bulunmaz; bu iki modelde değer teklif aşamasında teyit edilir. Makine tarafında hesap yaparken 3000 rakamını değil, seçilen modelin etiketindeki nominal devri kullanın. Kasnak çapı, pompa debisi ya da kesme hızı hesabında bu küçük fark sonucu değiştirebilir. Aynı olgu dört kutuplu motorlar için gerçek devir sorusunda ayrıca açıklanır.

Gövde malzemesi, IEC gövde ve gerilim seçenekleri

Grupta alüminyum ve pik döküm olmak üzere iki gövde malzemesi vardır. 0,55–11 kW arasındaki her güçte aynı model kodu iki malzemeyle de bulunur; 11 kW'ın üzerindeki güçler yalnız pik döküm gövdeyle gelir.

Bu grubun ayırt edici bir ayrıntısı 63M gövdedir. HEM'in üç devir grubu içinde 63M gövde yalnız iki kutuplu tarafta, 0,25 kW'lık alüminyum 63M2-2 modelinde bulunur. Montaj yerinin dar olduğu küçük fan, küçük pompa ya da cihaz tahriklerinde ilk bakılacak model genellikle budur.

Sargı gerilimi güce göre ikiye ayrılır: 3 kW'a kadar 230/400 V (Δ/Y), 4 kW ve üzeri 400/690 V (Δ/Y). 400 V'luk bir şebekede ilk gruptaki motorlar yıldız, ikinci gruptakiler üçgen bağlanır. Yıldız-üçgen yol verme düşünülüyorsa sargının 400 V'ta üçgen çalışması gerekir; bu gruptaki 4 kW ve üzeri modeller bu yapıdadır. Gövde malzemesine göre tüm seçenekler alüminyum gövdeli elektrik motorları ve pik döküm gövdeli elektrik motorları kategorilerinde toplanmıştır.

Güç aralığının farklı noktalarından örnekler

Aşağıdaki modeller küçükten büyüğe sıralanmıştır ve aralığın farklı noktalarını temsil eder. Değerler katalog nominal değerleridir. Güncel fiyat her modelin kartında ve ürün sayfasında görünür.

• 63M2-2: 0,25 kW, alüminyum gövde, nominal 2730 d/d, tork 0,87 Nm
• 90L-2: 2,2 kW, alüminyum gövde, nominal 2895 d/d, tork 7,26 Nm
• 132S2-2: 7,5 kW, pik döküm gövde, nominal 2930 d/d, tork 24,4 Nm
• 160M2-2: 15 kW, pik döküm gövde, nominal 2945 d/d, tork 48,6 Nm
• 200L2-2: 37 kW, pik döküm gövde, nominal 2960 d/d, tork 119,4 Nm
• 280S-2: 75 kW, pik döküm gövde, nominal 2975 d/d, tork 240,8 Nm

132S gövdede hem 5,5 kW (132S1-2) hem 7,5 kW (132S2-2) model vardır. Aynı gövde kodu farklı güçleri barındırabildiği için sipariş her zaman tam model koduyla verilmelidir. Bütün güç basamaklarını tek tabloda görmek isterseniz trifaze model haritası işinizi kolaylaştırır.

Aynı kW'ta 2, 4 ve 6 kutup: tork nasıl değişir?

Güç sabit tutulduğunda tork devirle ters orantılıdır. Kabaca T (Nm) ≈ 9550 × P (kW) / n bağıntısı geçerlidir. Devri en yüksek olan iki kutuplu motor, bu yüzden aynı etiket gücünde mile en az kuvveti uygular. Gerçek veriyle iki örnek:

• 4 kW'ta: 112M-2 modeli 2905 d/d'de 13,1 Nm; 112M-4 modeli 1450 d/d'de 26,3 Nm; 132M1-6 modeli 968 d/d'de 39,5 Nm verir. İki ve dört kutuplu model burada aynı 112M gövdeyi paylaşır, fakat dört kutuplu olanın torku iki katına yakındır.
• 37 kW'ta: 200L2-2 modeli 119,4 Nm; 225S-4 modeli 237,9 Nm; 250M-6 modeli 358,7 Nm verir. Bu güçte iki kutuplu model en küçük gövdededir.

Yani iki kutuplu motor, aynı güç için çoğu zaman daha küçük ya da eşit bir gövdeye sığar; karşılığında torku düşüktür. Makineniz daha yavaş ve daha güçlü bir mil istiyorsa 1500 devir elektrik motorları veya 1000 devir elektrik motorları sayfalarındaki modelleri karşılaştırın. Kutup seçiminin genel etkileri aynı güçte 2, 4 veya 6 kutuplu motor seçmek neyi değiştirir? sorusunda, güç ve devre göre tork değerleri ise elektrik motoru tork tablosunda anlatılır.

Yüksek devir her yüke uymaz: önce yük torkuna bakın

Motor gücü yeterli görünse bile makinenin asıl ihtiyacı tork olabilir. Ağır kalkışlı ya da düşük hızda yüksek kuvvet isteyen yüklerde (dolu konveyör, yoğun malzeme karıştırıcısı, kırıcı, kaldırma düzeni gibi) iki kutuplu motor, aynı kW'ta daha az tork verdiği için ya büyük oranlı bir redüktöre ihtiyaç duyar ya da uygun olmayabilir. Kalkışta yükün istediği tork motorun verebileceğinin üzerindeyse motor devrine çıkamaz, akım uzun süre yüksek kalır ve koruma devreye girer.

Redüktörle devir düşürüldüğünde çıkış torku oran kadar artar (kayıplar hariç). Ancak aynı çıkış devrine ulaşmak için iki kutuplu motorda oran daha büyük seçilir. Mevcut bir redüktörde motor değiştirmenin çıkış devrine etkisini aynı redüktöre 1000 devirli motor takarsam çıkış devri ne olur? sorusu örnekle açıklar; mantık iki kutup için de aynıdır.

Yüksek devirde mekanik ayrıntılar da daha hassastır. Mile bağlanan kaplin, kasnak ya da fan çarkının balansı, rulmanların yağlanması ve yataklama, çalışma sırasındaki gürültü, düşük devirli bir motora göre daha dikkatli ele alınmalıdır. Kayış-kasnaklı bağlantıda kasnak çapı ve kayış gerginliğinin mil ucuna bindirdiği yük ayrıca kontrol edilmelidir. Bu konuların sınır değerleri montaja ve tahrik edilen makineye bağlı olduğundan burada sayısal değer verilmez; emin değilseniz uygulamanızı bize anlatın.

Bu devir grubunun genellikle düşünüldüğü işler

Aşağıdakiler iki kutuplu motorun sıklıkla değerlendirildiği uygulamalardır. Makine adı tek başına uygunluk göstermez; kesin seçim yüke, gerekli devire, aktarma düzenine (kaplin, kayış-kasnak, redüktör) ve çalışma koşullarına bağlıdır.

• Kaplinle doğrudan bağlanan santrifüj pompalar, hidrofor ve sirkülasyon pompaları
• Yüksek çevre hızı isteyen bazı fan ve blower tipleri
• Daire testere, taşlama ve zımpara gibi yüksek kesme hızıyla çalışan tezgâhlar
• Kasnakla hızın korunduğu ya da artırıldığı, düşük kalkış torklu tahrikler

Santrifüj pompada çark ve pompa eğrisi belirli bir devre göre hazırlanır. Dört kutuplu motora göre seçilmiş bir pompaya iki kutuplu motor bağlamak debiyi ve basıncı yükseltir, pompanın güç ihtiyacı da devirle birlikte hızla artar; motor aşırı yüklenebilir. Fanlarda da durum benzerdir. Bu nedenle değişiklik öncesinde pompa ya da fan üreticisinin verisine bakılmalıdır.

Montaj ölçüleri ve elektriksel uyumun kontrolü

Eski motorun yerine yenisini seçerken IEC gövde numarasının tutması yalnız başlangıçtır. Aşağıdaki noktalar tek tek karşılaştırılmalıdır:

• Montaj tipi: B3 ayaklı, B5 veya B14 flanşlı, B35 ayaklı ve flanşlı
• Mil çapı ve mil boyu, kama ölçüsü
• Ayak delik aralıkları ve mil ekseni yüksekliği
• Flanş ölçüleri (flanşlı yapılarda)
• Sargı bağlantısı (Δ/Y), etiket gerilimi ve tesisin şebekesi

Liste fiyatı B3 ayaklı standart yapı içindir. Farklı montaj şekli (B5, B14, B35) fiyatı değiştirebilir ve siparişte teyit edilir. Flanşlı yapılar için B5 ve B14 flanşlı motorlar ile B34 ve B35 ayaklı-flanşlı motorlar sayfalarına bakabilirsiniz. Gövde numarasının neyi anlattığı ve mil ölçüsünün nasıl bulunduğu gövde numarası sorusunda anlatılır. Değişimde işi hızlandıran şey fotoğraftır: sökülecek motorun etiketini ve klemens kutusundaki köprüleri çekip WhatsApp'tan iletin; ölçü ve bağlantı uyumunu bu görüntülerden kontrol ederiz.

Teklif isterken hazır olması gerekenler

• Gereken güç (kW) ve iki kutuplu motor istendiğinin teyidi
• Montaj tipi (B3, B5, B14, B35)
• Şebeke gerilimi ve bağlantı şekli
• Gövde malzemesi tercihi (alüminyum veya pik döküm)
• Adet
• Değişim yapılıyorsa eski motorun etiket fotoğrafı

Satış ve teklif WhatsApp ve telefon üzerinden yürütülür. Satın alma adımlarının genel akışı elektrik motorları satın al kategorisinde özetlenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

3000 devir motor gerçekte kaç devirle döner?

3000 d/d senkron devirdir. Yük altında kayma nedeniyle mil daha yavaş döner; bu gruptaki modellerin nominal devirleri 2730–2982 d/d arasındadır. Her modelin kesin değeri kendi teknik verisinde yazar.

Bu gruptaki en küçük motor hangisi?

0,25 kW'lık 63M2-2 alüminyum gövdeli modeldir. 63M gövde HEM'in devir grupları içinde yalnız iki kutuplu tarafta bulunur; dar montaj alanlarında bu yüzden sık sorulur.

Dört kutuplu motorun yerine iki kutuplu motor bağlayabilir miyim?

Ölçüler uysa bile makine bu kez yaklaşık iki kat hızla döner ve aynı güçte tork yarıya yakın düşer. Pompa, fan veya redüktörlü bir düzende bu değişiklik makineyi aşırı yükleyebilir. Önce makinenin gerekli devrini ve yük torkunu kontrol edin.

Aynı güçte iki kutuplu motor neden daha az tork verir?

Güç, tork ile devrin çarpımına bağlıdır. Devir yüksek olunca aynı gücü vermek için gereken tork azalır. Örneğin 4 kW'ta 112M-2 modeli 13,1 Nm, 112M-4 modeli 26,3 Nm verir.

3000 devir motor frekans çeviriciyle kullanılabilir mi?

Uygulamaya bağlıdır. Devir ayarı gereken pompa ve fanlarda frekans çevirici sık kullanılır; ancak işletme aralığı, soğutma ve mekanik sınırlar yük ile birlikte değerlendirilmelidir. Uygulamanızı WhatsApp'tan iletirseniz uygun model birlikte belirlenir.