Havalandırma Elektrik Motorları

Havalandırma bir binadaki ya da tesisteki havayı yenilemek, kirli havayı dışarı atmak ve gerektiğinde bir prosese hava vermek demektir. Fabrika çatısındaki aspiratör, otopark tavanındaki jet fan, atölyedeki toz emme hattı, seradaki duvar fanı ve arıtma havuzuna hava basan blower aynı amaca hizmet eder; hepsinde çarkı ya da rotoru üç fazlı asenkron bir motor çevirir. Bu sayfa havalandırma makinelerinin motor tarafına genel bir bakış sunar: hangi makine motoru nasıl yükler, devir nasıl seçilir, motor nereye konur ve sipariş için ne gerekir.

Havalandırma Hattındaki Makineler ve Motorun Rolü

Çatı ve duvar aspiratörleri üretim alanındaki sıcak, nemli ya da kokulu havayı dışarı atar. Çoğu aksiyel yapıdadır, motor çarkı doğrudan miliyle taşır ve gün boyu sabit devirde döner.

Kanal fanları ve havalandırma santralleri taze havayı filtre, ısıtıcı ve kanal direncine karşı taşır. Basınç ihtiyacı daha yüksek olduğu için burada çoğunlukla santrifüj çark ve kayış-kasnak düzeni görülür.

Otopark ve tünel fanları egzoz gazını sürükleyip toplama noktasına iter. Bu tür fanların ayrıntısı jet fan motoru sayfamızdadır; yangın senaryosunda duman tahliyesi için belgeli set isteyen uygulamalarda motor, fan üreticisinin onayladığı yapıda olmalıdır.

Toz emme ve aspirasyon hatları tezgâh başındaki tozu ya da talaşı filtreye çeker. Filtre doldukça direnç değişir ve motor akımı da onunla birlikte oynar.

Blowerlar fanın çıkamadığı basınçta daha az hacimde hava verir: arıtma havuzu, pnömatik taşıma ya da proses havası gibi. Bu makineler için ayrı bir alt sayfa hazırlanmaktadır: Hava Blower Motoru sayfası roots ve yan kanallı blowerların motorunu ayrıntılı anlatır; bu sayfada yalnız genel çerçeveye değiniyoruz.

Sera ve hayvan barınağı fanları, maden ve tünel ocağı havalandırması da aynı ailededir; tozlu, nemli ya da dış ortamda çalışan bu makinelerde motorun ortam koşulları daha belirleyicidir.

Havayı Taşımanın Bedeli: Motor Gücü Neye Bağlıdır?

Bir fanın mil gücü, taşıdığı hava miktarı ile karşılaştığı basınç kaybının çarpımıyla orantılıdır ve fan veriminin tersiyle büyür. Kabaca: P [kW] ≈ debi [m³/s] × basınç farkı [Pa] ÷ (1000 × fan verimi). Bu yalnız ön tahmin içindir; kesin değeri fan üreticisinin eğrisi verir.

Fan yasaları der ki: devir artınca debi aynı oranda, basınç karesiyle, mil gücü ise yaklaşık küpüyle büyür. Pratikte bu, devri biraz artırmanın motor gücünü belirgin biçimde yükselttiği anlamına gelir. Sonuç sisteme bağlıdır ve yaklaşıktır; yine de kasnak değiştirmeden önce motorun gücünü kontrol etmek için yeterli bir uyarıdır.

Blower tarafında durum farklıdır. Roots tipi pozitif deplasmanlı makinede moment basınçla artar; çıkışı kısmak motoru rahatlatmaz, tersine yükler.

Devir Seçimi: 2, 4 veya 6 Kutup

50 Hz şebekede iki kutuplu motor yaklaşık 3000, dört kutuplu 1500, altı kutuplu 1000 d/d sınıfında döner; etiketteki nominal devir yük altındaki kaymadan dolayı biraz daha düşüktür. Örneğin 90L-4 modelimiz 1445 d/d, 160M-6 modelimiz 970 d/d döner.

Büyük çaplı çarklar çevre hızı ve ses açısından düşük devir ister, bu yüzden 4 ve 6 kutup havalandırmada en sık görülen seçimdir. Küçük çaplı, yüksek basınçlı fanlarda ve yan kanallı blowerlarda 2 kutup öne çıkar. Doğrudan akuple fanda kutup sayısı fan devrini kesin olarak belirler; kayışlı düzende ise kasnak oranıyla ara devirler elde edilir.

Motor Hava Akımının İçinde mi, Dışında mı?

Aksiyel aspiratörlerde motor çoğunlukla kasanın ortasında, taşınan havanın içinde durur. Bu hava temiz ve serinse motorun soğuması için avantajdır; buhar, yağ zerresi veya toz taşıyorsa motor da bunlarla yüz yüze gelir. Standart IP55 motor olağan nem ve toza uygundur. Sıcak gaz, aşındırıcı buhar veya patlayıcı ortam ise bu motorun tasarım sınırları dışında kalır; fan üreticisinin ek önlemi ya da özel motor gerekir ve durumun siparişte yazılması şarttır.

Kayışlı santrifüj fanlarda motor hava akımının dışındadır ve kızak üzerinde durur. Burada dikkat edilecek nokta kayış gerginliğinin mile bindirdiği yandan yüktür; motor kasnağı aşırı küçük seçilmemelidir.

Gövde büyüklüğüne bağlı olarak ayaklı (B3), flanşlı (B5, B14), ayaklı-flanşlı (B34, B35) ve dikey (V1, V3, V5, V6, V15) düzenler mümkündür; hangi flanşın ve mil çapının geleceği sipariş aşamasında kesinleşir. Dikey milli çatı fanları için dikey montaj V1/V5 yazımız yol gösterir. Dış ortamdaki fanlarda yoğuşma ısıtıcısı, sık çalışıp duran fanlarda PTC/PT100 sargı sensörü sipariş seçeneğidir.

Kalkış ve Hız Kontrolü

Fan yükü düşük devirde hafiftir; buna karşılık büyük çarkların ataleti kalkışı uzatır. Termik rölenin açma sınıfı bu süreye göre seçilmezse motor daha devrine ulaşmadan devre dışı kalabilir. Bir soft starter veya yıldız-üçgen bağlantı akım darbesini azaltır.

Havalandırmada debiyi damperle kısmak yerine frekans konvertörüyle devri düşürmek yaygındır. Serilerimizdeki üç fazlı motorlar konvertörle sürülebilir. Fan uzun süre çok düşük devirde tutulurken tam tork da isteniyorsa bağımsız bir soğutma fanı eklemek gerekebilir; konvertör ile motor arasındaki kablo uzunsa dv/dt ya da sinüs filtresi düşünülür. Bu iki durumu siparişte yazmanız yeterlidir. Ayrıntı için inverter uyumlu elektrik motorları.

Havalandırma Makinesine Göre Motor Ön Seçimi

Bu satırlar yalnız ön fikir verir; doğru motoru makinenin gerçek yükü, istenen devir, montaj biçimi ve işletme şartları birlikte belirler. Değişim yapıyorsanız eski motorun etiketindeki değerlerden başlayın.

Sipariş İçin Bize İletin

Teklif hazırlayabilmemiz için şunlar yeterlidir: makine türü (aspiratör, kanal fanı, toz emme, blower vb.), kaç kW güç ve kaç d/d devir istendiği, besleme gerilimi, montaj biçimi, motorun hava yolunda durup durmadığı ve adet. Mevcut motorun etiketini fotoğraflayıp göndermek en hızlı yoldur; ayrıntı motor etiketi gönder yazımızda.

Fiyatlar elektrik motoru satın al sayfasındadır; WhatsApp ve telefon için iletişim sayfamıza bakın. Fan türlerinin ayrıntılı motor seçimi fan ve aspiratör motorları, bina iklimlendirmesi ise HVAC sektörü elektrik motorları sayfasında ele alınır.

Sık Sorulan Sorular

Havalandırma fanında devri düşürmek motoru zorlar mı?

Fan yükü devirle hızla azaldığı için genellikle hayır. Konvertörle çok yavaş ve uzun süre dönülecekse motor milindeki soğutma fanı da yavaşlar; o durumda harici fan gerekip gerekmediği siparişte değerlendirilir.

Aspiratör motoru taşınan havanın içinde çalışabilir mi?

Hava normal sıcaklıkta, temiz ya da hafif nemliyse evet. Sıcak gaz, aşındırıcı buhar veya patlayıcı ortam söz konusuysa standart motor uygun değildir; bunu siparişte belirtin.

Blower motoru ile fan motoru arasında fark var mı?

Motorun kendisi aynı standart trifaze motordur; farkı makine yaratır. Roots blowerda moment basınçla artar, fanda ise güç devirle yaklaşık küp oranında değişir. Ayrıntı Hava Blower Motoru alt sayfasında anlatılır.

Duman tahliye fanına standart motor takılabilir mi?

Yangın anında çalışacak duman tahliye fanları belgeli fan-motor seti ister. Bu görevde motor fan üreticisinin onayladığı yapıda olmalıdır; standart motorumuz yalnız normal havalandırma görevi için değerlendirilir.