Jet Fan Motoru (Otopark ve Tünel)

Kapalı bir otoparkta ya da karayolu tünelinde tavana asılı jet fanlar, kanal kullanmadan havayı istenen yöne süren kısa boylu fanlardır. Fanın içinde, hava akımının tam ortasında, çarkı çeviren bir elektrik motoru çalışır. Bu sayfa o motoru günlük havalandırma ve acil durum açısından ayrı ayrı ele alır; fan tiplerinin genel çerçevesi için Fan ve Aspiratör Motorları ana sayfamıza bakabilirsiniz.

Jet Fan Otoparkta ve Tünelde Ne İş Görür?

Jet fan havayı binanın dışına atmaz. Görevi, bulunduğu yerdeki havaya hız kazandırıp onu bir sonraki fana ve sonunda egzoz şaftına doğru itmektir. Dışarı atma işini şafttaki ana egzoz fanı yapar; taze hava rampadan veya besleme şaftından girer. Böylece otopark tavanında kanal ve menfez gerekmez, tavan yüksekliği araçlara kalır.

Tünelde aynı ilke daha uzun bir hat üzerinde uygulanır. Fanlar tünel boyunca gruplar hâlinde asılır ve trafiğin bıraktığı egzoz gazını, tozu ve sisi tünel ağzına ya da havalandırma bacasına doğru taşır.

Günlük Havalandırma ile Yangın Senaryosu Aynı Şey Değildir

Jet fan motoru seçilirken ilk soru güç değil, fanın hangi görev için projelendirildiğidir. Günlük işletmede fan, araçların ürettiği karbonmonoksiti seyreltir ve havayı tazeler. Ortam havası normal sıcaklıktadır; bu iş için IP55 koruma sınıflı, F sınıfı yalıtımlı standart üç fazlı asenkron motor uygundur.

Yangın senaryosu ayrı bir gerekliliktir. Bazı projelerde jet fanın yangın sırasında sıcak dumanı belirli bir yöne sürmesi ve bunu tanımlı bir sıcaklıkta tanımlı bir süre boyunca sürdürmesi istenir; şartnamede F300 ya da F400 gibi duman tahliye sınıfları yazılıdır. Bu sınıf, motorun fanla birlikte test edilip belgelenmesini gerektirir. Sertifikalı duman tahliye motorları HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz; standart IP55/F motor bu sınıf için tasarlanmamıştır. Projede duman tahliye görevi varsa bunu teklif isterken yazın; konu proje şartnamesine göre siparişte netleşir.

Motor Gücü ve Devir: Fan Üreticisinin Verisinden Başlayın

Jet fanın ürettiği itki çark çapına, kanat açısına ve devre bağlıdır; bu hesap fan üreticisine aittir. Motor tarafında yapılacak iş, fanın veri sayfasındaki mil gücünü ve devri karşılayan modeli bulmaktır. Küçük çaplı otopark fanlarında iki kutuplu, büyük çaplı tünel fanlarında dört kutuplu motorlar daha sık görülür.

Örnek olarak 2,2 kW 90L-2 alüminyum gövdeli modelin nominal devri 2895 d/d, 7,5 kW 132M-4 modelininki 1460 d/d, pik döküm gövdeli 15 kW 160L-4 modelininki 1465 d/d'dir. Bunlar yalnız örnektir; kesin seçim fanın verisine, montaj düzenine ve çalışma koşullarına göre yapılır. Eski bir fanın motoru yenilenecekse sökülen motorun etiketi en güvenilir başlangıçtır.

Ters Dönüş: Havayı İki Yöne İtmek

Pek çok jet fan iki yönde çalışacak şekilde kurulur: rüzgâra, trafik akışına ya da senaryoya göre hava bazen bir uca, bazen öbür uca sürülür. Fanı tersinir yapan simetrik profilli çarktır; motorun dönüş yönü ise besleme fazlarından ikisinin yer değiştirmesiyle çevrilir.

Dikkat edilecek nokta çarkın ataletidir. Çark hâlâ dönerken yön değiştirmek motoru ters yöne zorlar; bu da yüksek akım, ısınma ve mekanik zorlanma demektir. Panoda, yön değişiminden önce çarkın durmasını bekleyen bir gecikme bulunmalıdır. İnverterli sistemlerde geçiş rampayla yapılır.

Kademeli İşletme: İki Devir ya da İnverter

Otopark havalandırmasında fanların her zaman tam güçte çalışması gerekmez. Sabah ve akşam yoğunluğunda yüksek kademe, gece düşük kademe yeterli olabilir. Eski projelerde bu iş kutup değiştirmeli iki devirli motorlarla yapılırdı; bu sargı yapısı HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz, gerekiyorsa siparişte sorun.

Standart motorla kademeli işletmenin yolu frekans konvertörüdür. Fan yükünde güç, devirle kabaca küp oranında değişir; bu ilişki sistem direncine bağlıdır ve genel bir eğilim olarak okunmalıdır. Trifaze serilerimiz inverterle sürülebilir. Motor uzun süre yavaş dönüp tam tork verecekse ayrı beslemeli soğutma fanı gerekebilir; sürücü ile motor arası kablo uzunsa dv/dt ya da sinüs filtresi düşünülür. Bu durumları siparişte belirtin; ayrıntılar inverter uyumlu elektrik motorları sayfasında.

CO Sensörüne Bağlı Çalışma ve Kalkış Sayısı

Otoparklarda fanlar çoğunlukla CO sensörlerinin sinyaline göre devreye girer. Gaz yoğunluğu arttıkça kontrol sistemi önce düşük, sonra yüksek kademeyi açar; değer düşünce fanları kapatır. Sensör eşikleri ve gecikme süreleri tesisat projecisinin işidir.

Motor açısından önemli olan saat başına kalkış sayısıdır. Ağır çarklı bir fan her doğrudan kalkışta motoru bir süre yüksek akımla zorlar ve sargıyı ısıtır. Sık aç-kapa yapılan senaryoda fanı durdurmak yerine düşük devirde tutmak, yumuşak yol verici ya da inverter kullanmak sargıyı korur. PTC/PT100 sargı sensörü sipariş seçeneğidir.

Tavana Asılı Montaj, Titreşim ve Bağlantı

Jet fanda motor, kasanın içindeki taşıyıcıya ayakla ya da flanşla bağlanır ve fan bütün hâlinde tavana asılır. Montaj seçenekleri gövde büyüklüğüne göre değişir: ayaklı B3, flanşlı B5 ve B14, ayaklı-flanşlı B34 ile B35, ayrıca V1, V3, V5, V6 ve V15 dikey düzenleri. Flanş ve mil ölçüleri sipariş sırasında teyit edilir; seçenekler için flanşlı motorlar sayfamıza bakabilirsiniz.

• Fan, titreşim sönümleyici askılarla tavana bağlanır; böylece titreşim döşemeye geçmez.
• Çarkın balansı fan üreticisinin sorumluluğundadır; motor değişiminden sonra çark yeniden kontrol edilmelidir.
• Askı ve bağlantı cıvataları ilk çalışmadan bir süre sonra yeniden sıkılır; gevşeklik rulmanları yıpratır.
• Kablo, kasanın dışındaki klemens kutusuna gergin olmayacak biçimde getirilir.

Tünel yıkamasında motor basınçlı suya doğrudan maruz kalmamalıdır; IP55 bu koşul için tasarlanmamıştır. Nemli ve uzun süre kapalı kalan yapılarda yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir.

İşletme Durumuna Göre Motordan Beklenenler

Tablo genel bir yol haritasıdır; kesin motor seçimi fan üreticisinin verisine ve proje şartnamesine göre yapılır.

Teklif İçin Bize Gönderilecek Bilgiler

Motoru doğru eşleştirebilmemiz için şunları iletin: fanın veya makinenin tipi (otopark ya da tünel jet fanı), gereken güç (kW), devir, şebeke gerilimi, montaj biçimi, adet ve fanın duman tahliye görevi bulunup bulunmadığı. Sökülen motorun etiket fotoğrafı işi hızlandırır; etiket fotoğrafı gönderme sayfası yolu anlatır.

Tüm modellerin güncel fiyatı elektrik motoru satın al sayfasındadır; stoktaki motorlar Türkiye'deki depomuzdan gönderilir. Binanın diğer havalandırma motorları için havalandırma elektrik motorları, proje soruları için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Otopark jet fanına standart motor takılabilir mi?

Fan yalnız günlük havalandırma için çalışıyorsa evet; fanın istediği güç, devir ve montaj ölçüsünü karşılayan standart trifaze motor kullanılabilir. Fanın yangında duman tahliye görevi de varsa şartnamedeki sınıfa uygun sertifikalı motor gerekir.

Duman tahliye sınıflı motoru HEM Motor'dan temin edebilir miyim?

Sertifikalı duman tahliye motorları HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz. Projede böyle bir sınıf varsa şartnameyi teklif talebinizle paylaşın; nasıl karşılanacağı siparişte netleşir.

Jet fanın yönünü sık sık değiştirmek motora zarar verir mi?

Çark durmadan yön değiştirilirse motor yüksek akım çekip ısınır. Yön değişiminden önce çarkın durmasını bekleyen bir gecikme ya da inverterle rampalı geçiş bu zorlanmayı önler.

CO sensörüyle çalışan fanlarda inverter gerekli mi?

Zorunlu değildir; fan kademeli aç-kapa ile de çalışabilir. Ancak kalkış sayısı yüksekse ya da ihtiyaç gün içinde çok değişiyorsa inverter hem motoru korur hem de debiyi ayarlamayı kolaylaştırır.