Teğetsel (cross-flow) fan, uzun bir silindire benzeyen çarkıyla diğer fanlardan kolayca ayrılır: hava çarkın bir yanından girer, kanat dizisinin içinden geçip karşı taraftan geniş ve ince bir perde hâlinde çıkar. Bu davranış sayesinde kapı üstü hava perdelerinde, duvar tipi klima iç ünitelerinde, konvektörlerde ve dar yarıklardan düzgün hava isteyen kurutma bölmelerinde tercih edilir. Bu sayfa, bu fanları ve hava perdelerini çeviren elektrik motorunun nasıl seçileceğini anlatır; diğer fan tipleri fan ve aspiratör motorları sayfasında toplanmıştır.

HEM Motor alüminyum gövdeli trifaze elektrik motoru – teğetsel fan ve hava perdesi tahriki için örnek motor
Fotoğraftaki ürün HEM Motor'a ait bir trifaze motordur; hava perdesi gövdesi ve silindir çark görselde yer almaz.

Önce Dürüst Bir Ayrım: Hangi Hava Perdesine Standart Motor Uyar?

Piyasadaki hava perdelerinin büyük bölümü mağaza ve ofis kapıları için yapılmış hafif cihazlardır. Bunların çoğunda motor, çarkla birlikte tasarlanmış küçük bir dış rotorlu ya da gölge kutuplu ünitedir; bazı yeni modellerde elektronik komütasyonlu (EC) motor kullanılır. Bu tür çok küçük, cihaza özel fan motorları HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz. Arızada en doğru yol, cihaz üreticisinin yedek parçasıdır.

Standart IEC ölçülü motorun yeri daha büyük uygulamalardır: fabrika ve depo kapılarına konan endüstriyel hava perdeleri, soğuk oda girişleri, yükleme rampaları ve proses hatlarında hava bıçağı gibi çalışan uzun teğetsel fanlar. Bu cihazlarda motor çoğunlukla gövdenin bir ucunda durur ve çarkı kaplin ya da kayışla döndürür. HEM'in en küçük trifaze modeli 0,25 kW'tır; daha düşük güç gereken 220 V uygulamalar için 0,18 kW'tan başlayan monofaze elektrik motoru serisine bakılabilir.

Uzun Silindir Çarkın Motora Etkisi

Teğetsel fanın çarkı, çapına göre çok uzundur; bir kapı genişliği boyunca uzanabilir. Uzun ve ince bir rotorun sorunsuz dönmesi için iki uçtan iyi yataklanması, eksenel kaçıklık olmaması ve dengeli olması gerekir. Motor çarkı tek ucundan sürdüğünde, mildeki en küçük salgı çarkın öbür ucunda büyür ve titreşim olarak geri döner. Bu yüzden motor ile çark arasındaki bağlantı esnek bir kaplinle yapılır ve hizalama dikkatle kontrol edilir.

Yük açısından teğetsel fan, düşük basınçta yüksek debi veren sakin bir yüktür. Çarkın ataleti çapı küçük olduğu için sınırlıdır ve kalkış genellikle zorlayıcı değildir. Güç, çark devriyle hızla artar; bu nedenle çok yüksek hava hızı isteyen bir perde için devri artırmak, motor yükünü beklenenden fazla büyütebilir.

Devir Seçimi ve Hız Kademeleri

Hava perdesinin amacı, kapı açıkken içerideki havayı dışarıdan ayıran bir hava duvarı oluşturmaktır. Perde hızı kapının yüksekliğine, rüzgâr yönüne ve iç-dış sıcaklık farkına göre ayarlanır. Bir kapıda yaz ve kış ayarı farklı olabilir; bu yüzden hava perdelerinde iki ya da üç hız kademesi ya da sürekli hız ayarı yaygındır.

Standart trifaze motorla hız ayarı için en temiz yol frekans konvertörüdür. Konvertör, kapı sensörüne bağlanarak perdenin yalnız kapı açıkken yüksek devirde çalışmasını da sağlayabilir. HEM'in trifaze motorları konvertörle sürülmeye uygundur; fan yükü yavaşlayınca hafiflediği için kendi soğutma pervanesi genellikle yeterli kalır. Çok uzun kablo hattı ya da çok düşük frekansta uzun çalışma gibi koşullar varsa bunlar siparişte belirtilmelidir. Konvertörle kullanım için motorları frekans konvertörüyle kullanabilir miyim sorusunun cevabı bir başlangıç sunar.

Montaj Yeri: Kapı Üstü, Duvar ve Dikey Düzenler

Endüstriyel hava perdeleri çoğunlukla kapının üstüne yatay, bazen de kapının iki yanına dikey olarak monte edilir. Dikey düzende motor milinin yönü değişir; mil yukarı veya aşağı bakan bir motorda rulman yükü ve yağmur-toz girişi farklı değerlendirilir. Motorun bu konumda çalışacağı siparişte mutlaka belirtilmelidir.

Gövde büyüklüğüne bağlı olarak HEM motorları ayaklı (B3), flanşlı (B5, B14), ayaklı-flanşlı (B34, B35) ve dikey V tipi düzenlerde temin edilebilir; perde gövdesine oturacak flanşın ve mil ucunun ölçüsü sipariş sırasında birlikte doğrulanır. Kapı üstü uygulamalarda motorun ulaşılabilir bir uca konması bakımı kolaylaştırır; perdenin altından forklift geçen yerlerde ise kablo ve klemens kutusunun darbeye açık kalmaması önemlidir. Dikey montajla ilgili ayrıntılı notlar için dikey montaj V1/V5 rehberi okunabilir.

Teğetsel Fan ve Hava Perdeleri İçin Örnek HEM Modelleri

UygulamaBağlantıKontrol edilecek noktaÖrnek HEM modeli
Kısa kapı perdesi, düşük güçEsnek kaplinMil ucu ve flanş0,25 kW, 1.340 d/d, 71M1-4 alüminyum
Depo kapısı hava perdesiKaplin, konvertörle iki ayarUzun çarkta hizalama0,37 kW, 1.340 d/d, 71M2-4 alüminyum
Soğuk oda girişi, düşük devirli perdeKaplin veya kayışSoğuk ortamda yoğuşma0,37 kW, 890 d/d, 80M1-6 alüminyum
Geniş sanayi kapısı, iki motorlu perdeHer bölüme ayrı motorMotorların eş devirde çalışması0,75 kW, 1.420 d/d, 80M2-4 alüminyum

Bu modeller fikir vermek içindir; doğru motor, çarkın gerçek güç ihtiyacı, istenen devir, bağlantı düzeni ve kurulum yerinin koşulları birlikte incelenerek seçilir.

Kapı Ortamında Koruma ve Bakım

Kapı üstündeki bir motor dış havaya, yağmur serpintisine, kışın soğuğa ve yükleme alanındaki egzoz tozuna açıktır. Motorlarımızın IP55 koruması toz ve su sıçramasına karşı tasarlanmıştır; doğrudan yağmura maruz kalan bir dış cephe montajında ise sundurma veya koruyucu kapak düşünülmelidir. Soğuk oda girişlerinde motor sık sık durup kalktığı ve sıcak-soğuk hava arasında kaldığı için sargıda yoğuşma oluşabilir; yoğuşma ısıtıcısı bunun için sipariş seçeneğidir.

Teğetsel çarkın sık kanatları zamanla toz tutar ve perdenin hava hızı düşer. Çark temizlendiğinde hem perde etkisi geri gelir hem de dengesizlikten doğan titreşim azalır. Kaplin elemanının aşınması, uzun çarkın orta yatağı ve motor rulmanlarının sesi periyodik bakımda dinlenmelidir.

Hava Perdesi Motoru İçin Bize İletmeniz Gerekenler

Doğru motoru bulabilmemiz için şu bilgileri gönderin: perdenin kurulu olduğu makine ya da kapı tipi, motor gücü (kW), devir (d/d), şebeke gerilimi (monofaze 220 V mi trifaze 400 V mi), montaj şekli (yatay, dikey, flanşlı, ayaklı), çarka bağlantı şekli ve adet. Mevcut motorun etiket fotoğrafını paylaşmanız, muadil bulmayı hızlandırır.

Trifaze modellerin hepsi ve güncel fiyatları elektrik motoru mağazamızda listelenir. WhatsApp veya telefonla ulaşmak için iletişim sayfamızdaki numaraları kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Mağaza tipi küçük hava perdesinin arızalı motoru için IEC ölçülü bir motor uygun olur mu?

Çoğu küçük hava perdesinde motor, çarka ve gövdeye özel tasarlanmış küçük bir ünitedir ve standart IEC motor ölçüsüne uymaz. Bu tip çok küçük fan motorları HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz; cihaz üreticisinin yedeği önerilir.

Endüstriyel hava perdesinde monofaze motor kullanılabilir mi?

Şebekede yalnız 220 V varsa ve güç ihtiyacı küçükse monofaze seri değerlendirilebilir. Hız kademesi ve konvertörle ayar isteniyorsa trifaze motor daha esnek bir seçenek sunar.

Uzun teğetsel çark neden titreşim yapar?

Uzun ve ince çarkta mil kaçıklığı ya da kanatlarda biriken toz, çarkın öbür ucunda büyüyerek titreşime dönüşür. Kaplin hizası, çark temizliği ve yatak kontrolü genellikle sorunu giderir.

Hava perdesi kapı açıldığında otomatik hızlanabilir mi?

Evet. Motor frekans konvertörüyle sürülüyorsa kapı sensöründen gelen sinyalle perde açılışta yüksek devire, kapı kapandığında düşük devire alınabilir. Bu düzenin ayrıntısı otomasyon tarafında kurulur.