Kompresör Elektrik Motorları

Bir kompresör, şebekeden aldığı enerjiyi motor mili üzerinden sıkıştırma işine çevirir; atölyedeki tanklı pistonlu makineden fabrikadaki vidalı üniteye kadar bu zincirin ilk halkası üç fazlı asenkron motordur. Bu sayfa kompresörün kendisini değil, onu döndüren motoru ele alır: hangi kompresör tipinde motor nasıl yüklenir, kalkışta neye bakılır, kompresör odasının sıcaklığı ve yağlı havası motoru nasıl etkiler ve sipariş için hangi bilgiler gerekir.

Pistonlu, Vidalı ve Turbo Kompresörde Motorun Gördüğü Yük

Pistonlu kompresörde krank mili pistonları ileri geri iter. Her sıkıştırma strokunda mildeki moment yükselip düşer, yani motor dalgalı bir yük görür. Bu dalgayı büyük ölçüde kompresör tarafındaki ağır kasnak söndürür; kasnak aynı zamanda volan gibi çalışır. Küçük atölye tiplerinde motor ile kompresör kafası çoğunlukla tankın üstünde yan yana durur ve kayışla birbirine bağlanır.

Vidalı kompresörde birbirine geçen iki helisel rotor havayı kesintisiz sıkıştırır, moment dalgası küçüktür. Makine pozitif deplasmanlı olduğundan mil momenti devirden çok çıkış basıncına bağlıdır: basınç ayarı yükseltildikçe motorun çektiği akım da artar. Hat basıncını tasarım değerinin üstüne çıkarmadan önce motor akımının etiket değerine ne kadar yaklaştığı ölçülmelidir.

Turbo (santrifüj) kompresörde havayı yüksek hızda dönen çark sıkıştırır; motor devri dişli kutusuyla çok yükseğe çıkarılır ve güçler büyüktür. Burada kalkışı belirleyen, çark ve dişli takımının ataletidir.

Ev tipi ve küçük atölye kompresörlerinde üç fazlı şebeke yoksa monofaze elektrik motoru serimiz değerlendirilebilir.

Bu sayfa kompresör ailesine genel bir çerçeve çizer; her makinenin ayrıntısı kendi alt sayfasındadır. Vidalı Kompresör Motoru sayfası yükte/boşta çevrimi ve kaplinli üniteleri, Pistonlu Hava Kompresörü Motoru sayfası basınç şalteriyle dur-kalkı ve tank üstü kayışlı düzeni, Vakum Pompası Motoru sayfası ise havayı basmak yerine emen pompaların motorunu ayrıntılı ele alır.

Yükte ve Boşta Çalışma Çevrimi Motoru Nasıl Etkiler?

Vidalı ünitelerin çoğu iki kademeli denetimle çalışır. Hat basıncı alt sınıra inince emiş valfi açılır ve makine yükte çalışır; üst sınıra ulaşınca valf kapanır, motor dönmeye devam eder fakat çok daha az güç çeker. Boşta geçen süre uzarsa ünite kendini durdurur. Bu düzen motoru sık dur-kalktan korur.

Pistonlu tiplerde ise basınç şalteri motoru doğrudan durdurup çalıştırır. Bu yüzden motorun ısınmasında asıl etken saatteki kalkış sayısıdır: kalkış anındaki yüksek akım sargıyı her seferinde biraz daha ısıtır. Hava tüketimi dalgalı olan bir atölyede küçük tank sık kalkış demektir; tankı büyütmek ya da basınç bandını genişletmek motor tarafındaki yükü hafifletir. Sık kalkışlı işletmede sargıya PTC veya PT100 sensörü sipariş seçeneği olarak eklenebilir.

Pistonlu kompresörde durunca basma hattındaki havayı boşaltan küçük bir kafa boşaltma valfi bulunur. Bu valf arızalanırsa motor silindirdeki basınca karşı kalkmaya çalışır, akım uzun süre yüksek kalır ve termik açar. Motoru değiştirmeden önce bu valfin çalıştığını doğrulayın.

Kasnak, Kaplin ve Dişli: Bağlantıya Göre Motor Ayrıntıları

Kayışlı düzende kompresör devrini kasnak çaplarının oranı belirler. Kayış gerginliği motor miline yandan kuvvet uygular; motor çoğunlukla kızak üzerinde durur ve gerginlik motoru kaydırarak ayarlanır. Motor kasnağı ne kadar küçükse aynı gücü taşımak için gereken gerginlik o kadar artar, kasnak tarafındaki rulman da o kadar yüklenir.

Doğrudan bağlı vidalı ünitelerde motor ile vida bloğu kaplinle ya da flanşlı bir bağlantı çanıyla aynı eksende birleşir. Hizalama hatası kaplini ve iki tarafın rulmanlarını yıpratır. Bazı kompresör üreticileri kendi resmine göre yapılmış motor kullanır; standart IEC ölçüleri uymuyorsa bunu siparişte belirtin.

Montaj şekli olarak B3, B5, B14, B34, B35 ile dikey V1/V3/V5/V6/V15 seçenekleri gövdeye göre sunulur; flanş ve mil ölçüsü siparişte teyit edilir. Kaplinli ünitelerde yaygın düzen için ayaklı-flanşlı B34/B35 motorlar sayfasına bakabilirsiniz.

Kompresörde Kalkış Yöntemi Nasıl Belirlenir?

Vidalı kompresör emiş valfi kapalıyken kalktığı için başlangıçtaki yük düşüktür; bu sebeple sahada en sık görülen düzen yıldız-üçgendir. Yıldız bağlantıda moment azalır; motor devre yaklaşmadan üçgene geçilirse akım darbesi oluşur, geçiş süresi buna göre ayarlanır.

Katalogdaki sargı gerilimine bakın: 4 kW'tan itibaren modellerimiz 400/690 V (Δ/Y) etiketlidir ve 400 V hatta üçgen çalıştığı için yıldız-üçgen kalkışa elverir. 3 kW'a kadar olanlar 230/400 V etiketlidir; 400 V hatta zaten yıldız bağlandıklarından bu kalkış yöntemi onlarda kullanılamaz.

Pistonlu kompresör silindirde basınç kalmışsa ağır kalkar; küçük güçlerde çoğunlukla doğrudan yol verilir. Değişken devirli vidalı kompresörlerde ise frekans konvertörü havayı tüketime göre üretir. Üç fazlı serilerimiz konvertörle sürülebilir; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir ve bu koşullar siparişte bize iletilir. Ayrıntı: inverter uyumlu elektrik motorları.

Kompresör Odasında Motor: Isı, Yağ Buharı ve Toz

Sıkıştırılan havanın ısısı odaya yayılır; havalandırması zayıf bir kompresör odasında sıcaklık hızla yükselir. Motor kendi mil fanıyla gövde kanatçıkları üzerinden soğur, dolayısıyla sıcak oda motorun soğutma payını da azaltır. Odanın yaz aylarındaki sıcaklığını siparişte bildirmeniz yerinde olur.

Yağ buharı ile toz birleşince fan kapağında ve kanatçıklarda yapışkan bir tabaka oluşur; bu tabaka ısının atılmasını engeller. Periyodik temizlik motor ömrünü doğrudan etkiler. Gövde koruması IP55, sargı yalıtımı F sınıfıdır. Dış ortamdaki kabinlerde, gece soğuyan gövdede yoğuşma görülürse yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir. Kayışlı tahrikte kasnak tarafı rulmanındaki ses veya titreşim artışı, bakımın erken uyarısıdır.

Kompresör Tipine Göre Motor Ön Seçim Tablosu

Tablodaki modeller örnektir; kesin seçim kompresörün yükü, gerekli devir, montaj ve çalışma koşullarına göre belirlenir. En güvenilir başlangıç noktası, mevcut motorun etiketindeki güç ve devirdir.

Motor Talebinde Bize İletmeniz Gerekenler

Hızlı ve doğru teklif için şunları yazın: makine türü (pistonlu, vidalı ya da turbo kompresör), motor gücü (kW), devir (d/d), şebeke gerilimi, montaj şekli, bağlantı tipi (kayış ya da kaplin), yol verme yöntemi ve kaç adet istediğiniz. Eski motorun etiket fotoğrafı çoğu soruyu tek başına yanıtlar; nasıl çekileceği motor etiketi gönder yazımızda anlatılıyor.

Modellerin güncel fiyatı elektrik motoru satın al sayfasında görünür. WhatsApp ve telefon bilgileri iletişim sayfamızdadır. Basınçlı hava yerine düşük basınçlı büyük hava gerekiyorsa havalandırma elektrik motorları sayfamız blower ve fan tahriklerini anlatır.

Sık Sorulan Sorular

Vidalı kompresörde basınç ayarını yükseltirsem motor zorlanır mı?

Evet. Vidalı makinede mil momenti çıkış basıncıyla artar; basınç yükseldikçe motor akımı da yükselir. Ayarı değiştirmeden önce yük altındaki akımı ölçüp etiket değeriyle karşılaştırın.

Pistonlu kompresör motoru neden sık sık termik atıyor?

En yaygın nedenler saatte çok fazla kalkış, arızalı kafa boşaltma valfi ve gevşek ya da aşırı gergin kayıştır. Motoru değiştirmeden önce bu üçünü kontrol edin.

3 kW'lık kompresör motoruna yıldız-üçgen yol verebilir miyim?

400 V hatta hayır. Bu güçteki modellerimizin etiketi 230/400 V'tur ve 400 V'ta zaten yıldız çalışır; yıldız-üçgen için motorun 400 V'ta üçgen bağlanması gerekir.

Tek fazlı şebekede kompresör motoru kullanabilir miyim?

Küçük güçlerde evet; 0,18–5,5 kW aralığındaki monofaze serimiz bu iş için ayrı bir seçenektir. Daha büyük kompresörlerde üç fazlı besleme gerekir.