Fan ve Aspiratör Motorları

Bir fanın ne kadar hava taşıyacağını pervane belirler; pervaneyi istenen devirde, gün boyu döndürmek ise elektrik motorunun işidir. Bu sayfa fanın gövdesini, kanadını ya da salyangozunu değil, onu çeviren üç fazlı asenkron motoru ele alır: fan verisinden motor gücüne nasıl gidildiğini, devrin ve bağlantı biçiminin neden önemli olduğunu, fan türüne göre hangi ayrıntıların öne çıktığını.

Fan ve aspiratör tahrikinde kullandığımız motorlar IP55 korumalı, F sınıfı yalıtımlı ve 50 Hz'dir. Üç fazlı seride 0,25 kW'tan 355 kW'a kadar güç, 2, 4 ve 6 kutup bulunur; 11 kW'a kadar alüminyum, 0,55 kW'tan itibaren pik döküm gövde seçilebilir.

Hava miktarı ve basınçtan motor gücüne

Fan seçiminin iki girdisi debi (m³/h ya da m³/s) ve fanın yenmesi gereken toplam basınçtır (Pa). Bu basıncı kanallar, filtreler, damperler ve dirsekler oluşturur. Fan üreticisinin kataloğu çoğu zaman bu iki değer için gereken mil gücünü doğrudan verir; motor seçiminde ilk bakılacak yer orasıdır.

Üretici verisi elde yoksa kaba bir hesap yapılabilir: P [kW] ≈ Q [m³/s] × Δp [Pa] / (1000 × η), η fanın toplam verimi. Saniyede 5 m³ havayı 1200 Pa'ya karşı taşıyan ve verimi 0,70 kabul edilen bir fanda sonuç 8,6 kW civarıdır; standart güç adımlarında karşılığı 11 kW'tır. Kayışla çevrilen yavaş bir fan için bu, 970 d/d dönen 11 kW 160L-6 pik döküm motor anlamına gelebilir. Hesap yalnız fikir verir; son kararı fan eğrisi, istenen devir, bağlantı biçimi ve sahanın koşulları belirler. Damper tam açık kaldığında ya da filtre söküldüğünde çekilen gücün nasıl değiştiği de eğriden okunmalıdır.

Devir, kutup sayısı ve pervane çapı

Pervane belirli bir uç hızı için tasarlanır; çapı büyüdükçe daha yavaş döndürülür. 50 Hz şebekede 2 kutuplu modellerimizin nominal devri 2730–2980, 4 kutupluların 1340–1490, 6 kutupluların 855–990 d/d arasındadır. Pervane doğrudan mile takılıysa motorun devri fanın devridir; kutup sayısı fan üreticisinin istediği devre göre seçilir.

Fan kanunlarına göre debi devirle doğru orantılı, basınç devrin karesiyle, güç ise yaklaşık küpüyle değişir. Bu ilişki sistem direncine bağlı olarak sapar, ama devirdeki küçük bir artışın motor yükünü ne kadar hızlı büyüttüğünü anlamaya yeter.

Pervane milde mi, kasnakta mı?

Doğrudan akuple düzende pervane göbeği motor miline oturur. Pervanenin ağırlığı ve havayı iterken oluşan kuvvet rulmanlara eksenel yük olarak biner. Aksiyel ve çatı fanlarında motor çoğu zaman dikey çalışır. Ayaklı (B3), flanşlı (B5, B14), ayaklı-flanşlı (B34, B35) yapıların yanında dikey V1, V3, V5, V6 ve V15 konumları da gövde büyüklüğüne bağlı olarak sağlanır; flanş ölçüsü, mil ucu ve milin yukarı mı aşağı mı baktığı sipariş sırasında netleştirilir. Konumların listesi montaj şekilleri sorusunda yer alır.

Kayış-kasnaklı düzende motor genellikle ayaklıdır ve kayış gerginliği mil ucuna yanal (radyal) yük bindirir. Kasnak büyüdükçe ve kayış sayısı arttıkça bu yük artar; kasnağı mil üzerinde gövdeye yakın oturtmak ön rulmanı rahatlatır. Kasnak oranıyla fan devri kutup sayısından bağımsız ayarlanabildiği için büyük salyangozlu fanlarda bu düzen yaygındır.

Sıcak hava, toz ve nemli ortam

Motor kendi mil fanıyla soğur ve anma değerleri belirli bir ortam sıcaklığına göre verilir. Motor hava akımının içinde ya da sıcak bir çatı arasında duracaksa oradaki gerçek sıcaklığı bize bildirin. Toz toplama hatlarında kanatçıklarda biriken toz soğumayı zayıflatır.

IP55 toza ve su sıçramasına karşı koruma sağlar; yağmura doğrudan açık çatı fanlarında motorun üstüne bir siper düşünülmelidir. Gece ile gündüz arasında sıcaklık farkı büyükse yoğuşma ısıtıcısı, sargı sıcaklığını izlemek için PTC ya da PT100 sensör sipariş aşamasında eklenebilir.

Ağır pervanenin kalkışı ve debi ayarı

Büyük çaplı bir pervanenin ataleti motorun tam devre ulaşmasını geciktirir; bu süre boyunca motor yüksek akım çeker. Termik koruma, kalkışın tamamlanmasına izin verecek ama gerçek aşırı yükte açacak şekilde ayarlanmalıdır. Pervanenin atalet momentini fan üreticisinden alıp teklif aşamasında paylaşmanız kontrolü kolaylaştırır.

Küçük fanlarda direkt yol verme yeterli olur; büyüklerde yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da sürücü tercih edilir. Debisi gün içinde değişen sistemlerde damperle kısmak yerine devri düşürmek mümkündür: üç fazlı motorlarımız frekans konvertörüyle sürülebilir. Fan düşük devirde ve yüksek yükte uzun süre dönecekse mil fanının soğutması yetmeyebilir ve ayrı bir fan eklenir; sürücü uzaktaysa kablo boyuna göre dv/dt ya da sinüs filtresi gündeme gelir. Bunları teklif isterken belirtin; konunun ayrıntısı inverter uyumlu motorlar sayfasındadır.

Fan türlerine göre yol haritası

Yukarıdaki adımlar her fan için geçerlidir; bağlantı biçimi ve dikkat isteyen nokta ise fan tipine göre değişir.

Tablo genel eğilimi özetler; somut seçim fanın kendi verisine ve sahaya bakılarak yapılır.

Duvar ve çatı aspiratörlerinde, soğutma kulelerinde ve seralarda pervane çoğunlukla motor miline oturur; dikey konum ve eksenel yük aksiyel fan elektrik motoru sayfasında. Salyangoz gövdeli, basıncı yüksek fanlarda kayışlı ve doğrudan akuple düzenlerin karşılaştırması santrifüj fan elektrik motoru sayfasında.

Kazan ve fırın brülörlerinde yanma havasını veren motor küçük ama sık devreye girer; motor tarafı brülör fanı elektrik motoru sayfasında anlatılır, yakıt hattının güvenliği brülör üreticisine aittir. Kapalı otopark ve tünellerdeki itki fanları jet fan motoru, kurutma, toz toplama ve fırın hatlarındaki fanlar proses ve fırın fanı motoru sayfasında ele alınır.

Havalandırma elektrik motorları sayfası binanın hava değişimi ihtiyacından, HVAC sektörü elektrik motorları sayfası klima santralleri ve iklimlendirme ekipmanından yola çıkar; bu sayfa ise doğrudan fanın kendisinden başlar.

Teklif isterken neleri paylaşmalısınız?

Fanın ya da makinenin türünü, gereken güç (kW) ve devir (d/d) değerini, şebeke gerilimini, montaj tipini ve mil yönünü, pervanenin doğrudan mı kayışla mı bağlandığını, yol verme yöntemini, ortam sıcaklığını ve adet bilgisini yazmanız yeterlidir. Değişecek eski bir motor varsa etiketinin fotoğrafı bu listenin çoğunu karşılar; etiket fotoğrafını buradan iletebilirsiniz.

Fan uygulamalarından birkaç model: küçük aspiratörlerde 1,5 kW 90L-4 (alüminyum, 1445 d/d), büyük santrifüj fanlarda 37 kW 225S-4 (pik döküm, 1485 d/d), ağır proses fanlarında 75 kW 280S-4 (1486 d/d, SF 1,15). Diğer güç ve devirler ile fiyatlar motor mağazamızda; projeye özel sorular için bize yazın.

Sık Sorulan Sorular

Fan motoru ile aspiratör motoru arasında fark var mı?

Motor açısından çoğu zaman yoktur; ikisi de pervaneyi döndürür. Fark havanın yönünde ve montajdadır: aspiratör havayı ortamdan çeker, motoru sıklıkla duvarda ya da çatıda, kimi zaman dikey durur. Seçimi güç, devir ve montaj konumu belirler.

Kayışlı bir fanda motor devrini nasıl seçmeliyim?

Fan devri kasnak oranıyla ayarlandığı için kutup sayısı daha serbesttir. Kasnak çapları, kayış gerginliği ve mil ucundaki yanal yük birlikte kontrol edilmeli; fan üreticisinin önerdiği motor devri esas alınmalıdır.

Fan kalkarken termik koruma neden açıyor?

Ağır pervaneler motoru uzun süre kalkış akımında tutar. Termik ayarı ve yol verme yöntemi bu kalkışa göre gözden geçirilmeli; sorun sürüyorsa pervane ataleti ve motor gücü yeniden değerlendirilmelidir.

Debiyi damper yerine inverterle ayarlamak mümkün mü?

Mümkün; üç fazlı motorlarımız sürücüyle kullanılabilir. Düşük devirde ne kadar süre çalışılacağını ve sürücüyle motor arasındaki kablo boyunu teklif isterken bildirin.

Duman tahliye fanları için de bu motorlar kullanılır mı?

Yangın ve duman tahliye gerektiren uygulamalarda bu iş için sertifikalandırılmış motor gerekir; standart IP55/F motor böyle bir sınıf için tasarlanmamıştır. Böyle bir projede gereksinimi baştan açıkça belirtin.