Radyal düz kanatlı fanın çarkında kanatlar göbekten dışarı doğru, hiç kıvrılmadan uzanır. Bu sade geometri verim yarışında öne çıkmaz; ama içinden talaş, lif, granül ya da yapışkan toz geçen havayı tıkanmadan taşıyabilen az sayıdaki çark tipinden biridir. Pnömatik taşıma hatları, kumaş kırpıntısı emişi, kereste talaşı nakli ve yüksek basınçlı proses havası bu fanın tipik görev yerleridir. Bu sayfa çarkın kendisini değil, onu döndüren motorun seçimini anlatır; fan ailesinin genel tablosu endüstriyel fan motorları sayfasındadır.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – radyal düz kanatlı fan tahriki için örnek motor
Fotoğraf HEM Motor'a ait bir trifaze motoru gösterir; radyal fan çarkı ve salyangoz gövde görselde yer almaz.

Malzeme Taşıyan Çarkın Motordan Beklediği

Düz kanadın yüzeyinde parçacıkların tutunacağı bir cep yoktur; savrulan malzeme kanat boyunca kayıp gövdeye çarpar ve çıkıştan atılır. Bu yüzden çark kalın sacdan, çoğu zaman aşınma plakalarıyla güçlendirilerek yapılır. Sonuç, aynı çaptaki diğer santrifüj çarklara göre belirgin biçimde ağır bir rotordur.

Motor açısından üç sonuç doğar. Birincisi, ağır çark yüksek atalet demektir ve kalkış uzar. İkincisi, kanat ucunda yüksek basınç elde etmek için fan genellikle hızlı döner; 2 kutuplu (3.000 d/d sınıfı) motor ya da kayışla hızlandırılmış 4 kutuplu motor yaygındır. Üçüncüsü, hava içindeki malzeme miktarı değiştikçe mil gücü de değişir; kuru havaya göre tozlu, yoğun karışım taşırken motor daha fazla yüklenir.

Güç Eğrisi: Debi Arttıkça Yük de Artar

Radyal düz kanatlı çarkta mil gücü, debiyle hemen hemen doğrusal yükselir. Öne eğik çark kadar dik bir artış olmasa da geriye eğik çarkta görülen doğal tepe noktası burada yoktur. Hattaki bir sürgü tamamen açıldığında, siklon girişi söküldüğünde veya taşıma borusu kısaltıldığında motor eğrinin daha yüklü ucuna kayar.

Bu nedenle güç seçiminde hattın en serbest hâli ile en yoğun malzeme yükü birlikte düşünülür. Fan üreticisi çoğunlukla kuru hava için bir güç değeri verir; taşınan malzemenin yükü bunun üstüne eklenmelidir. Mevcut bir tesiste motor değiştiriliyorsa en güvenilir başlangıç, eski motorun etiket değeri ile en ağır çalışma anında ölçülen akımdır.

Uzun Kalkış: Atalet, Akım ve Koruma Ayarı

Ağır bir çarkı durgun hâlden anma devrine çıkarmak, motorun kalkış akımını uzun süre çekmesi anlamına gelir. Kısa hızlanma için ayarlanmış bir termik röle bu sürede açabilir; tam tersine, gevşek ayarlanmış koruma da sargının ısınmasını gözden kaçırabilir. Doğru ayar için çarkın atalet momenti ve motorun kalkış karakteri fan üreticisinin verisiyle birlikte değerlendirilir.

Kalkışı kolaylaştırmanın ilk yolu, hava yolunu kapalı tutmaktır: emiş klapesi veya sürgü kapalıyken çark daha az hava döndürür ve motor daha az torkla hızlanır. Şebeke akım darbesini sınırlamak için yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da frekans konvertörü kullanılabilir; yöntemin seçimi çarkın ataletine ve şebekenin gücüne göre değişir. Hattın malzemeyle dolu hâlde yeniden başlatılmaması, motoru en ağır kalkıştan korur.

Doğrudan Akuplaj mı, Kayış mı?

Küçük ve orta boy radyal fanlarda çark çoğunlukla motor miline doğrudan oturur; malzeme taşıyan havanın motorun içinden geçmediği bu düzende fan devri motor devrine eşittir. Ağır çarkın kütlesi ve balans hatası doğrudan motor rulmanlarına biner; bu yüzden çark ağırlığının motor milinde taşınabilir olup olmadığı fan üreticisiyle teyit edilmelidir.

Büyük çarklarda fan kendi yataklı mili üzerinde döner ve motor ayrı kaidede durur; tahrik kaplin veya kayış-kasnakla yapılır. Kayış, çark devrini 2 kutuplu motorun sabit devrinden bağımsız seçmeye izin verir. Kaplinli düzende ise motor ve fan mili hassas biçimde hizalanmalıdır. Montaj şekli olarak ayaklı B3, ayaklı-flanşlı B35 veya flanşlı B5 düzenler gövdeye göre sunulur; flanş ve mil ölçüsü siparişte teyit edilir. Ayrıntı için ayaklı-flanşlı motorlar sayfasına bakılabilir.

Radyal Düz Kanatlı Fanlar İçin Örnek HEM Modelleri

Fanın göreviTahrik ve devirSeçimde bakılacak değerÖrnek HEM modeli
Atölye talaş emişiDoğrudan, 3.000 d/d sınıfıÇark ağırlığı motor milinde5,5 kW, 2.930 d/d, 132S1-2 pik döküm
Kırpıntı ve lif taşımaKayış-kasnakMalzeme yükü, kasnak oranı11 kW, 1.465 d/d, 160M-4 pik döküm
Yüksek basınçlı proses havasıDoğrudan veya kaplinli, 2 kutupKalkış süresi, koruma ayarı22 kW, 2.955 d/d, 180M-2 pik döküm
Büyük pnömatik taşıma hattıKaplin veya kayış, ayrı yataklı fanAtalet, yol verme yöntemi37 kW, 1.485 d/d, 225S-4 pik döküm

Bu tablo yalnızca bir başlangıç önerisidir; kesin motor, fanın gerçek mil gücüne, taşınan malzemeye, çark ataletine, montaj düzenine ve çalışma koşullarına göre belirlenir.

Aşınma, Balans ve Motorun Korunması

Malzeme taşıyan çark zamanla aşınır ya da kanatlarda birikinti oluşur. Her iki durum da balansı bozar ve titreşimi artırır. Doğrudan akuple fanda bu titreşim ilk olarak motorun ön rulmanında hissedilir; rulmandan gelen ses ya da sıcaklık artışı, çarkın kontrol zamanının geldiğine işaret eder. Kanat temizliği ve aşınma plakası değişimi motor bakımıyla aynı plana konmalıdır.

Motor, malzemenin geçtiği hava akımının dışında kalmalı; ancak fanın çevresindeki toz motor gövdesine ve soğutma kanatlarına yine de yerleşir. Kanatları tıkanan motor yeterince soğuyamaz, bu yüzden gövdenin düzenli temizlenmesi önemlidir. Motorlarımız IP55 ve F sınıfı yalıtımla gelir; PTC/PT100 sargı sensörü, uzun kalkışların sargıyı ne kadar ısıttığını izlemek için sipariş seçeneği olarak eklenebilir. Ağır çark ve sarsıntılı ortam için pik döküm gövdeli seri uygun bir tercihtir.

Radyal Fan Motoru Siparişi İçin Bilgiler

Eşleştirmeyi hızlandırmak için şunları iletin: fanın çalıştığı makine veya hat, taşınan malzeme, motor gücü (kW), devir (d/d), şebeke gerilimi, montaj tipi (ayaklı, flanşlı, kayışlı ya da kaplinli), kullanılan yol verme yöntemi ve adet. Eski motorun etiket fotoğrafı çoğu zaman en kısa yoldur.

Pik döküm ve alüminyum gövdeli tüm modeller mağaza sayfamızda güncel fiyatlarıyla yer alır. Talebinizi WhatsApp ya da telefonla iletmek için iletişim sayfasındaki numaralara ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Radyal fan motoru kalkışta neden termik attırıyor?

Ağır çark anma devrine geç ulaşır ve motor bu sürede yüksek kalkış akımı çeker. Termik koruma bu süreye göre ayarlanmamışsa açar. Klape kapalı kalkış, uygun yol verme yöntemi ve fan üreticisinin atalet verisine göre yapılan koruma ayarı sorunu çözer.

Hat malzemeyle doluyken fanı yeniden başlatmak sakıncalı mı?

Dolu hatta çark hem hava hem malzeme ile karşılaşır ve motor en ağır kalkışı yapar. Mümkünse hat boşaltılmalı veya sürgü kapatılıp fan boşta hızlandırıldıktan sonra malzeme verilmelidir.

Malzeme yükü motor gücünü nasıl etkiler?

Havayla birlikte taşınan katı madde ek enerji ister. Kuru hava için verilen fan gücü, yoğun malzeme taşınırken yetersiz kalabilir. Motor seçimi, en yüklü çalışma anı ve hattın en serbest hâli düşünülerek yapılmalıdır.

Çark motor miline doğrudan takılabilir mi?

Küçük ve orta boy fanlarda bu yaygın bir düzendir. Ancak radyal çark ağır olduğu için ağırlığın ve balans hatasının motor rulmanlarına yük bindirdiği unutulmamalı; büyük çarklarda ayrı yataklı fan mili ve kaplin ya da kayış tercih edilir.