Klima santrali, dış havayı ve dönüş havasını bir kabin içinde filtreler, ısıtır ya da soğutur, gerekirse nemlendirip binaya dağıtır; bu yolculuğun itici gücü kabinin içindeki besleme ve egzoz fanlarıdır. Bu sayfa santral fanını döndüren trifaze asenkron motora odaklanır; fan tiplerinin genel tablosu için Fan ve Aspiratör Motorları sayfamıza bakabilirsiniz.

HEM Motor alüminyum gövdeli trifaze elektrik motoru – klima santrali fan tahriki için örnek motor
HEM Motor trifaze elektrik motoru; santral kabinindeki besleme ya da egzoz fanını döndürmek için örnek bir motor.

Santralin İçinde Fanın Karşısına Çıkan Direnç

Tek başına duran bir fandan farklı olarak santral fanı, kendi kabininin içindeki elemanlarla da boğuşur: panel ve torba filtreler, ısıtma ve soğutma bataryaları, ısı geri kazanım eşanjörü ya da tekeri, susturucu ve damperler. Bunların her biri havaya bir basınç kaybı ekler ve bu kayıpların toplamı zamanla değişir.

En büyük değişken filtredir. Yeni takılmış bir filtre havayı rahat geçirir; aylar içinde toz tuttukça direnci artar. Fan sabit devirde dönüyorsa debi düşer, inverterli ve sabit debiye ayarlı bir santralde ise fan devri yükselir ve motorun çektiği güç artar. Motor gücü bu yüzden temiz filtredeki çalışma noktasına göre değil, filtre değiştirilmeden hemen önceki en kirli duruma göre değerlendirilir. Santral üreticisinin seçim çıktısında bu iki durum genellikle ayrı ayrı yazılıdır.

Motor Hava Akımının İçinde: Bataryadan Sonra Nem ve Sıcaklık

Santrallerde motor çoğu zaman kabinin içinde, fanın hemen yanında ve doğrudan hava akımının içinde durur. Bu yüzden motorun çevresindeki hava, fanın santralde nereye konduğuna göre değişir:

  • Soğutma bataryasından sonra: hava soğuk ve neme doygundur; motor yüzeyinde ve klemens kutusunda yoğuşma beklenir.
  • Isıtma bataryasından sonra: hava sıcak ve kurudur; motorun soğutma havası ılık geldiği için ortam sıcaklığı sınırı önem kazanır.
  • Egzoz tarafında: mahal havası koku, toz ve bazen yağ buharı taşır; motorun soğutma ızgarası ile gövde nervürleri zamanla kirle kaplanır.

Katalogdaki her motorun gövdesi IP55, sargısı F sınıfıdır. Soğuk ve nemli hatta duran motorlar için yoğuşma ısıtıcısı, sargı sıcaklığını izlemek için PTC ya da PT100 sensörü siparişe eklenebilir. Hastane, laboratuvar veya mutfak egzozu gibi özel hava koşullarında santral üreticisinin şartını teklif aşamasında bize iletin.

Kayışlı Salyangoz Fandan Doğrudan Akuple Fana Geçiş

Eski santrallerde motor, kabinin köşesindeki gerdirme kızağına oturur ve çift emişli salyangoz fanı kayış-kasnakla çevirir. Fanın kaç devirde döneceğine kasnak çapları karar verir; motor tarafında en sık 4 kutuplu, 1500 d/d sınıfı bir model görülür. Kayış gerginliği motor rulmanına yandan yük bindirir ve kayıştan kopan toz filtreden sonraki temiz havaya karışır.

Yeni santrallerde ve yenileme projelerinde salyangozsuz, çarkı motor miline takılan fanlar yaygınlaşmıştır. Bu düzende kasnak yoktur; fan devri doğrudan motor devridir ve ayar inverterle yapılır. Motor çarkın ağırlığını kendi milinde taşır, bu yüzden mil ucu ölçüsü ve göbek bağlantısı fan üreticisinin istediğiyle birebir uyuşmalıdır. Kabin içindeki bu düzenin ayrıntısı hücre tipi fan sayfasında anlatılır; burada önemli olan, kayışlı bir santrali doğrudan akupleye çevirirken motor gücünün ve devrinin fan çarkına göre yeniden hesaplanması gerektiğidir.

Kızağa oturan motor için B3, fan konsoluna asılan motor için B5, B14 veya B34/B35 yapı uygundur; dikey konumlar (V1, V3, V5, V6, V15) gövde büyüklüğüne bağlıdır. Flanş ve mil ölçüsünü siparişte birlikte netleştiririz. Montaj kodlarının anlamı için montaj şekilleri sorusuna göz atabilirsiniz.

Gece, Hafta Sonu ve Mevsim: İnverterle Debi Programı

Bir ofis binasının santrali mesai saatinde tam debiye yakın, gece ve hafta sonu ise çok daha düşük debide çalışır. Fan gücü devirle yaklaşık küp oranında değiştiği için devri düşürmek motor yükünü belirgin biçimde azaltır; kesin değer sistemin kanal ve filtre durumuna bağlıdır.

Trifaze serilerimiz frekans konvertörüyle sürülebilir. Santral fanı yavaşladıkça mildeki moment de azalır, bu nedenle motorun kendi soğutması çoğu durumda yeterli kalır; yine de çok düşük frekansta uzun süre çalışma öngörülüyorsa ya da sürücü kabinden uzak bir panodaysa ve kablo uzunsa harici fan, dv/dt veya sinüs filtresi ihtiyacını konuşmak için bunu teklif talebine yazın. Ayrıntılar inverter uyumlu elektrik motorları sayfasında.

Kışın dış havanın donma riski olan bölgelerde santral, donma termostatı devreye girdiğinde fanı durdurur. Sık durup kalkan böyle bir düzende motorun saatlik kalkış sayısını santral otomasyonuyla birlikte gözden geçirmek iyi olur.

Servis Kapağı, Bakım ve Motor Değişimi

Santral motoruna ulaşmak için kabinin servis kapağı açılır; motor çoğu zaman dar bir bölmede, filtrenin ya da bataryanın hemen yanındadır. Yedek motor seçerken gövde büyüklüğünün eskisiyle aynı kalması, kapaktan çıkarıp yenisini sokmayı kolaylaştırır. Bakımda fan kapağı ızgarasının temizliği, rulman sesi ve kayışlı düzende kasnak hizası ilk bakılacak noktalardır.

Kapak açıkken fanı çalıştırmak tehlikelidir ve basınç dengesini bozduğu için motor akımını da değiştirir; ölçümleri kapak kapalıyken alın. Bina sistemlerindeki diğer tahrikler için HVAC sektörü elektrik motorları sayfası tamamlayıcıdır.

Santral Büyüklüğüne Göre Örnek Motorlar

Santral düzeniFan tahrikiGözden geçirilecek noktaÖrnek motor
Küçük ofis veya mağaza santraliKayışlı salyangoz fanKasnak oranı, kayış yan yükü2,2 kW 100L1-4 (1450 d/d)
Orta büyüklükte konfor santraliDoğrudan akuple fan, inverterliKirli filtredeki güç, mil ucu5,5 kW 132S-4 (1460 d/d)
Hastane veya laboratuvar santraliDoğrudan akuple, kesintisizYoğuşma, sargı sensörü11 kW 160M-4 (1465 d/d)
Büyük debili endüstriyel santralKayışlı veya doğrudan akupleOrtam sıcaklığı, kalkış yöntemi15 kW 160L-4 pik (1465 d/d)

Tablodaki modeller yalnız yön göstermek içindir; kesin seçim fanın çalışma noktası, gereken devir, montaj ve santral içindeki koşullara bakılarak yapılır.

Santral Motoru İçin Teklif İsterken

Hızlı bir teklif için santral ya da fan makinesi tipini (kayışlı, doğrudan akuple), gereken motor gücünü (kW) ve devri (d/d), şebeke gerilimini, montaj şeklini, motorun besleme mi egzoz tarafında mı durduğunu, inverter kullanılıp kullanılmayacağını ve adet bilgisini yazın. Eski motorun etiket fotoğrafını göndermek eşleştirmeyi kısaltır.

Model listesini ve her motorun güncel fiyatını mağazamızda görebilir, santral projeniz için WhatsApp ya da telefonla bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Santral motoru neden filtre kirlendikçe daha çok akım çekiyor?

Sabit debiye ayarlı inverterli santralde kirli filtrenin direncini yenmek için fan devri yükselir; bu da motor gücünü artırır. Akımın yükselmesi çoğu zaman filtre değişim zamanının geldiğini gösterir.

Kayışlı santrali doğrudan akuple fana çevirirken eski motoru kullanabilir miyim?

Genellikle hayır. Kasnak kalkınca fan motor devrinde döner; yeni çarkın istediği devir ve güce göre motor yeniden seçilmeli, mil ucu da fan göbeğine uymalıdır.

Soğutma bataryasından sonraki fan motoruna ne eklenmeli?

Soğuk ve nemli havada yoğuşma riski yüksektir. Bu konumdaki motora yoğuşma ısıtıcısı ve PTC sargı sensörü siparişte eklenebilir; fanın bataryadan sonra durduğunu talebinize yazın.

Gece düşük devirde çalışma motora zarar verir mi?

Fan yükünde moment devirle birlikte düştüğü için genellikle sorun olmaz. Çok düşük frekansta uzun süreli çalışma planlanıyorsa harici fan ihtiyacı siparişte değerlendirilir.