Konkasör ve Taş Kırma Tesisleri İçin Elektrik Motorları

Ocaktan patlatmayla gelen blok taşın satılabilir mıcıra, kuma ve stabilize malzemeye dönüşmesi birkaç makinenin art arda çalışmasıyla olur: besleyici taşı kırıcıya verir, kırıcılar boyutu kademe kademe küçültür, elekler malzemeyi fraksiyonlara ayırır, bantlar da hepsini birbirine ve stok sahasına bağlar. Bu zincirin her halkasında bir ya da birkaç trifaze asenkron motor döner. Bu sayfa, taş kırma tesisinde bu makineleri çalıştıran elektrik motorlarını makine makine ele alır; kırıcıların ve eleklerin kendisi HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz, sunduğumuz şey onları döndüren standart motorlardır.

Ocak taşından mıcıra: hatta motorlar nerede çalışır?

Sabit bir tesiste akış primer kademeyle başlar. Bunkere dökülen iri taşı bir besleyici çeneli veya primer darbeli kırıcıya iter. Çıkan malzeme sekonder kademeye, yani konik veya darbeli kırıcıya gider; kum isteniyorsa tersiyer kademede dik milli kırıcı devreye girer. Kademeler arasında elekler boy ayırır, iri kalan parça kırıcıya geri döner.

Bu yüzden motor sayısı kırıcı sayısından çok fazladır. En yüksek güç kırıcılarda, adet olarak en kalabalık grup ise bant tahriklerindedir. Yağlama üniteleri, toz emme fanları ve yıkama pompaları da hattın küçük motorlarıdır. Benzer makineler için madencilik sektörü elektrik motoru sayfasına bakabilirsiniz.

Kırıcı tipine göre motorun gördüğü yük

Kırıcıların hepsi ağır yük sınıfındadır ama yükün biçimi makineden makineye değişir; her tipin ayrıntısı kendi alt sayfasındadır.

Çeneli kırıcı

Hareketli çene, eksantrik milin her turunda taşı sabit çeneye bastırır. Mil üzerindeki ağır volanlar bir vuruşta harcanacak enerjiyi önceden biriktirir. Motor bu volanları V kayışla döndürür; yük her devirde dalgalanır, kalkışta volan kütlesini hızlandırmak zaman alır. Bu makinelerde 6 kutuplu (1000 d/d) motorlar sık görülür.

Darbeli kırıcılar ve dik milli kırıcı (VSI)

Yatay milli darbeli kırıcıda rotor taşı kırma plakalarına fırlatır; motor kayışla bağlıdır ve rotor ataleti büyük olduğundan kalkış uzun sürer. Primer darbeli kırıcı ocaktan gelen iri bloğu en ağır rotorla karşılar. Sekonder darbeli kırıcı daha hızlı rotoruyla kübik mıcır yapar; devri kasnakla ya da sürücüyle ayarlanır. Tersiyer kırıcı üçüncü kademede kum üretir ve motoru vardiya boyunca anma yüküne yakın döner. Dik milli kırıcıda (VSI) rotor taşı merkezden alıp çevredeki taş yatağına savurur; büyük modellerde iki motor aynı rotoru çevirir.

Konik kırıcı

Motor yatay pinyon milini çevirir; eksantrik hareket mantoyu çanak içinde salındırır. Yük volanlı makinelere göre düzgündür ama kırma odası tıkanınca akım hızla yükselir. Ana motorun yanında yağ pompası ve ayar sisteminin küçük motorları bulunur; yağlama devresi ana motordan önce çalışmalıdır.

Çekiçli ve valsli kırıcı

Kireçtaşı, marn, alçıtaşı ve kil gibi yumuşak malzemede bu iki tip kullanılır. Çekiçli kırıcıda hızlı dönen ağır rotorun ataletli kalkışı, valsli kırıcıda her valsin kendi motoruyla düşük devirde yüksek tork ihtiyacı öne çıkar.

Besleyici, elek, yıkama ve bant tahrikleri

Kırıcının düzgün çalışması beslemenin düzgünlüğüne bağlıdır. Primer kırıcının önündeki paletli (apron) besleyici ağır bloğu redüktör üzerinden yavaş taşır; bunker altındaki ön eleme (grizzly) ızgaraları inceyi kırıcıya girmeden ayırır. Titreşimli besleyici oluğu sarsarak malzemeyi kırıcıya ya da eleğe düzenli akıtır; titreşimi oluğa bağlı vibrasyon motorları ya da şaseye oturan bir motorun çevirdiği vibratör üretir.

Titreşimli elekte motor kayışla eksantrik mili döndürür; kalkışta ve duruşta elek rezonans bölgesinden geçer, rulmanlar sürekli titreşim yükü taşır. Döner elek (trommel) yavaş dönen bir tamburdur; motor redüktör ya da tahrik makaraları üzerinden düzgün ama ağır bir yük görür. Susuzlandırma eleği yıkanmış kumun suyunu yüksek frekanslı titreşimle süzer. Kum yıkama ve taş ayıklama makinesinde helezon ya da kovalı çark redüktörle yavaş döner ve motor ıslak bir ortamda çalışır.

Bant konveyörde motor tamburu redüktörle çevirir ve dolu bantla kalkış en zor andır; ürünü stok sahasına yığan istif konveyörü ayrı bir alt sayfada ele alınır. Bantların genel seçimi konveyör bant elektrik motorları sayfasında anlatılır; redüktörlü tahrikler için redüktör için elektrik motorları sayfası da yol gösterir.

Kalkış, kayış aktarımı ve servis faktörü

Büyük kırıcı motorlarında doğrudan yol verme hem şebekeyi hem kayışları zorlar. Sahada en çok yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ve frekans konvertörü görülür. Yıldız-üçgende düşen kalkış torku büyük bir volanı hızlandırmaya yetmeyebilir; yöntem, kırıcı üreticisinin kalkış koşuluna ve trafo gücüne bakılarak seçilir. Kırıcıyı boşta kaldırıp beslemeyi motor tam devre çıkınca açmak her yöntemde kalkışı kolaylaştırır.

Üç fazlı serimiz sürücüyle çalışmaya elverişlidir. Motor uzun süre yavaş dönüp tam tork verecekse ayrı bir fan, kablo uzunsa dv/dt ya da sinüs filtresi gerekebilir; bunları siparişle yazın. Ayrıntı inverter uyumlu motorlar sayfasındadır.

Kasnak motor miline yakın takılmalı, kayış gerginliği üreticinin değerinde tutulmalıdır. 75 kW ve üzerindeki pik döküm modellerimizde servis faktörü 1,15'tir; bu pay kısa aşırı yükler içindir, güç belirlenirken hesaba katılmaz.

Toz, sarsıntı ve açık saha koşulları

Kırma tesisinde motorun en büyük düşmanı soğutma kanatlarını kapatan taş tozudur. Gövdede biriken toz ısının atılmasını engeller; fan kapağı ve kanatlar düzenli temizlenmelidir. Motorlarımızın hepsi IP55 gövde ve F sınıfı sargı yalıtımıyla gelir. Motor su püskürtülen kum yıkama ya da susuzlandırma bölgesine veya basınçla yıkanan bir noktaya konacaksa standart IP55 gövde böyle bir ortam düşünülerek yapılmamıştır; siper ya da özel motor gerekir, siparişte belirtin.

Kırıcıdan gelen sarsıntı kaide cıvatalarını gevşetir ve kayış hizasını bozar; periyodik cıvata kontrolü gerekir. Yoğuşma ısıtıcısı ile PTC ya da PT100 sensörü siparişe eklenebilir. Gövde büyüklüğüne bağlı olarak ayaklı B3, flanşlı B5 ve B14, karma B34 ve B35 ile dikey V1, V3, V5, V6, V15 seçenekleri vardır; flanş ve mil ölçülerini sipariş sırasında birlikte doğrularız.

Makineye göre örnek motor tablosu

Tablo yalnız fikir vermek içindir: kırıcınıza hangi motorun uyacağı makinenin yüküne, istenen devre, montaja ve çalışma şartlarına bakılarak kararlaştırılır. Sahadaki motorun etiketi en sağlam başlangıçtır.

Teklif için iletmeniz gerekenler

Bir kırıcı ya da bant için motor sorarken şunları yazın: makinenin türü ve modeli, kaç kW güç ve kaç d/d devir gerektiği, şebeke gerilimi, montaj biçimi, aktarma şekli (kayış, kaplin ya da redüktör), kalkış yöntemi ve adet. Değişecek bir motor varsa etiket fotoğrafını göndermeniz yeterli bir başlangıçtır.

Modelleri ve güncel fiyatları mağazamızda, büyük güçleri pik döküm gövdeli modeller arasında görebilir; WhatsApp ya da telefon için iletişim sayfasına geçebilirsiniz. Stoktaki modeller Türkiye'deki depodan sevk edilir. Konuyla ilgili yazılar konkasör ve taş kırma blog bölümündedir.

Sık Sorulan Sorular

Kırıcı motorunu bir kademe büyük almak daha güvenli olur mu?

Her zaman değil. Gereğinden büyük motor çoğu zaman kısmi yükte döner; kalkış akımı, kablo kesiti ve koruma elemanları da büyür. Güç, kırıcı üreticisinin anma yük için verdiği değerden ve mevcut etiketten belirlenir.

Kırıcı motoru neden sık sık termik attırır?

En sık nedenler aşırı ya da düzensiz besleme, kırma odasının tıkanması, tozlu gövdenin ısıyı atamaması ve uzun kabloda gerilim düşümüdür. Termik ayarının etiketteki anma akımına göre yapıldığı da kontrol edilmelidir.

Çeneli kırıcıda 1000 d/d yerine 1500 d/d motor kullanılabilir mi?

Kasnak oranı değiştirilerek kırıcı devri korunabilir, ancak aynı güçte 4 kutuplu motorun mil torku daha düşüktür ve kayış hızı değişir. Bu değişiklik kırıcı üreticisinin onayıyla ve kasnak hesabıyla yapılmalıdır.

Konik kırıcının yağ pompası motoru ana motorla birlikte mi seçilir?

Evet, ayrı bir küçük motor olarak listelenmelidir. Yağlama devresi ana motordan önce devreye girdiği için kumanda sırası da projede belirtilir; gücü ve montajı kırıcı üreticisinin verisinden alınır.