Dik milli kırıcı (VSI), taşı dikey bir milin tepesindeki rotorun ortasına döker ve rotorun savurduğu malzemeyi çevredeki taş yatağına ya da çelik örslere çarptırarak kum ve kübik ince agrega üretir. Kırma, taşın taşa ya da örse çarpmasıyla olur; bu yüzden makinenin bütün kırma gücü rotorun dönüşünden gelir. Konkasör hattındaki yeri ve diğer makinelerle ilişkisi için konkasör ve taş kırma tesisleri için elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz; bu sayfa VSI rotorunu çeviren trifaze motorun koşullarını anlatır.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – dik milli kırıcı (VSI) tahriki için örnek motor
Fotoğraf, VSI rotoruna kayışla güç veren türden bir HEM Motor trifaze motorunu gösterir; kırıcının kendisi değildir.

Taş yataklı ve örslü VSI: motor için fark nedir?

Taş yataklı (rock-on-rock) düzende rotorun içinde ve kırma odasının çevresinde malzemenin kendisinden oluşan bir yatak birikir; savrulan taş bu yatağa çarpar. Aşınma az, tane şekli iyidir, fakat taşın bir kısmı birden fazla tur atar ve kırma verimi görece düşüktür. Örslü (rock-on-anvil) düzende ise taş doğrudan çelik örslere vurur; birim enerjiyle daha çok kırılma elde edilir ama örsler hızlı aşınır.

Motorun gözünden fark, yükün kararlılığındadır. Taş yataklı düzende yatak oluşana kadar ilk dakikalarda akım dalgalanır, sonra oturur. Örslü düzende yük besleme debisine daha doğrudan bağlıdır. Her iki düzende de rotordan çıkan malzemenin hızı devirle doğru orantılıdır; işletmeler kum inceliğini çoğunlukla rotor hızıyla ayarlar.

Çevre hızı ve devir ayarı

VSI'da ürünü belirleyen asıl değişken rotorun uç hızıdır. Rotor çapı sabit olduğundan bu hız yalnız devirle değişir. Kasnak oranıyla ayarda motor genellikle 4 kutuplu seçilir ve rotor devri kasnak çaplarının oranıyla elde edilir; farklı bir kum fraksiyonu istendiğinde kasnak takımı değiştirilir.

Ürünün sık değiştiği tesislerde frekans konvertörü bu işi kasnak sökmeden yapar. Üç fazlı serilerimiz sürücüyle çalışmaya uygundur. VSI'da devir düşürüldüğünde rotorun istediği tork da azalır, bu yüzden düşük devirde soğutma sorunu genellikle sınırlıdır; yine de uzun süre anma devrinin çok altında tam torkla çalışılacaksa harici fan gerekebilir. Uzun motor kablosunda dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir. Bu koşulları siparişte yazın; ayrıntı inverter uyumlu elektrik motorları sayfasındadır.

Tek motor mu, iki motor mu?

Küçük VSI'larda tek motor rotor milini kayışla döndürür. Büyük modellerde ise milin iki yanına iki motor yerleştirilir ve her biri kendi kayış takımıyla aynı rotor kasnağına güç verir. Bu düzen, tek bir çok büyük motor yerine iki orta boy motorla yükün paylaşılmasını sağlar.

İki motorlu düzende yük paylaşımı önemlidir. İki motor aynı model ve aynı devirde olmalı, kasnak çapları eşit, kayış gerginlikleri birbirine yakın tutulmalıdır. Kayışları gevşek olan motor daha az yük alır, diğeri fazlasını üstlenir ve daha çok ısınır. Her motora ayrı aşırı akım koruması konur; iki motorun akımlarını yan yana izlemek dengesizliği erkenden gösterir. Motorlar aynı yöne döner ve birlikte yol alır. Değişim gerektiğinde iki motorun da aynı tipte olması için yedek motoru aynı modelden tutmak pratik bir yoldur.

Dikey milli makinede montaj ve rulman

Birçok VSI tasarımında motorlar, rotorun dikey miline paralel durmak üzere dikey konumda, mil yukarı bakacak şekilde kızaklı bir kaideye oturur. Bu, ayaklı yatay motordan farklı bir montajdır ve siparişte açıkça belirtilmelidir. Gövde büyüklüğüne göre ayaklı B3, flanşlı B5 ve B14, karma B34 ve B35 ile dikey V1, V3, V5, V6, V15 sunulur; flanş ve mil ölçüsü siparişte teyit edilir.

Mil yukarı dikey düzende kasnağın ağırlığı ve kayış çekişi rulmanlara hem eksenel hem radyal yük bindirir. Gövdenin üst kısmında mil çıkışına su ya da ince kum birikmesi de ayrı bir risktir; motorun üstüne bir siper yapılması ve mil çıkışının temiz tutulması önerilir. Kayış hattının uzun olduğu düzenlerde kızak cıvatalarının sıkılığı ve kasnak hizası düzenli kontrol edilmelidir.

Kalkış, dengesizlik ve rotor aşınması

Rotor yüksek devirde döndüğü için depoladığı enerji büyüktür ve kalkış uzun sürer. Rotor içinde malzeme yokken yol verilmeli, taş akışı ancak motor anma devrine oturunca başlatılmalıdır. Yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da sürücüden hangisinin uygun olduğu rotor ataletine, trafo gücüne ve iki motorlu düzende iki motorun aynı anda mı sırayla mı kalkacağına bağlıdır.

VSI'ın motor açısından bilinen bir riski rotor dengesizliğidir. Rotor içindeki aşınma uçlarından biri kırılırsa ya da taş yatağı bir tarafta düzensiz birikirse titreşim aniden artar. Bu titreşim kayış üzerinden motora geçer, rulmanları ve kaide bağlantılarını zorlar. Kırıcıya titreşim sensörü ve motora PTC termistör ya da PT100 konması bu durumu erken haber verir; bunlar sipariş seçeneğidir. Kışın uzun duran motorlarda yoğuşma ısıtıcısı da istenebilir.

Islak kum ve toz ortamı

VSI çok ince ürün verdiği için çevresine yoğun toz yayar; bazı tesisler tozu bastırmak için su püskürtür. Motorlarımız IP55 gövde ve F sınıfı sargı yalıtımıyla gelir; bu koruma toz ve yağmur içindir. Motor doğrudan su püskürtülen bir noktaya ya da basınçlı suyla yıkanan bir yere konacaksa standart IP55 motor bu koşul için tasarlanmamıştır; siper veya özel motor gerekir, siparişte belirtin. Kanatlar arasında biriken çamurlu toz da ısı atımını düşürür, temizliği bakım planında yer almalıdır.

VSI için örnek motorlar

VSI düzeniTahrik biçimiİzlenecek konuÖrnek HEM modeli
Küçük tek motorlu VSIV kayış, 4 kutupDikey montaj, kasnak oranı75 kW 1500 d/d 280S-4
Orta boy, sürücüyle hız ayarlıV kayış, frekans konvertörüKablo boyu, filtre110 kW 1500 d/d 315S-4
Çift motorlu VSI (motor başına)İki kayış takımıYük paylaşımı, eş model132 kW 1500 d/d 315M-4
Büyük rotorlu VSIV kayışKalkış yöntemi, dengesizlik200 kW 1500 d/d 315L2-4

Listelenen motorlar fikir vermek içindir; hangi motorun uygun olduğuna rotor yükü, istenen devir, montaj biçimi ve sahadaki koşullar birlikte bakılarak karar verilir. Bilgi olarak: 315M-4 modeli 1488 d/d'de 847,2 Nm, 315L2-4 modeli 1490 d/d'de 1282 Nm nominal tork verir; ikisinin de servis faktörü 1,15'tir.

Teklif için gerekli bilgiler

VSI'ın markası ve tipi, tek ya da çift motorlu olduğu, motor başına gereken güç (kW) ve devir (d/d), şebeke gerilimi, montaj şekli (özellikle dikey mi yatay mı), kalkış yöntemi ve adet bilgisini iletin. Mevcut motorun etiket fotoğrafı karşılaştırmayı hızlandırır.

Modeller ve güncel fiyatlar için mağazamıza, büyük güçler için pik döküm gövdeli motorlar listesine bakabilirsiniz. Dikey montaj seçenekleri montaj şekilleri sorusunda özetlenmiştir. WhatsApp ve telefon için iletişim sayfasını kullanın.

Sık Sorulan Sorular

İki motorlu VSI'da motorlardan biri daha sıcak çalışıyorsa sebep ne olabilir?

Çoğunlukla kayış gerginliği ya da kasnak çapı farkıdır; gergin taraftaki motor yükün fazlasını alır. Kayışlar eşit gerilir, kasnaklar ölçülür ve iki motorun akımı karşılaştırılır. Motorların aynı model olduğu da kontrol edilmelidir.

VSI'da kum inceliğini motoru değiştirmeden ayarlamak mümkün mü?

Evet; rotor devri kasnak takımıyla ya da frekans konvertörüyle değiştirilebilir. Devir artışı rotor üreticisinin sınırını aşmamalı ve motor gücü yeni çalışma noktasına göre kontrol edilmelidir.

Dikey montajlı VSI motoru için ayrıca neye dikkat edilmeli?

Montaj şekli siparişte açıkça yazılmalıdır, çünkü dikey düzende rulmanlar farklı yük alır. Mil çıkışı yukarı bakıyorsa üstüne siper yapılması ve su ile kum birikmesinin önlenmesi önerilir.

Rotordaki aşınma ucu kırıldığında motor zarar görür mü?

Ani dengesizlik titreşimi artırır ve rulmanları zorlar; kırıcı hemen durdurulmazsa motor rulmanı ve kaide bağlantıları hasar görebilir. Titreşim izleme ile otomatik duruş bu riski azaltır.