Susuzlandırma Eleği Motoru

Yıkanmış kum, kum yıkama makinesinden ya da hidrosiklondan çıktığında suyun büyük kısmını hâlâ taşır; bu hâliyle stoğa dökülürse yığından günlerce su süzülür ve kum satılabilir neme ancak geç ulaşır. Susuzlandırma eleği bu suyu birkaç dakika içinde ayıran makinedir: ince delikli poliüretan paneller taşıyan, hafif yukarı eğimli bir kasa, güçlü bir doğrusal titreşimle kumu sıkıştırıp ilerletir, su panellerden aşağı akar. Bu sayfa kasayı titreştiren tahrik tarafını anlatır; tesisin geri kalanında hangi makinelerin hangi motorla döndüğünü konkasör ve taş kırma tesisleri sayfası özetler.

Sınıflandırma eleğinden farkı nedir?

Klasik bir taş eleği malzemeyi boyuna göre ayırır; susuzlandırma eleği ise kumu boyutlarına ayırmaz, sudan ayırır. Bu yüzden çalışma biçimi de farklıdır. Kasa çıkışa doğru yukarı eğimlidir; böylece elek üzerinde bir kum yatağı birikir ve bu yatak kendi kendine bir filtre gibi davranır. Titreşim, kum tanelerini birbirine bastırarak aralarındaki suyu dışarı iter. Doğrusal hareket ve yüksek ivme gereklidir, çünkü ıslak ve ağır yatağı yukarı doğru yürütmek gerekir.

Elek boş ya da ince bir tabakayla çalıştığında bu filtre yatağı oluşmaz ve su ile birlikte ince kum da panellerden kaçar. Bu nedenle besleme sürekliliği, susuzlandırma eleğinin verimini motor gücünden daha çok etkiler.

Titreşimi ne üretir?

Susuzlandırma eleklerinin büyük bölümünde kasanın iki yanına, birbirine ters dönen iki adet titreşim motoru (vibromotor) bağlanır. Gövdesinde ayarlanabilir dengesiz ağırlık taşıyan bu motorlar özel bir ürün grubudur ve HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz. Böyle bir elekte titreşim motorunun yerine standart trifaze motor takılamaz.

Bazı büyük ve ağır hizmet eleklerinde ise titreşim, kasaya bağlı bir eksitör kutusundan gelir. Kutunun içindeki dişlilerle senkronlanmış iki mil, standart bir trifaze motor tarafından kardan mili ya da V-kayışla döndürülür. HEM'in sunduğu motorların bu makinedeki yeri bu düzendir. Ayrıca kum yıkama hattının tamamında, susuzlandırma eleğini besleyen hidrosiklon pompası, çamur pompası ve kum vidası gibi tahriklerde standart motor kullanılır.

Eksitörlü düzende motorun yükü

Eksitörlü bir susuzlandırma eleğinde motor, ağır dengesiz ağırlıkları sabit devirde tutar ve eksitör rulmanlarının sürtünmesini karşılar. Kum yatağı ıslak ve yoğun olduğu için sallanan toplam kütle, aynı boydaki kuru bir elekten fazladır. Yük sürekli ve oldukça düzgündür; besleme kesildiğinde akım düşer, kum yatağı kalınlaştığında biraz yükselir.

Kalkış ve duruşta yay sistemi rezonans bölgesinden geçilir. Susuzlandırma eleklerinde kasa genellikle kauçuk ya da helezon yaylar üzerine oturur; duruşta yavaşlayan elek bu bölgede bir süre geniş salınım yapar. Elek dolu kumla durdurulmuşsa yeniden kalkışta ağır yatak hızlanmayı yavaşlatır; bu yüzden durdurma sırasında önce besleme kesilmeli, elek birkaç dakika boşalmaya bırakılmalıdır. Kalkış yöntemi (doğrudan, yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da konvertör) makine üreticisinin önerisine göre seçilir.

Kardan, kayış ve montaj

Eksitörlü eleklerde kardan mili yaygındır, çünkü motor kasadan uzak ve kuru bir noktaya konabilir. Kardan mili açısı üreticinin verdiği sınırda kalmalı, mafsallar düzenli greslenmelidir. Kayışlı düzende kayış hattı, kasanın doğrusal salınımını taşıyacak uzunlukta tutulur. Eksitör devri motor devri ve kasnak oranıyla belirlenir; motor değişiminde kutup sayısı eskisiyle aynı kalmalıdır. Susuzlandırma eleklerinde titreşim sıklığı genellikle sınıflandırma eleklerinden yüksektir; bu yüzden 1500 d/d sınıfı motorlar ve 1:1'e yakın oranlar sık görülür.

Motor çoğunlukla ayaklı (B3) yapıda ve kızaklı kaidededir. HEM ayrıca B5, B14, B34, B35 ile dikey konumları gövdeye göre verir; kaide ve mil ölçüsü sipariş sırasında karşılıklı doğrulanır.

Islak ortam ve koruma

Susuzlandırma eleği tesisin en ıslak noktalarından biridir: panellerden akan su, sıçrayan çamur ve sürekli su sisi. Motorun bu bölgeden uzak, kasanın yanında yüksek ve kuru bir kaideye yerleştirilmesi en iyi korumadır. IP55 gövde sıçrayan suya karşı korunur, ancak basınçlı su jetiyle yıkama, su altında kalma ya da çamura gömülme için tasarlanmamıştır; tesis temizliğinde motora doğrudan hortum tutulmamalıdır. Gerekirse motorun üstüne bir sac siper konur.

Yıkama tesisleri kışın ve sezon dışında uzun süre durabilir; bu dönemlerde sargıda yoğuşma oluşmaması için yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir. Sargı sıcaklığını izlemek isteyen işletmeler PTC sensör de isteyebilir. Eleği konvertörle süren tesislerde motorun kendi fanı düşük hızda yetersiz kalabilir, bu durumda ayrı beslenen bir soğutma fanı eklenir; pano uzaktaysa çıkış filtresi düşünülür. Konunun ayrıntısı için inverter uyumlu motorlar sayfasına bakabilirsiniz.

Örnek motorlar ve seçim tablosu

Eksitörlü susuzlandırma eleklerinde dört kutuplu motorlar öne çıkar. Orta boy bir elekte 7,5 kW 132M-4 1460 d/d'de 49,1 Nm verir. Daha geniş kasalarda 11 kW gövde 160M-4 ile 71,7 Nm ve 15 kW gövde 160L-4 ile 97,8 Nm elde edilir. Eleği besleyen kum vidası gibi redüktörlü yardımcı tahriklerde 5,5 kW 132S-4 gibi küçük gövdeler kullanılır.

Bu örnekler kesin seçim değildir; son karar eleğin ve eksitörün verisine, gerekli devre, montaj düzenine ve çalışma koşullarına göre verilir.

Motor talebi için gerekenler

Eleğin markası, panel alanı ve titreşim kaynağı (vibromotor ya da eksitör) ile birlikte şunları yazın: eldeki motorun gücü (kW) ve devir sayısı (d/d), tesisteki gerilim, montaj biçimi, eksitöre bağlantı türü (kardan ya da kayış) ve istenen adet. Aynı hattaki pompa veya kum vidası motorlarını da birlikte değiştirecekseniz listeye ekleyin. Eski motorun etiketini motor etiketi gönderme sayfasındaki gibi fotoğraflamanız yeterlidir.

Gövde ve güç seçenekleri, güncel fiyatlarıyla satın alma sayfamızda yer alır. Talebinizi WhatsApp ya da telefonla iletmek için iletişim sayfasına geçin; depoda hazır olan motorlar Türkiye içinden yola çıkar.

Sık Sorulan Sorular

Susuzlandırma eleğimdeki titreşim motoru yandı, yerine standart motor takabilir miyim?

Hayır. Titreşim motoru gövdesindeki dengesiz ağırlıklarla kasayı doğrudan sarsar; standart motorda bu yapı yoktur. Yerine aynı tip titreşim motoru gerekir. Bu ürün grubu HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz.

Eleğin altından çok kum kaçıyor; motor gücü mü yetersiz?

Çoğu zaman sorun motorda değil, besleme düzensizliğinde ya da aşınmış panellerdedir. Kum yatağı oluşmadığında ince kum su ile birlikte kaçar. Önce besleme ve paneller kontrol edilmelidir.

Eksitörlü elekte motor neden duruşta sarsılıyor?

Hareket yavaşlarken kasa, yaylarının kendi salınım sıklığına denk gelen bölgeden geçer ve kısa süre geniş salınım yapar. Bu titreşim motor kaidesine de ulaşır; ayak cıvataları ve kaide bağlantıları periyodik olarak kontrol edilmelidir.

Yıkama tesisi kış boyunca kapalı; motorlar için ne yapmalıyım?

Motorların kuru kalması önemlidir. Yoğuşma ısıtıcısı varsa duruşta beslenmeli, yoksa sezon başında sargı yalıtımı ölçülmeli ve motor kısa süre boşta çalıştırılarak kontrol edilmelidir.