Primer Darbeli Kırıcı Motoru

Primer darbeli kırıcı, ocaktan patlatmayla gelen iri bloğu ilk kademede, ezerek değil çarparak parçalayan makinedir. Geniş besleme ağzından giren taş, ağır ve büyük çaplı bir rotorun üzerindeki çekiç kirişlerine (blow bar) çarpar, kırılır ve üstteki çarpma perdelerine savrulur. Kireçtaşı, dolomit ve benzeri orta sertlikteki kayaçta tek kademede yüksek küçültme oranı ve kübik ürün verdiği için çeneli kırıcının yerine tercih edildiği ocaklar vardır. Bu sayfa rotoru döndüren elektrik motorunu ele alır; hattın genel çerçevesi konkasör ve taş kırma tesisleri elektrik motorları sayfasındadır.

Primer kademede darbeli kırıcıyı farklı kılan ne?

İkinci kademedeki darbeli kırıcılara göre primer makinede besleme ağzı çok daha büyüktür ve içeri metre ölçeğinde bloklar girebilir. Bu blokları karşılayabilmek için rotor hem daha ağır hem daha geniş çaplı yapılır; çekiç kirişleri kalın ve uzundur. Rotor devri ise genellikle daha düşüktür, çünkü amaç ince ürün değil iri bloğu bir sonraki kademenin kaldırabileceği boyuta indirmektir.

Motor için bunun anlamı açıktır: daha büyük bir dönen kütle, daha uzun bir hızlanma ve bir bloğun çarptığı anda daha derin bir hız düşüşü. Primer darbelide motor seçimi, sürekli kırma gücünden çok bu ataleti ve darbe tepelerini taşıyıp taşıyamayacağına göre yapılır.

İri bloğun çarpması ve rotorun enerji deposu

Büyük bir blok çekiç kirişine çarptığında rotor bir anda kinetik enerjisinin bir bölümünü taşa verir ve devri düşer. Ağır rotor burada bir enerji deposu gibi çalışır: darbenin büyük kısmını kendi hızından karşılar, motor ise bir sonraki bloğa kadar kaybedilen hızı geri kazandırır. Bloklar sık ve ardı ardına gelirse rotor toparlanmaya fırsat bulamaz, motor akımı uzun süre anma değerinin üstünde kalır.

Bu yüzden besleyici ile kırıcı arasındaki uyum önemlidir. Kırıcı önündeki besleyicinin hızı kırıcı motorunun akımına bağlanırsa, akım yükseldiğinde besleme yavaşlar ve rotor toparlanır. Besleyicinin önündeki ızgara ince malzemeyi kırıcıyı atlatarak ayırdığında da rotor yalnız kırılması gereken taşla yüklenir. Kırılmaz demir parça odaya girdiğinde çarpma perdeleri yaylı ya da hidrolik düzenle geri açılır; bu, makinenin emniyetidir.

Büyük atalet: kalkış süresi ve yöntem

Primer darbelinin rotoru, aynı güçteki pek çok makineye göre çok daha büyük bir eylemsizlik momentine sahiptir. Motor bu kütleyi sıfırdan anma devrine çıkarırken uzun süre kalkış akımına yakın akım çeker; süre motorun izin verilen kilitli rotor süresine yaklaşabilir. Rotor ataleti, kasnak oranı ve kırıcı üreticisinin öngördüğü kalkış süresi motor seçimi için bize iletilmesi gereken üç temel veridir.

Bu büyüklükte motorlarda doğrudan yol verme şebekeyi ve kayışları ağır zorladığı için nadiren tercih edilir. Yumuşak yol verici akımı sınırlar ama torku da düşürür; ağır rotorda kalkış daha da uzar. Frekans konvertörü düşük akımla yüksek tork verebildiği için büyük primer kırıcılarda giderek yaygınlaşmaktadır. Bazı tesislerde motor ile rotor kasnağı arasında hidrolik kaplin kullanılarak motorun önce yüksüz hızlanması sağlanır. Hangi yöntemin uygun olduğuna trafo gücü, kablo boyu ve kırıcı üreticisinin şartı birlikte karar verir. Uzun kalkışlarda sargıyı izlemek için PTC termistör ya da PT100 sipariş seçeneğidir.

Kasnak, kayış ve motor yerleşimi

Primer darbelide aktarma çoğunlukla çok sıra V kayış ya da kama kayışla yapılır. Rotor devri düşük olduğundan büyük kasnak oranı gerekir; bu nedenle 6 kutuplu (1000 d/d) motorlar sık görülür, bazı makinelerde 4 kutuplu motor ve daha büyük oran tercih edilir. Kayışın bir miktar kayabilmesi bir bloğun çarpma darbesini ve perdelerin açılmasını kısmen sönümler.

Motor genellikle kırıcının yanında, kayış gerginliğini ayarlayan kızaklı ya da sallanır bir kaideye oturur ve ayaklı B3 düzen yaygındır. Büyük kasnak motorun tahrik tarafı rulmanına ciddi radyal yük bindirir; kasnağın mil omzuna dayalı takılması ve kayışların takım hâlinde değiştirilmesi önemlidir. Çekiç kirişlerinin çevrilmesi ya da değiştirilmesi sırasında rotor kilitlenir; bu işlemden önce motorun enerjisi kesilip kilitlenmesi bakım talimatının parçası olmalıdır.

Ortam ve bakım

Primer darbeli kırıcı bunkerin altında, açık sahada ve yoğun tozun içinde çalışır. Motorlarımızın gövdesi IP55, yalıtımı F sınıfıdır; ancak kanatçıklarda biriken toz soğutmayı azaltır ve uzun kalkışlarla birleşince sargı beklenenden çabuk ısınır. Fan kapağının düzenli temizliği, güneş ve yağmura karşı basit bir siper, kışın uzun duruşlarda yoğuşma ısıtıcısı önerilir. Toz bastırma suyu motoru doğrudan hedef almamalıdır.

Çekiç kirişleri aşındıkça ya da biri kırıldıkça rotor dengesi bozulur ve titreşim kayışlar ile kaide üzerinden motora geçer. Kiriş değişiminden sonra titreşimin ölçülmesi ve motor ayak cıvatalarının sıkılığının kontrolü rulman ömrünü korur.

Örnek motorlar

Bu modeller fikir vermek içindir; kesin seçimi kırıcının rotor ataleti ve yükü, istenen devir, montaj ve saha koşulları belirler. Değer olarak: 355M1-6 modeli 990 d/d'de 1543 Nm, 355M2-6 modeli 1929 Nm nominal tork verir. Bu güçlerin hepsinde servis faktörü 1,15'tir; pay kısa darbeler içindir, sürekli aşırı besleme için değil.

Teklif talebinde istenen bilgiler

Primer kırıcınızın makine bilgileri (marka, model, ağız ölçüsü), gerekli güç (kW) ve devir (d/d), sahadaki gerilim, montaj biçimi, kasnak çapı ve kayış tipi, planlanan kalkış yöntemi, sürücü kullanımı ve adet bilgisini bize yazın. Yerindeki motorun etiket fotoğrafı karşılaştırmayı hızlandırır. Bu güç sınıfında sürücüyle çalışma için inverter uyumlu motorlar sayfası, düşük devirde soğutma ve kablo filtresi konularını anlatır.

Büyük güçlü modeller pik döküm gövdeli seride, fiyatlar mağazamızda yer alır. WhatsApp ve telefon için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Primer darbeli kırıcı motoru neden kalkışta bu kadar uzun süre zorlanıyor?

Rotor çok ağır ve büyük çaplıdır; motor bu kütleyi anma devrine çıkarana kadar yüksek akım çeker. Rotor boşken kaldırmak ve atalete uygun kalkış yöntemi seçmek sargıyı ve şebekeyi rahatlatır.

Primer kırıcıda 6 kutuplu mu 4 kutuplu mu motor seçilmeli?

Rotor devri düşük olduğu için 6 kutuplu motor daha küçük kasnak oranıyla işi görür ve aynı güçte daha yüksek mil torku verir. 4 kutuplu seçim de mümkündür; karar kırıcı üreticisinin kasnak hesabına göre verilir.

Ardışık iri bloklarda motor termik atıyorsa ne yapılmalı?

Besleyici hızını kırıcı motorunun akımına bağlamak ve ızgarada inceyi ayırmak rotorun toparlanmasına zaman tanır. Termik ayarının etiket akımına ve kalkış süresine uygun olduğu da kontrol edilmelidir.

Çekiç kirişi değişiminde motor tarafında nelere dikkat edilir?

Değişimden önce motorun enerjisi kesilip kilitlenmelidir. Değişimden sonra kirişlerin karşılıklı ve aynı ağırlıkta takıldığı, kayış gerginliği ve motor ayak cıvataları kontrol edilir.