Valsli kırıcıda taş, birbirine doğru dönen iki silindirin arasına çekilerek sıkıştırılır ve ezilerek kırılır; tek valsli tiplerde ise dişli bir silindir taşı sabit bir kırma plakasına bastırır. Ürün boyunu iki vals arasındaki açıklık belirler, bu yüzden makine ince malzemeyi az üreten, boyu kontrollü bir çıktı verir. Kömür, kil, marn, tuz, alçıtaşı ve yumuşak kireçtaşında, ayrıca agrega hatlarında ikinci ya da üçüncü kademede kullanılır. Bu sayfa valsleri döndüren elektrik motorlarına odaklanır; tesisin geri kalanı için konkasör ve taş kırma tesisleri için elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

İki vals, iki motor: tahrik düzeni
Çift valsli kırıcılarda her valsin genellikle kendi motoru vardır. Motorlardan biri sabit yataklı valsi, diğeri yaylı ya da hidrolik silindirle tutulan hareketli valsi döndürür. Bazı makinelerde tek motor iki valsi uzun dişli ya da zincir düzeniyle birlikte sürer, ancak büyük makinelerde iki bağımsız tahrik daha yaygındır. Bu durumda siparişte iki motorun aynı güç, devir ve gövdede olması istenir; böylece yedekleme ve bakım da kolaylaşır.
Valsler aynı hızda dönerse malzeme ağırlıklı olarak basınçla kırılır. Bazı tiplerde valsler bilerek farklı hızla döndürülür; aradaki hız farkı malzemeyi sıkıştırırken bir de yırtma etkisi yaratır. Bu fark kasnak oranıyla, redüktör oranıyla ya da sürücüyle elde edilir. Hangi farkın uygulanacağı makine tasarımına aittir; motor tarafında yapılacak iş, bu farkı kararlı biçimde koruyacak tahrik düzenini kurmaktır.
Düşük vals devri, yüksek tork
Vals yüzeyindeki çevre hızı, çekiçli ya da darbeli kırıcılardaki rotor hızına göre oldukça düşüktür. Motorun nominal devri ile vals devri arasındaki fark bu yüzden büyüktür ve araya ya kayış-kasnak, ya redüktör ya da ikisi birlikte girer. Düşük vals devrinde yüksek kırma kuvveti gerektiği için valse aktarılan tork da yüksektir; motor seçilirken güçle birlikte vals milinde istenen tork ve aktarma oranı birlikte değerlendirilir.
Kayış-kasnaklı düzende 4 ya da 6 kutuplu ayaklı motor sık görülür; kasnak oranı vals devrini ayarlar, kayış da sıkışma anında kısa süre kayarak darbeyi yumuşatır. Redüktörlü düzende motor redüktöre ayaklı ya da flanşlı bağlanır ve redüktör giriş devri motor devrine göre seçilir. Redüktör oranı ve çıkış torku redüktör üreticisinin verisidir. Redüktörlü tahriklerin genel çerçevesi redüktör için elektrik motorları sayfasında anlatılır.
Yükün karakteri: sürekli ezme ve sıkışma anları
Valsli kırıcıda yük düzenli besleme altında oldukça sürekli ve dengelidir. Motoru zorlayan, besleme ağzına aniden gelen iri bir blok ya da kırılmayan bir yabancı parçadır. Hareketli valsi tutan yaylar ya da hidrolik sistem bu durumda geri çekilerek parçanın geçmesine izin verir; ancak bu kısa sürede vals milindeki tork yükselir ve motor akımı tepe yapar.
Bu tepelerin motoru gereksiz yere devreden çıkarmaması, ama gerçek bir sıkışmada motoru koruması gerekir. Termik ayarı etiketteki anma akımına göre yapılır; sürekli sıkışmalarda akım izleme rölesi beslemeyi durdurur. Valslerin önüne konan bir mıknatıs ya da metal dedektörü, kırılmayan demirin makineye girmesini en baştan engeller.
Kalkış, eş zamanlı çalışma ve yön
Valsli kırıcının kalkışı çekiçli kırıcı kadar uzun sürmez, çünkü valslerin ataleti büyük olsa da devirleri düşüktür. Yine de makine boşken kaldırılmalı, besleme iki motor da tam devre ulaştıktan sonra açılmalıdır. İki motorlu makinelerde motorların aynı anda ya da kısa bir gecikmeyle sırayla devreye alınması, şebekeye binen kalkış akımını dağıtır.
İki valsin birbirine doğru dönmesi gerektiği için motorlardan biri diğerinin tersine döner. Standart üç fazlı motorun yönü iki besleme ucunun yeri değiştirilerek çevrilir; devreye almada her motorun yönü kayış takılmadan önce kısa bir çalıştırmayla doğrulanmalıdır. Hız farkı ya da besleme debisini değiştirmek için sürücü kullanılacaksa, üç fazlı serimiz frekans konvertörüyle çalışmaya elverişlidir. Motor uzun süre düşük devirde tam torkla dönecekse ayrı bir soğutma fanı, sürücü kablosu uzunsa dv/dt ya da sinüs filtresi gündeme gelir; bunu siparişte belirtin. Konunun ayrıntıları inverter uyumlu motorlar sayfasındadır.
Yapışkan malzeme, toz ve vals bakımı
Valsli kırıcı çoğu zaman nemli kil ve marn gibi yapışkan malzemeyle çalışır. Vals yüzeyinde biriken malzeme açıklığı daraltır, yükü ve akımı artırır; bu yüzden sıyırıcıların ayarı motor yükünü de doğrudan etkiler. Kuru kömür ve kireçtaşında ise ince toz öne çıkar ve motorun soğutma kanatlarında birikir.
HEM'in üç fazlı motorları IP55 gövdeli ve F sınıfı yalıtımlıdır; düzenli fan ve kanat temizliği, kaide cıvatalarının kontrolü ve kayış gerginliğinin takibi motorun uzun çalışmasına yardım eder. Valsler aşındıkça yüzeyleri yeniden kaplanır ya da değiştirilir; bu çalışmalardan sonra kasnak hizası ve kayış gerginliği yeniden kontrol edilmelidir. Uzun süre duran motorlar için yoğuşma ısıtıcısı, sargı sıcaklığını izlemek için PTC ya da PT100 sensörü sipariş seçeneğidir.
Vals başına örnek motorlar
| Valsli kırıcı tipi | Aktarma düzeni | Seçimde öne çıkan | Örnek HEM motoru (vals başına) |
|---|---|---|---|
| Küçük çift valsli kırıcı | Kayış-kasnak, 6 kutup | Vals devri, kasnak oranı | 15 kW 1000 d/d 180L-6 |
| Orta boy kömür ve kil kırıcısı | Redüktörlü, 6 kutup | Vals milinde tork, redüktör giriş devri | 30 kW 1000 d/d 225M-6 |
| Agrega hattında ikincil valsli kırıcı | Kayış-kasnak, 4 kutup | Sıkışma akımı, metal ayırıcı | 37 kW 1500 d/d 225S-4 |
| Büyük dişli valsli kırıcı | Redüktörlü, 4 kutup | Yüksek tork, iki motorun eşliği | 90 kW 1500 d/d 280M-4 |
Bu modeller fikir vermek içindir; her valse uyacak motor, makinenin yüküne, vals devrine, aktarma oranına, montaja ve çalışma koşullarına göre kararlaştırılır. Örnek olarak 180L-6 modeli 978 d/d'de 146,5 Nm, 225M-6 modeli 980 d/d'de 292,3 Nm nominal tork verir; 90 kW'lık 280M-4 modelinin servis faktörü 1,15'tir.
Teklif isterken gönderilecek bilgiler
Valsli kırıcınız için motor sorarken makinenin tipini ve vals sayısını, vals başına gereken güç (kW) ve devir (d/d) değerini, şebeke gerilimini, montaj şeklini (ayaklı ya da redüktöre flanşlı), aktarma düzenini, kalkış yöntemini, motorların dönüş yönlerini ve toplam adet bilgisini iletin. Mevcut motorların etiket fotoğrafları varsa muadil seçimi çok hızlanır. Ayaklı, flanşlı ve karma montajlar gövdeye göre sunulur; mil ve flanş ölçüleri siparişte teyit edilir.
Modeller ve güncel fiyatlar mağazamızda, büyük güçler pik döküm gövdeli motorlar bölümünde yer alır. WhatsApp ve telefonla bize ulaşmak için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Çift valsli kırıcıda iki motorun aynı model olması şart mı?
Teknik olarak zorunlu olmayabilir ama önerilir. Aynı güç, devir ve gövdedeki iki motor yükü dengeli paylaşır, yedek motor tek tip olur ve bakımda parça karışıklığı yaşanmaz.
Valslerin hız farkı motorla mı ayarlanır?
Hız farkı çoğu makinede kasnak ya da redüktör oranıyla sabit olarak verilir. Farkın işletmede değiştirilmesi isteniyorsa her motor ayrı bir frekans konvertörüyle sürülebilir; uygulanacak fark makine üreticisinin önerisine göre belirlenir.
Valsli kırıcı motoru neden ani akım tepeleri yapar?
Besleme ağzına iri bir blok ya da kırılmayan bir parça geldiğinde hareketli vals geri çekilene kadar vals milindeki tork yükselir. Bu kısa tepeler normaldir; sık tekrarlanıyorsa besleme boyu, sıyırıcı ayarı ve metal ayırıcı kontrol edilmelidir.
İki vals motorunun dönüş yönü nasıl doğrulanır?
İlk devreye almada kayışlar ya da kaplin bağlanmadan önce her motor kısa süre boşta çalıştırılır ve yönü işaretle karşılaştırılır. Yön yanlışsa iki faz ucunun yeri değiştirilir; ardından aktarma bağlanarak boşta deneme yapılır.

















