Konik kırıcıda taş, yukarıdan açık bir çanak (bowl) ile içinde salınan bir manto arasında ezilerek kırılır. Motor yatay bir pinyon milini döndürür; pinyon, konik dişli üzerinden eksantrik burcu çevirir ve manto çanak içinde dairesel bir salınım yapar. Taş, manto ile çanak astarı arasındaki aralık daraldıkça sıkışır ve basınçla parçalanır. Bu yüzden konik kırıcı ikinci ve üçüncü kademede, sert ve aşındırıcı taşta yaygındır. Hattın genel düzeni konkasör ve taş kırma tesisleri için elektrik motorları sayfasında; burada pinyon milini çeviren ana motor ile yanındaki yardımcı motorlar ele alınıyor.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – konik kırıcı tahriki için örnek motor
Fotoğraftaki HEM Motor trifaze motoru, konik kırıcının pinyon milini kayışla çeviren ana tahriklere örnektir; görsel kırıcıyı göstermez.

Ezerek kırma: motorun gördüğü yük

Darbeli kırıcılardan farklı olarak konik kırıcıda rotorun hızı ürünü belirlemez; ürünü kapalı taraf ayarı (CSS), yani manto ile çanak arasındaki en dar aralık belirler. Aralık daraldıkça ürün incelir, ama taşın sıkıştırılması için gereken kuvvet ve motorun çektiği güç de artar. Motor sabit devirde döner, yük ise odadaki malzeme miktarına ve taşın sertliğine göre değişir.

Kırıcı üreticileri konik kırıcının oda dolu, yani "boğuk beslemeyle" çalışmasını ister. Oda dolu olduğunda taşlar birbirini de ezer, tane şekli iyileşir, astar düzgün aşınır ve motor yükü dengeli kalır. Besleme kesik kesik geldiğinde ise motor akımı iner çıkar, kırıcı bir dolup bir boşalır ve astarlar bir bölgeden fazla aşınır. Bu nedenle konik kırıcının önündeki besleyici ya da ara silo, motorun rahat çalışması için de önemlidir.

Güç çekişiyle ayar ve aşırı yük

Modern konik kırıcılarda ana motorun çektiği güç, kırıcı kontrol sisteminin en önemli girdisidir. Kontrol, motor gücüne ve hidrolik basınca bakarak CSS'i ayarlar ya da besleme hızını düzenler. Bu yüzden ana motor için doğru bir akım veya güç ölçümü, motor korumasından öte bir işletme aracıdır.

Kırılmaz bir parça odaya girdiğinde hidrolik sistem çanağı kaldırarak ya da mantoyu indirerek parçanın geçmesine izin verir. Bu sırada motor kısa bir yük darbesi görür. Oda tıkandığında ise yük birden yükselir ve kırıcı durabilir. Akım izleme ve aşırı yük rölesi bu durumları ayırt eder; 75 kW ve üzeri pik döküm modellerimizdeki 1,15 servis faktörü kısa tepeleri karşılar, ama kalıcı aşırı yük için tasarlanmamıştır.

Kayış mı kaplin mi?

Yaygın düzende motor, pinyon milinin ucundaki kasnağı V kayışlarla döndürür. Kayış oranı ile eksantrik devri ayarlanabilir; bazı kırıcılarda devir değiştirmek ürün eğrisini ve kapasiteyi değiştirir. Kayışın bir miktar kayabilmesi, kırılmaz parça geçerken oluşan darbenin bir kısmını sönümler.

Bazı kırıcılarda motor esnek kaplinle doğrudan pinyon miline bağlanır. Bu düzende kayış yükü yoktur ama motor ile kırıcının aynı kaide üzerinde komparatörle hizalanması gerekir. Motorun kırıcıya göre hangi tarafta duracağı ve dönüş yönü kırıcı üreticisinin şemasından alınır; konik kırıcılar tek yönde dönecek şekilde yapılır, yanlış yön yağlama ve eksantrik açısından risklidir. İlk çalıştırmada yön mutlaka kayışlar takılmadan kontrol edilmelidir.

Yağlama ve hidrolik ünite motorları

Konik kırıcının içindeki eksantrik burç ve küresel yatak yağ filmiyle çalışır. Bu yüzden her konik kırıcının ayrı bir yağlama ünitesi vardır ve bu ünitenin pompasını küçük bir trifaze motor döndürür. Çoğu tasarımda hidrolik ayar ve yabancı madde boşaltma sistemi için de ayrı bir hidrolik ünite motoru bulunur; büyük ünitelerde yağ soğutucu fanı da kendi motoruyla çalışır.

Kumanda sırası kritik bir noktadır: yağlama pompası çalışıp basınç ve debi oluşmadan ana motora yol verilmemeli, yağ basıncı düştüğünde ana motor durmalıdır. Kışın yağ soğuksa ünite ısıtıcısıyla yağın akışkan hâle gelmesi beklenir. Yardımcı motorların gücü ve montajı kırıcı üreticisinin verdiği listeden alınır. Hidrolik ünitelerin motor seçimiyle ilgili genel bilgi hidrolik pompa elektrik motorları sayfasındadır.

Kalkış ve enerji kesintisinden sonra

Konik kırıcının dönen kütlesi darbeli kırıcıya göre küçüktür, bu yüzden boş odada kalkış nispeten kolaydır. Zorluk, kırıcının oda doluyken durmasından sonra başlar. Enerji kesilirse oda taşla dolu kalır; böyle bir kırıcıya doğrudan yol vermek motoru kilitli rotor koşuluna sokabilir. Çoğu kırıcıda hidrolik sistemle aralık açılarak oda boşaltılır, sonra kalkış yapılır.

Kalkış yöntemi; motor gücüne, trafo kapasitesine ve kırıcı üreticisinin önerisine göre seçilir. Yıldız-üçgen boş odalı kalkışta çoğu zaman yeterlidir, yumuşak yol verici şebekeyi rahatlatır, frekans konvertörü ise eksantrik devrini ürüne göre ayarlamak isteyen tesislerde tercih edilir. Serilerimiz sürücüyle kullanıma uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan, uzun kabloda dv/dt veya sinüs filtresi gerekebilir. Bunları siparişte belirtin; ayrıntı inverter uyumlu motorlar sayfasındadır.

Saha ve bakım notları

Konik kırıcının ana motoru genellikle kırıcının yanında, kayış gerginliğini ayarlamaya yarayan bir kaide üzerinde, ayaklı B3 düzende durur. Motorlarımızda B5, B14, B34, B35 ve dikey V1, V3, V5, V6, V15 seçenekleri de gövdeye göre vardır; flanş ve mil ölçüleri sipariş sırasında birlikte doğrulanır. Gövdeler IP55, yalıtım F sınıfıdır. Sert taşın tozu kanatlara yapışırsa motor fazla ısınır; fan kapağı temizliği periyodik bakımın parçası olmalıdır. Sargı sıcaklığı için PTC ya da PT100 sensörü ve uzun duruşlar için yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir.

Konik kırıcı için örnek motorlar

TahrikGörevÖnemli noktaÖrnek HEM motoru
Ana motor, küçük konik kırıcıPinyon milini kayışla çevirmeBoğuk besleme, güç ölçümü90 kW 1000 d/d 315M-6
Ana motor, orta boy kırıcıKayış ya da kaplinle tahrikDönüş yönü, hizalama132 kW 1000 d/d 315L2-6
Ana motor, yüksek devirli tasarımKayışla tahrikKasnak oranı, kalkış yöntemi160 kW 1500 d/d 315L1-4
Yağlama pompası motoruEksantrik ve yatak yağlamasıAna motorla kilitleme2,2 kW 1500 d/d 100L1-4

Tablodaki modeller örnektir; gerçek seçim kırıcının yüküne, gereken devre, montaja ve çalışma şartlarına göre kırıcı üreticisinin verisiyle yapılır. Karşılaştırma için: 315M-6 modeli 988 d/d'de 869,9 Nm, 315L2-6 modeli 988 d/d'de 1276 Nm nominal tork verir.

Motor talep ederken

Kırıcı makinenin marka ve modeli, ana motor ile yardımcı motorların her biri için güç (kW) ve devir (d/d), şebeke gerilimi, montaj biçimi, aktarma (kayış ya da kaplin), dönüş yönü, kalkış yöntemi ve adet bilgisini bize yazın. Elinizdeki motorların etiket fotoğraflarını göndermek en hızlı yoldur.

Model ve fiyatları elektrik motoru mağazamızda, büyük güçleri pik döküm gövdeli modeller arasında görebilirsiniz. WhatsApp ve telefon bilgileri iletişim sayfasındadır.

Sık Sorulan Sorular

Konik kırıcı motorunun akımı neden sürekli dalgalanıyor?

En sık nedeni beslemenin düzensiz olmasıdır; oda bir dolup bir boşaldıkça yük iner çıkar. Beslemeyi odayı dolu tutacak şekilde düzenlemek akımı dengeler, astarın da düzgün aşınmasını sağlar.

Yağlama motoru çalışmadan ana motor neden kalkmıyor?

Kumandadaki kilit, eksantrik burcu ve yatakları yağsız çalışmaktan korur. Yağ basıncı ve debisi oluşmadan ana motora izin verilmez; bu kilit devre dışı bırakılmamalıdır.

Enerji kesintisinden sonra dolu kırıcıya yol verilebilir mi?

Önerilmez; motor dolu odayı döndürmeye çalışırken kilitli rotora yakın akım çeker. Önce hidrolik sistemle aralık açılıp oda boşaltılmalı, sonra kalkış yapılmalıdır.

Konik kırıcıda 6 kutuplu yerine 4 kutuplu motor kullanılabilir mi?

Teknik olarak mümkündür, fakat eksantriğin aynı devirde kalması için motor kasnağı küçültülmelidir; bu da kayış hızını, sarım açısını ve aktarılabilen torku değiştirir. Hesap kırıcı üreticisiyle birlikte yapılmadan motor değiştirilmemelidir.