Tersinir (Çift Yönlü) Aksiyel Fan Motoru

Tersinir aksiyel fan, aynı pervaneyle havayı iki yönde de taşıyabilen fandır. Kanat profili simetrik ya da her iki yöne uygun biçimde tasarlanır; motorun dönüş yönü değiştiğinde hava akışı da tersine döner. Tünellerde akışı trafiğe ya da rüzgâra göre çevirmek, bir binada aynı açıklıktan bazen taze hava verip bazen egzoz yapmak, hayvan barınaklarında mevsime göre akış düzenlemek bu fanın tipik işleridir. Bu sayfa, yön değiştiren bir fanın motorundan ne beklendiğini anlatır; sektörün genel çerçevesi fan ve aspiratör motorları sayfasındadır.

Yönü Motor Belirler: İki Fazın Yer Değiştirmesi

Üç fazlı asenkron motorun dönüş yönü, besleme fazlarından ikisinin yer değiştirmesiyle tersine çevrilir. Tersinir fanlarda bu iş genellikle birbirine kilitli iki kontaktörlü bir yön değiştirme devresiyle ya da frekans konvertörünün yön komutuyla yapılır. Motorun kendisinde ayrıca bir değişiklik gerekmez; standart trifaze motor her iki yönde de çalışabilir.

Dikkat edilmesi gereken nokta, yön değişiminin zamanlamasıdır. Pervane bir yönde dönerken motoru doğrudan ters yöne bağlamak (karşı akımla frenleme) çok yüksek akım çeker, sargıyı ısıtır ve mil, kama ile pervane göbeğine sert bir burulma darbesi uygular. Bu yüzden kumanda devresinde motorun durması için bir bekleme süresi bırakılır. Büyük çaplı pervanelerde serbest duruş uzun sürebilir; bekleme süresi pervanenin tamamen durduğu gözlenerek ayarlanmalıdır.

Frekans Konvertörüyle Yumuşak Yön Değişimi

Yön değişimini sık yapan sistemlerde konvertör belirgin bir kolaylık sağlar. Sürücü önce rampayla devri sıfıra indirir, ardından ters yönde yeniden hızlandırır; akım darbesi ve mekanik zorlanma büyük ölçüde ortadan kalkar. Yavaşlama sırasında pervanenin ataleti motoru jeneratör gibi çalıştırır; sürücünün bu enerjiyi karşılayıp karşılayamayacağı, gerekiyorsa fren direnci, sürücü tarafında değerlendirilir.

Motor tarafında bilinmesi gerekenler şunlardır: trifaze motorlarımız sürücüyle beslenebilir; düşük frekansta uzun süre yüksek tork isteniyorsa ayrı fanlı soğutma, sürücü ile motor arasındaki hat uzunsa çıkış filtresi düşünülür. Bu koşulları teklif talebinde belirtmek yeterlidir. Ayrıntılar inverter uyumlu elektrik motorları sayfasındadır.

İki Yönlü Eksenel Kuvvet ve Rulmanlar

Aksiyel pervane havayı ittiğinde mile ters yönde bir tepki kuvveti biner. Tek yönlü fanda bu kuvvet hep aynı rulmanı yükler. Tersinir fanda ise akış yönü değiştikçe kuvvetin yönü de değişir; motorun rulman düzeni bu kuvveti iki yönde de karşılayabilmelidir. Pervane mil ucuna doğrudan takıldığı için ağırlığı ve balans hatası da her iki yönde ön rulmana aktarılır.

Fan dikey kuruluysa, örneğin bir çatı açıklığında, pervane ve rotor ağırlığı bir yönde itme kuvvetine eklenir, diğer yönde ondan düşer. Bu nedenle siparişte montaj konumunu (yatay ya da V1, V3, V5, V6, V15 gibi dikey kodlar), mil yönünü ve fanın iki yönde de çalışacağını birlikte yazmanızı isteriz. Gövdeye göre B3, B5, B14, B34 ve B35 bağlantılar da sunulur; flanş ve mil ölçüsü pervane göbeğine göre teyit edilir.

Soğutma, Ortam ve Sık Yön Değişiminin Isıl Etkisi

Motorun kendi soğutma fanı mil üzerindedir ve motorla birlikte yön değiştirir. Küçük ve orta gövdelerde bu fan iki yönde de soğutma sağlayacak şekilde yapılır; büyük gövdelerde ve özellikle 2 kutuplu yüksek devirli modellerde soğutma fanının iki yönlü çalışmaya uygunluğu siparişte teyit edilmelidir.

Her kalkış ve her yön değişimi sargıda ek ısı demektir. Saatte birkaç kez yön değiştiren bir tünel fanı ile günde bir kez çevrilen bir barınak fanı aynı motor yükünü görmez. Sık çalışma-durma için sargıya yerleştirilen PTC/PT100 sensörü ısınmayı izlemenin en doğrudan yoludur. Tünel, otopark ya da açık hava gibi nemli ortamlarda motorun durduğu saatlerde yoğuşma ısıtıcısı yararlıdır; ikisi de sipariş seçeneğidir. IP55 koruma toz ve su sıçramasına karşıdır; doğrudan basınçlı su ile yıkama ya da patlayıcı ortam bu kapsamın dışındadır.

Tersinir Fanlar İçin Örnek HEM Modelleri

Satırlar seçime başlangıç sağlar. Son kararı fan üreticisinin verdiği mil gücü, iki yöndeki çalışma noktaları, pervane devri, montaj şekli ve ortam koşulları verir. Yeraltı otoparkı ve tünellerdeki itme fanları için ayrıca jet fan motoru sayfasına bakabilirsiniz; yangın senaryosunda çalışacak belgeli fan-motor setleri standart motorun kapsamında değildir.

İki Yönde Performans Neden Farklı Olabilir?

Tam simetrik kanatlı pervaneler iki yönde yaklaşık aynı debiyi verir; ancak simetrik profil, tek yöne optimize edilmiş kanada göre daha düşük verimle çalışır. Bazı tasarımlarda ise kanat bir yönü öncelikli tutar ve ters yönde daha az hava taşır. Motor açısından anlamı şudur: iki yönde çekilen güç aynı olmayabilir. Devreye almada her iki yön için akım ayrı ayrı ölçülmeli ve büyük olan değer etiketteki anma akımıyla karşılaştırılmalıdır.

Sipariş İçin Gerekli Bilgiler

Talebinizde fanın çalıştığı makine veya tesisi, gereken güç ve devri, şebeke gerilimini, montaj konumunu ve mil yönünü, yönün ne sıklıkla değiştirileceğini, yön değişiminin kontaktörle mi sürücüyle mi yapılacağını ve kaç adet gerektiğini yazın. Mevcut motor varsa plaka fotoğrafını göndermek eşleştirmeyi hızlandırır.

Güncel fiyatlar elektrik motoru satın al bölümünde, her modelin sayfasında görünür. WhatsApp ve telefon için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tersinir fan için özel bir motor mu gerekir?

Hayır, standart trifaze asenkron motor iki yönde de döner. Dikkat edilecek konular yön değiştirme devresi, rulmanlara iki yönde binen eksenel kuvvet ve büyük gövdelerde soğutma fanının iki yönlü uygunluğudur.

Fan dönerken yönü hemen değiştirebilir miyim?

Önerilmez. Dönen pervaneye ters yön vermek çok yüksek akım ve mekanik darbe yaratır. Kumandada bekleme süresi bırakın ya da konvertörle rampalı geçiş yapın.

İki yönde motor akımı neden farklı çıkıyor?

Kanat profili iki yönde aynı verimle çalışmayabilir, sistemin direnci de yöne göre değişebilir. Her iki yönde akım ölçülür ve büyük değer esas alınır.

Sık yön değiştiren fanda motor nasıl korunur?

Termik rölenin yanında sargıya yerleştirilen PTC ya da PT100 sensörü, tekrarlanan kalkışların yarattığı ısınmayı doğrudan izler. Sensör sipariş sırasında istenebilir.