Aksiyel Fan Elektrik Motoru

Aksiyel fanda hava, pervanenin dönme ekseni boyunca ilerler. Endüstriyel aksiyel fanların çoğunda pervane göbeği doğrudan elektrik motorunun mil ucuna kamalanır; arada kayış, kasnak ya da ayrı yatak grubu yoktur. Bu sadelik motoru fanın taşıyıcı parçası yapar. Bu sayfa aksiyel fanı döndüren üç fazlı asenkron motoru ele alır; diğer fan türlerinin genel çerçevesi Fan ve Aspiratör Motorları sayfasındadır.

Pervane Mile Takılınca Motorun Üstlendiği İşler

Kayışlı bir fanda motor yalnız tork verir; fan milini kendi yatakları taşır. Doğrudan tahrikli aksiyel fanda motor üç işi birden yapar:

• Pervaneyi döndürür ve kendi devri fan devri olur; kasnak oranıyla sonradan düzeltme imkânı yoktur.
• Pervanenin ağırlığını mil çıkıntısında, ön rulmanın hemen önünde taşır.
• Havayı iterken pervanede doğan tepki kuvvetini rulmanlara aktarır.

Bu yüzden seçim kW ve devirle bitmez; mil ucu, kama, ayak ya da flanş bağlantısı ve montaj konumu pervaneye ve fan gövdesine uymalıdır. Katalogda B3, B5, B14, B34, B35 bağlantıları ile gövdeye göre dikey V1, V3, V5, V6 ve V15 seçenekleri yer alır; flanş ve mil ölçüsü fan üreticisinin çizimiyle karşılaştırılarak siparişte teyit edilir. Bağlantı türleri için flanşlı motorlar ve montaj şekilleri sayfalarına bakabilirsiniz.

Eksenel İtme, Rulmanlar ve Pervane Balansı

Pervane havayı bir yöne ittiğinde mil ters yöne itilir. Bu kuvvet fan döndükçe vardır ve rulmanlardan birine sürekli eksenel yük olarak biner. Yönü, havanın motordan pervaneye mi yoksa pervaneden motora doğru mu aktığına bağlıdır; fan ters yönde bağlanırsa yükü taşıyan rulman tarafı da değişir.

Dikey montajda pervane ile rotorun ağırlığı bu itmeye eklenir ya da ondan düşer. HEM Motor kataloğundaki rulman tablosu yatay ve dikey montajı ayrı sütunlarda değerlendirir; bu nedenle siparişte hava akış yönünü ve montaj konumunu birlikte yazmanızı isteriz.

İkinci konu balanstır. Mil ucuna asılı pervanedeki küçük bir dengesizlik her turda rulmanı aynı noktadan zorlar. Kanatlar kir tuttuğunda, bir kanat eğildiğinde ya da kanat açıları farklı ayarlandığında titreşim büyür ve bedelini önce motor rulmanı öder. Temizlik ve kanat ayarından sonra titreşim yeniden kontrol edilmelidir.

Motor Hava Akımının İçinde: Soğutma, Toz ve Nem

Kasalı aksiyel fanlarda motor çoğunlukla kasanın ortasında, taşıyıcı kollar üzerinde durur; fanın taşıdığı hava motorun dış yüzeyini yalayarak geçer. Temiz ve serin havada bu akış soğumaya yardım eder, ama taşınan havadaki her şeyi de motora getirir:

• Tozlu egzozda kanatçık araları ve fan kapağı dolar, ısı atımı zayıflar.
• Nemli havada, özellikle fan durduktan sonra gövde içinde yoğuşma oluşur.
• Sıcak hava egzozunda motor, ortamdan daha sıcak bir akımın içinde çalışır.

Modellerimiz IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır. Taşınan havanın sıcaklığı +40 °C'yi aşıyorsa siparişte bildirin. Yoğuşma ısıtıcısı ve PTC/PT100 sargı sensörü sipariş seçeneğidir. Basınçlı suyla yıkama ya da aşındırıcı gaz içeren hava için standart IP55 motor tasarlanmamıştır; fan üreticisinin koruma önlemi veya özel motor gerekir, siparişte belirtin.

Duvar Tipi, Kanal Tipi ve Kule Fanları

Duvar tipi aksiyel fan

Duvardaki bir açıklığa ya da montaj plakasına oturur; atölye egzozu, depo, sera ve hayvan barınaklarında yaygındır. Motor plakaya bağlı bir çerçeve üzerinde yatay durur ve dış ortama yakındır. Yağmur, toz ve güneş motoru doğrudan etkiler; klemens kutusu girişinin aşağı bakması ve kablonun su toplamaması önemlidir.

Kanal tipi aksiyel fan

Silindirik bir kasanın içinde, kanalın devamı gibi çalışır; egzoz hatları, boya kabinleri ve kat şaftlarında görülür. Motora ulaşmak için kasa açılır; bu yüzden sargıyı PTC gibi sensörlerle izlemek değer kazanır. Bina havalandırmasının geneli için havalandırma motorları sayfasına göz atabilirsiniz.

Soğutma kulesi ve kondenser fanları

Büyük çaplı, yavaş dönen pervaneler kulenin ya da kondenser bataryasının üstünde yatay düzlemde döner; motor dikey çalışır. Bazı kulelerde araya açılı dişli kutusu girer ve motor yatay durur. Su buharı, damlalar ve açık hava ortak zorluktur. Bina sistemleri için HVAC motorları sayfası yol gösterir.

Kanat Açısı, Devir ve Çekilen Güç

Pek çok endüstriyel aksiyel pervanede kanat açısı göbek üzerinde ayarlanabilir. Açı büyüdükçe kanat her turda daha çok hava yakalar; debi artar, mil gücü de artar. Açı küçüldükçe ikisi birlikte düşer.

Sahada iki hata sık görülür: debi yetmeyince kanatları açıp motor akımına bakmamak ya da yanan motorun yerine aynı güçte motor takıp kanat açısının önceden değiştirildiğini fark etmemek. Kanat ayarından sonra motor akımı etiket değeriyle karşılaştırılmalıdır.

Devirde genel kural şudur: fan devri değiştiğinde gereken güç yaklaşık olarak devrin küpüyle değişir; ilişki yaklaşıktır ve sistem direncine bağlıdır. Ayrıca birçok aksiyel fanda kanal kısıldığında ya da filtre tıkandığında çekilen güç yükselebilir.

4 ve 6 Kutup Seçimi, Kalkış ve Hız Kontrolü

Motor devri pervane çapıyla birlikte düşünülür. Küçük ve orta çaplı duvar ve kanal fanlarında 4 kutuplu (1500 d/d sınıfı) motorlar sık kullanılır; çap büyüdükçe 6 kutuplu (1000 d/d sınıfı) motorlar öne çıkar. Örneğin 1,5 kW 90L-4 modelimizin nominal devri 1445 d/d, 7,5 kW 160M-6 modelimizin 970 d/d'dir. Kesin karar fan üreticisinin eğrisine göre verilir.

Büyük pervanenin ataleti kalkışı uzatır; motor tam devre çıkana dek yüksek akım çeker. Yıldız-üçgen, yumuşak yol verici veya inverter ile yol verme bu dönemi yumuşatır. Termik koruma uzun kalkışa göre ayarlanmazsa fan devreye girerken açabilir.

Debiyi mevsime göre ayarlamak için serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir. Ayrıntılar inverter uyumlu motorlar sayfasında.

Uygulamaya Göre Montaj ve Sipariş Notları

Bağlantılı modeller yalnız örnektir; kesin seçim fanın mil gücüne, pervane çapına, gerekli devire, montaja ve çalışma koşullarına göre yapılır.

Motor Talebinde Göndermeniz Gerekenler

Talebinizde şunları yazın: motorun bağlı olduğu makine ya da fan tipi (duvar, kanal, kule), güç (kW), devir (d/d), şebeke gerilimi, montaj biçimi ve mil yönü, hava akış yönü, taşınan havanın sıcaklığı ve adet. Eski motorun etiket fotoğrafı çoğu soruyu yanıtlar.

Tüm güç ve devir seçenekleri elektrik motoru mağazamızda listelenir; fiyat her modelin kendi sayfasındadır. Stoktan teslim edilen modeller Türkiye'deki depomuzdan sevk edilir. Mil ucu veya pervane göbeği konusunda emin değilseniz iletişim sayfasından fotoğrafla bize ulaşın.

Sık Sorulan Sorular

Aksiyel fanın motoru yandı; aynı kW'ta herhangi bir motor takılabilir mi?

Güç ve devir tek başına yetmez. Mil ucu, kama, flanş ya da ayak bağlantısı, montaj konumu ve hava akış yönü eskisiyle aynı olmalıdır; pervane göbeği yeni mile tam oturmazsa denge bozulur.

Kanat açısını artırırsam motor zorlanır mı?

Zorlanabilir. Açı büyüdükçe debiyle birlikte mil gücü de artar. Ayardan sonra motor akımı ölçülmeli ve etiket değerini aşmamalıdır.

Motor hava akımının içindeyse ayrıca soğutma gerekir mi?

Temiz ve serin havada gerekmez; motorun kendi soğutma fanı vardır. Tozlu ya da +40 °C üzerinde hava taşınıyorsa siparişte belirtin.

Soğutma kulesi fanında kaç kutuplu motor kullanılır?

Büyük çaplı, doğrudan tahrikli pervanelerde çoğunlukla 6 kutup tercih edilir; dişli kutulu düzenlerde farklı olabilir. Karar kule üreticisinin verisine göre verilir.

Aksiyel fan motorunu inverterle çalıştırabilir miyim?

Evet. Uzun kablo ya da düşük devirde uzun çalışma gibi koşullar siparişte konuşulur; gerekirse filtre veya harici fan eklenir.