Vakum Pompası Motoru

Vakum pompası, kapalı bir hacimdeki gazı dışarı atarak orada atmosferin altında bir basınç oluşturur. Paketleme makinelerinde poşetin havasını almak, CNC tablasında plakayı sabitlemek, vakumlu şekillendirmede levhayı kalıba çekmek, kurutma ve gaz giderme süreçlerinde buharı uzaklaştırmak bu işin tipik örnekleridir. Bu sayfada pompanın rotorunu döndüren elektrik motoru ele alınır; basınçlı hava tarafındaki makineler için kompresör elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

HEM Motor trifaze asenkron elektrik motoru – vakum pompası tahriki için örnek motor — Görseldeki HEM Motor trifaze motor yalnız örnek olarak verilmiştir; vakum pompasının gövdesi fotoğrafta yoktur.

Pompa türleri ve motorun bağlanış şekli

Sanayide en sık görülen tip, yağlı ya da kuru çalışan paletli döner pompadır. Eksantrik yerleşik bir rotorun yuvalarındaki paletler gövde duvarına sürtünerek hücreler oluşturur; hücreler büyürken emer, küçülürken basar. Bu pompalarda motor genellikle flanşla pompa gövdesine bağlanır ve mil doğrudan kaplinle rotoru çevirir; ayrı bir kaide yoktur.

Sıvı halkalı pompada gövdeye eksantrik yerleştirilmiş kanatlı çark, içerdeki suyu merkezkaçla gövde çeperine atar ve oluşan su halkası pistonsuz bir sıkıştırma odası gibi çalışır. Islak ve buharlı gazı rahat kaldırdığı için kâğıt, kimya ve gıda tesislerinde yaygındır. Motor ve pompa çoğunlukla ortak şasiye oturur, aralarında esnek kaplin bulunur.

Kuru tırnaklı (claw) ve vidalı pompalar yağsız vakum ister; rotorlar birbirine değmeden döner ve devirleri yüksektir. Bunların bir kısmında motor ile pompa arasında dişli kutusu ya da kayış bulunur. Büyük sistemlerde ana pompanın önüne konan roots tipi takviye pompası da ayrı bir motorla döner.

Vakum derinliği ile motor yükü arasındaki bağ

Vakum pompasında motorun çektiği güç sabit değildir; emiş basıncına göre değişir. Emiş ağzı atmosfere yakınken her devirde taşınan gaz kütlesi büyüktür ve mil momenti yüksektir. Tank ya da hat boşaldıkça taşınan gaz azalır ve yük düşer. Yani motor en zor anını çoğunlukla çevrimin başında, hacim henüz dolu havayken yaşar.

Sıvı halkalı pompada tablo biraz farklıdır: suyu döndürmek için harcanan güç vakumdan bağımsız sürekli bir taban yük oluşturur ve güç eğrisi orta vakum bölgesinde tepe yapar. Pompa üreticisinin verdiği güç eğrisinde en yüksek değer motor seçiminde esas alınır; etiketteki anma gücü bu tepeyi karşılamalıdır. Ayrıca sızdırmazlık suyunun fazla verilmesi ya da sıcaklığının yükselmesi motor akımını artırır.

Soğuk yağ, dolu gövde ve kalkış

Yağlı paletli pompanın kışın soğuk bir atölyede kalkışı motor için zordur. Kalınlaşan yağ paletlerin hareketine direnç gösterir ve motor ilk saniyelerde normalden yüksek moment verir. Pompa üreticisinin önerdiği viskozitede yağ kullanmak ve ortamı çok soğuk tutmamak bu yükü azaltır.

Sıvı halkalı pompa ise gövdesi suyla dolu kalmışsa ağır kalkar; su kütlesinin birden hızlandırılması gerekir. Üreticiler bu yüzden çalıştırmadan önce suyun belirli bir seviyeye boşaltılmasını ister. Kalkış yöntemi bu koşula göre seçilir: küçük güçlerde doğrudan yol verme yaygındır, büyük ünitelerde yumuşak yol verici ya da frekans konvertörü tercih edilir. 4 kW ve üzerindeki modellerimiz 400/690 V etiketli olduğu için 400 V hatta yıldız-üçgene de uygundur; ancak dolu gövdeli kalkışta yıldız konumundaki düşük moment yetmeyebilir.

Dönüş yönü ve geri dönme riski

Paletli pompalarda ters dönüş zararlıdır: paletler yuvalarında sıkışabilir, yağ devresi çalışmaz. İlk bağlantıda motor kısa süre çalıştırılıp yön pompa gövdesindeki okla karşılaştırılmalıdır; gerekiyorsa iki faz ucu yer değiştirilir. Pompa durduğunda vakumdaki hacim gazı geri emerek rotoru ters çevirebilir; bunu emişteki geri dönüşsüz valf önler ve pompa tarafının parçasıdır. Motor tarafında yapılacak şey, ters dönen bir mile yeniden yol vermemektir.

Devir ayarı, sıcaklık ve buhar

Vakum ihtiyacı gün içinde dalgalanan merkezi sistemlerde pompa devri frekans konvertörüyle ayarlanarak istenen vakum seviyesi korunur. Üç fazlı serilerimiz bu kullanıma uygundur. Pompa saatlerce yavaş dönüp yine de yüksek moment istiyorsa mil fanının havası azalır ve ayrı beslenen bir soğutma fanı eklenir; sürücü panodan uzaktaysa motor uçlarındaki gerilim sıçramalarına karşı dv/dt ya da sinüs filtresi konur. Pompa üreticisinin izin verdiği en düşük ve en yüksek devir sınırları aşılmamalıdır; ayrıntı inverter uyumlu elektrik motorları sayfasında.

Yağlı pompanın gövdesi çalışırken belirgin biçimde ısınır ve flanşla bağlı motor bu ısının bir kısmını alır. Egzozdan kaçan yağ buharı motorun kanatçıklarına yapışırsa soğutma zayıflar; egzoz filtresinin bakımı motoru da korur. Motorlarımız IP55 gövde ve F sınıfı yalıtımlıdır. Emilen gaz yanıcı solvent buharı içeriyorsa standart motor bu ortam için tasarlanmamıştır; patlama korumalı motorlar HEM Motor'un 2026 kataloğunda yer almaz, bu durum siparişte mutlaka belirtilmelidir.

Örnek motor seçimi

Pompa düzeni	Motorun yükü	Kontrol edilecek değer	Örnek HEM modeli
Küçük yağlı paletli pompa, flanşlı	Çevrim başında yüksek moment, soğuk yağ	Flanş ve mil ölçüsü, dönüş yönü	2,2 kW 100L1-4
Orta boy paletli ya da tırnaklı pompa	Sürekli çalışma, sıcak gövde	Ortam sıcaklığı, egzoz buharı	5,5 kW 132S-4
Sıvı halkalı pompa, kaplinli	Su halkasının taban yükü	Güç eğrisinin tepe değeri	11 kW 160M-4
Merkezi vakum sistemi, konvertörlü	Değişken devir, değişken vakum	Devir aralığı, harici fan	18,5 kW 180M-4

Bu satırlar yalnız yön göstermek içindir; hangi motorun uyacağına pompanın güç eğrisi, istenen devir, bağlantı şekli ve tesis koşulları birlikte bakılarak karar verilir. Bilgi için: 160M-4 modeli 1465 d/d'de 71,7 Nm, 180M-4 modeli 1470 d/d'de 120,2 Nm nominal tork verir. Flanşlı bağlantı seçenekleri B5 ve B14 flanşlı motorlar sayfasında özetlenir.

Teklif için hangi bilgiler gerekir?

Pompanın markası ve makine tipi (paletli, sıvı halkalı, tırnaklı), gereken güç ve devir değeri, tesisinizdeki gerilim, montaj biçimi (flanşlı B5/B14 ya da ayaklı-flanşlı B35), mil ve flanş ölçüleri, konvertör kullanımı ve adet bilgisini iletin. Mevcut motorun etiket fotoğrafı seçimi büyük ölçüde kolaylaştırır. Küçük tek fazlı vakum üniteleri için monofaze motor serimiz de bir seçenektir.

Fiyatlar elektrik motoru mağazamızda listelenir; WhatsApp ve telefon numaralarımız iletişim sayfasındadır.

Sık Sorulan Sorular