Kümes Havalandırma Fanı Motoru

Etlik piliç, yumurta tavuğu ve hindi kümeslerinde hava kalitesini büyük ölçüde duvardaki egzoz fanları belirler: kümes içindeki amonyaklı, tozlu ve nemli hava bu fanlarla dışarı alınır, taze hava yan duvar ağızlarından ya da tünel girişindeki petekten içeri çekilir. Burada o fanların pervanesini çeviren trifaze motoru ele alıyoruz; genel tablo için havalandırma elektrik motorları sayfası başlangıç noktasıdır.

Kümes Egzoz Fanında Motorun Payına Düşen İş

Kümeslerde kullanılan büyük kutu tipi egzoz fanlarının çoğunda motor fan gövdesinin üstüne veya yanına bağlanır, hareketi bir kayışla pervane miline aktarır. Bu düzende pervane, motordan belirgin biçimde yavaş döner. Daha küçük çaplı yan duvar fanlarında ise pervane çoğunlukla doğrudan motor milindedir. Her iki durumda da motorun ürettiği şey yalnız mil dönüşüdür.

Kümesin kaç fanla, hangi sırayla ve hangi sıcaklıkta havalandırılacağını kümes kontrol paneli belirler. Hava giriş ağızlarının açılmasını sağlayan perde ve ağız motorları, ısıtıcılar, sisleme pompası ve yemleme hattı bu sayfanın konusu dışında kalır; bunların her birinin kendi tahrik seçimi vardır. Fanın panjur kapağı da genellikle hava akımıyla kendiliğinden açılır.

Kümes Fanı Motoru İçin İlk Sorulanlar

Motor talebinde bulunan çiftlik sahibinden veya kümes ekipmanı servisinden genellikle şu bilgiler istenir:

Fanın markası ve modeli, kanat çapı, kayışlı mı yoksa doğrudan akuple mi olduğu, motorun fan gövdesine hangi delik düzeniyle bağlandığı ve eski motorun etiket değerleri. Kümes binasının elektrik altyapısı da önemlidir; uzak köylerde şebeke gerilimi dalgalanabildiği için yeni motorun etiket gerilimi ile kümesteki gerçek gerilimin bir elektrikçi tarafından ölçülmesi faydalı olur.

Bir kümeste aynı tipte çok sayıda fan bulunur ve hepsi aynı mevsimde yoğun çalışır. Bu yüzden tek arızalı motor değil, birkaç yedek motor da aynı siparişe eklenebilir; böylece yaz sıcağında duran bir fan saatler içinde yeniden döner.

Kümes Fanında Güç ve Devri Belirleyen Kaynaklar

Bir egzoz fanının ihtiyaç duyduğu motor gücü, fan üreticisinin test ettiği hava debisi ve karşı basınç noktasından çıkar. Tünel havalandırmalı uzun kümeslerde hava, binanın bir ucundan diğerine yüksek hızla çekildiği için fanlar belirli bir karşı basınç altında çalışır. Bu çalışma noktası fan föyünde yazar; föy yoksa mevcut motorun etiketindeki güç ve devir esas alınır.

Kayışlı kümes fanlarında pervane devri motor devrinden değil kasnak oranından gelir. Motor değiştiğinde aynı devirde motor seçilip eski kasnak kullanılırsa fanın çalışma noktası korunur. Kasnağı veya devri değiştirmek fanın debisini ve motorun yükünü birlikte değiştirir; bu karar fan üreticisine bırakılmalıdır.

Kayış gerginliği de motor yükünü etkiler. Fazla gergin kayış motor rulmanlarını zorlar, gevşek kayış ise kayar ve fan debisini düşürür. Motor değişimi sırasında kayışın ve kasnakların aşınmasına da bakılması önerilir.

Örnek modeller kesin seçim değildir; fanın föyü, eski motorun etiketi ve bağlantı ölçüleriyle ayrıca kontrol edilmelidir.

Fan Gövdesine Bağlantı: Gövde Numarası, Mil ve Delikler

Kümes fanlarında motor genellikle fan kasasına bir tabla ya da kızak üzerinden ayaklarıyla bağlanır; kayış gerginliği kızağın kaydırılmasıyla ayarlanır. Yeni motorun aynı kızağa oturabilmesi için IEC gövde numarasının eski motorla aynı olması ilk şarttır. Gövde numarasının hangi ölçüleri sabitlediği gövde ölçü tablosunda gösterilir.

Ardından ayak delikleri arasındaki mesafe, mil ekseni yüksekliği, mil çapı ve uzunluğu, kama ölçüsü ve kasnağın mil üzerindeki konumu karşılaştırılır. Doğrudan akuple yan duvar fanlarında motor bazen flanşla (B5 veya B14) bağlanır; bu durumda flanş çapı ve delik çemberi önemlidir. HEM'in sunduğu montaj şekilleri montaj şekilleri sorusunda listelenmiştir. Klemens kutusunun yönü de kümes duvarındaki kablo girişine göre kontrol edilmelidir.

Amonyak, Toz ve Nem: Kümes Havasının Motora Etkisi

Kümes egzoz fanının motoru, kümesten çıkan havanın tam içindedir ya da hemen yanındadır. Bu hava altlıktan yükselen amonyak, ince tüy ve gübre tozu ile yoğun nem taşır. Toz motorun soğutma kanatçıklarının arasına ve fan kapağının içine dolar; temizlenmezse gövde ısısını atamaz ve motor sıcak çalışır.

HEM'in standart motorları IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır; kataloğun esas aldığı ortam eksi 15 ile artı 40 derece arası ve 1000 metreye kadar rakımdır. Yazın güneş alan bir kümes duvarında fan arkasındaki sıcaklık bu değeri aşabiliyorsa siparişte söylenmelidir. Kümes yıkamasında motorlara doğrudan basınçlı su tutulmamalıdır; IP55 bu tür yıkamaya karşı tasarlanmamıştır, motorun üstü örtülerek veya sökülerek temizlik yapılması daha güvenlidir.

Kışın kullanılmayan tünel fanlarında gövde içinde nem yoğuşabilir; yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir. Sargıyı aşırı ısınmaya karşı izlemek isteyen işletmeler PTC veya PT100 sensör isteyebilir. Pik döküm ve alüminyum gövde arasındaki farklar için gövde malzemesi sorusuna bakılabilir.

Uzun Saatler, Kademeli Devreye Alma ve Hız Kontrolü

Bir kümes fanı yaz aylarında günün büyük bölümünü, sıcak gecelerde ise sabaha kadar dönerek geçirebilir. Motorun etiketinde yazan S1 sürekli çalışma tanımı bu kullanım biçimine karşılık gelir. Kışın ise tablo değişir: minimum havalandırmada fanlar zaman rölesiyle birkaç dakika çalışıp durur. Bu döngü gün boyu tekrarlandığı için saatteki kalkış sayısı yüksek olabilir; bunu kontrol panelinin ayarlarından okuyup talepte belirtmek doğru seçim için gereklidir.

Bazı kümes panelleri fan hızını frekans konvertörüyle ayarlar. Üç fazlı serilerimiz inverterle kullanıma uygundur. Fan yükü düşük devirde hızla azaldığından motor ısınması genellikle sorun olmaz; ancak uzun süre çok düşük hızda çalışma planlanıyorsa harici soğutma fanı, panoyla fan arasındaki kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi düşünülmelidir. Bu ayrıntılar siparişte bildirilmelidir.

Ani elektrik kesintisinden sonra tüm fanların aynı anda devreye girmesi şebekeye yüksek kalkış akımı yükler. Kontrol panelinin fanları sırayla açması hem motorlar hem kümes jeneratörü için daha sağlıklıdır.

Yanmış Kümes Fanı Motoru İçin Gönderilecek Bilgiler

Yaz döneminde bir tünel fanının durması sürünün sağlığını doğrudan etkileyebilir; bu yüzden muadil motorun ilk denemede doğru seçilmesi önemlidir. Aşağıdaki bilgileri WhatsApp ile iletmeniz yeterlidir; etiketin nasıl fotoğraflanacağı etiket gönder sayfasında anlatılır.

• Motor etiketinin fotoğrafı (güç, devir, gerilim, akım ve gövde yazısı okunur olmalı)
• Fanın markası, modeli ve kanat çapı; makine plakası varsa onun fotoğrafı
• Kayışlı mı doğrudan akuple mi; kayışlıysa kasnağın motor milindeki fotoğrafı
• Montaj tipi ve motorun oturduğu kızağın veya flanşın görüntüsü
• Kümesteki şebeke gerilimi ve faz durumu
• Fanın kumandası: kontaktörle mi, inverterle mi, zaman rölesiyle mi çalışıyor
• Gereken adet ve yedek motor isteği

Etiket tamamen okunmuyorsa gövdenin ölçüleri ve fanın genel fotoğrafı da yol gösterir. İletişim sayfasındaki WhatsApp hattı bu bilgiler için kullanılabilir.

Mağazada Kümes Fanları İçin İncelenebilecek Motorlar

Kümes fanına uygun olabilecek motorlar mağazanın genel listesinde yer alır. Toz ve nemin yoğun olduğu kümes ortamında pek çok kullanıcı pik döküm gövdeli motorları tercih eder; hafif fan kasalarında alüminyum gövdeli motorlar da değerlendirilir. Örnek olarak 1,5 kW 1500 d/d pik döküm motor, 1,1 kW 1000 d/d pik döküm motor ve 0,75 kW 1500 d/d alüminyum motor incelenebilir. Bunlar örnektir; fanınıza uygunluğu güç, devir ve bağlantı ölçüleri karşılaştırılarak ayrıca doğrulanır.

Sık Sorulan Sorular

Kümes fanı motorunun sık yanmasının olası nedenleri nelerdir?

Soğutma kanatçıklarında biriken toz, aşırı gergin kayış, düşük şebeke gerilimi ve kısa aralıklı çok sayıda kalkış başlıca şüphelilerdir. Yeni motoru takmadan önce bu noktaların kontrol edilmesi önerilir.

Kümes yıkanırken fan motorunu korumak için ne yapılmalı?

Motora doğrudan basınçlı su tutulmamalı; mümkünse motor örtülmeli ya da yıkama sırasında enerjisi kesilip su püskürtme açısı motordan uzak tutulmalıdır.

Tünel fanımın motoru 1500 d/d, yerine 1000 d/d motor takabilir miyim?

Kayışlı fanda kasnak oranı değiştirilmeden bu yapılırsa pervane yavaşlar ve hava debisi düşer. Devir değişikliği ancak fan üreticisinin önerdiği kasnak düzeniyle birlikte düşünülmelidir.

Kümes jeneratörüyle çalışırken motor seçiminde neye dikkat edilmeli?

Jeneratör gücü, fanların aynı anda kalkış akımını karşılayabilmelidir. Fanların panel tarafından sırayla açılması bu yükü azaltır; jeneratör kapasitesi bir elektrikçiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Perde ve hava giriş ağzı motorları da bu sayfadan seçilebilir mi?

Hayır. Onlar genellikle düşük devirli, redüktörlü ve konumlamalı özel tahriklerdir; seçimleri kümes ekipmanı üreticisinin verisiyle yapılır.