Kapalı otoparklarda araçların egzoz gazı, özellikle karbonmonoksit, tavan altında ve köşelerde birikme eğilimindedir. Bu gazı dışarı atmak için kanallı sistemlerde büyük egzoz fanları, kanalsız sistemlerde ise tavana asılan jet fanlar kullanılır; temiz hava rampalardan veya besleme fanlarından gelir. Bu sayfa, günlük egzoz tahliyesi yapan fanların trifaze motorunu ve önemli bir sınırı anlatır: yangında duman tahliyesi yapacak fanlar ayrı bir sınıftır. Üst başlık için havalandırma elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

HEM Motor ayaklı trifaze elektrik motoru – otopark egzoz fanı tahriki için örnek motor görseli
HEM Motor ayaklı (B3) trifaze elektrik motoru; otopark fanının kendisi değildir, günlük egzoz tahliyesi yapan fanlarda kullanılabilecek motor tipine örnektir.

Otopark Fanında Motorun Görevi ve Sınırı

Kanallı otopark sistemlerinde egzoz fanı genellikle teknik bir odada veya çatıda durur; motor santrifüj çarkı kayışla ya da doğrudan döndürür, fan da otopark tavanındaki menfezlerden havayı emer. Kanalsız sistemlerde jet fanlar havayı otopark boyunca egzoz şaftına doğru iter; her jet fanın içinde, hava akışının ortasında küçük bir motor bulunur. Her iki düzende motorun yaptığı iş çarkı veya pervaneyi döndürmektir.

Fanların ne zaman çalışacağına motor karar vermez. Karbonmonoksit ve azotdioksit sensörleri, otomasyon panosu ve yangın alarm sistemi fanları kumanda eder. Yangın senaryosunda fanların davranışı, yangın damperleri ve acil durum beslemesi binanın yangın güvenliği projesinde tanımlanır; bu kararlar proje müellifine ve yetkili kuruma aittir.

Duman Tahliyesi Yapan Fanlarda Standart Motor Kullanılamaz

Birçok otoparkta aynı fanlar hem günlük egzoz tahliyesi hem de yangında duman tahliyesi için tasarlanır. Yangın anında fan ve motoru, örneğin 300 °C'de veya 400 °C'de belirli bir süre çalışacak şekilde test edilip sertifikalandırılmış olmalıdır; bu sınıflar F300, F400 gibi kodlarla gösterilir. Bu sertifika, fan ile motorun birlikte test edildiği bir sistem özelliğidir.

HEM Motor'un standart IP55 motorları bu tür yüksek sıcaklık sertifikasına sahip değildir ve duman tahliyesi görevi olan fanlar için uygun değildir. Böyle bir fanda motor arızalandığında, fan üreticisinin belirttiği, aynı sertifikaya sahip özel motor kullanılmalıdır. Yalnız günlük egzoz için tasarlanmış, duman tahliyesi görevi olmayan fanlarda standart motor değerlendirilebilir. Fanınızın hangi gruba girdiğini fan plakasından veya yangın projesinden mutlaka doğrulayın.

Otopark Egzoz Fanı Motoru İçin Gerekli Bilgiler

Duman tahliyesi görevi olmadığı teyit edilen bir fan için motor ararken şunlar toplanmalıdır: fanın tipi (kanallı santrifüj, aksiyel veya jet fan), fan plakasındaki debi, basınç ve devir, fan plakasında sıcaklık sınıfı yazıp yazmadığı, eski motorun etiket değerleri, motorun fana bağlantı şekli ve fanın kumanda düzeni.

Otoparklarda fanlar çoğunlukla iki hızlı çalışır: düşük kirlilikte yavaş, yoğun saatlerde hızlı. Bu, kutup değiştirmeli iki devirli motor ya da inverter ile sağlanabilir. HEM'in standart serileri tek devirli motorlardır; iki hız ihtiyacı varsa bunun inverterle mi karşılanacağı netleştirilmelidir. Fan şu an çift sargılı iki devirli bir motorla çalışıyorsa etiketinde iki güç ve iki devir değeri yazar; bu bilgi de talepte gönderilmelidir.

Egzoz Fanının Gücü ve Devri Neye Göre Belirlenir?

Otopark egzoz fanının gücü, mekanik tesisat projesindeki hava değişim ihtiyacına göre seçilmiş fanın çalışma noktasından gelir. Kanallı sistemlerde kanal uzunluğu, menfezler ve dirsekler fanın karşılaştığı basıncı belirler; fan üreticisi bu basınçta mil gücünü föyüne yazar. Motor değişiminde bu değer veya mevcut motorun etiketi esas alınır.

Jet fanlarda motor, fan gövdesinin içine özel olarak yerleştirilmiştir; mil ucu, montaj flanşı ve gövde ölçüleri fan üreticisine özgü olabilir. Bu yüzden jet fan motorunun değişiminde fan modelinin ve motor ölçülerinin özellikle dikkatle karşılaştırılması gerekir. Kayışlı santrifüj egzoz fanlarında ise çark devri kasnak oranıyla belirlenir; motor aynı devirde seçilirse fanın çalışma noktası değişmez.

Otopark fanı türüDuman tahliyesi görevi var mı?Motor açısından anlamıÖrnek HEM modeli
Kanallı santrifüj egzoz fanı, yalnız günlük egzozYok (plaka ve projeyle teyitli)Standart motor değerlendirilebilir; kayış veya kaplin bağlantısı kontrol edilir15 kW 1500 d/d pik döküm (160L)
Teknik oda aksiyel egzoz fanı, yalnız günlük egzozYok (teyitli)Mil bağlantısı ve montaj yönü karşılaştırılır7,5 kW 1500 d/d pik döküm (132M)
Temiz hava besleme fanıProjeye göre değişirGörev tanımı projeden okunur4 kW 1000 d/d pik döküm (132M)
Duman tahliye fanı veya F300/F400 sınıflı jet fanVarStandart motor uygun değildir; fan üreticisinin sertifikalı motoru gerekirÖrnek verilmez

Tablodaki modeller yalnız duman tahliyesi görevi olmayan fanlar için örnektir ve kesin seçim değildir; fan plakası, proje ve bağlantı ölçüleriyle doğrulanmalıdır.

Fan Kaidesinde ve Flanşta Karşılaştırılacak Ölçüler

Değişimde ilk bakılan değer IEC gövde numarasıdır; bu numara mil ekseni yüksekliği, ayak delik aralığı ve mil çapı gibi ölçüleri standart bir sisteme bağlar. Hangi gövdenin hangi ölçülere karşılık geldiği gövde ölçü tablosunda görülür.

Santrifüj egzoz fanlarında motor kaideye ayaklarıyla bağlanır; ayak delikleri, mil yüksekliği, mil çapı ve boyu, kama ve kasnak veya kaplin konumu karşılaştırılır. Aksiyel fanlarda motor genellikle fan gövdesinin içindeki bir taşıyıcıya flanşla veya ayakla bağlanır; burada flanş çapı, delik çemberi ve milin pervane göbeğine uyumu önem taşır. Montaj şekilleri montaj seçenekleri sayfasında listelenir. Elektrik tarafında etiket gerilimi, bağlantı şekli (yıldız/üçgen) ve nominal akım yeni motorla karşılaştırılır.

Egzoz Gazı, Nem ve Kış Soğuğu: Otopark Ortamının Motora Etkisi

Günlük egzoz tahliyesinde fan motoru, araç egzozu karışmış havayla, lastik tozuyla ve kışın içeri taşınan karla eriyen suyun nemiyle karşılaşır. Rampaya yakın fanlar dış hava sıcaklığına açıktır; kışın çok soğuk günlerde motorun bulunduğu yer eksi derecelere inebilir.

HEM motorları IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır. Katalog, eksi 15 ile artı 40 derece arasındaki ortam sıcaklığını ve en çok 1000 metre rakımı esas alır; daha soğuk bir rampa çıkışı veya yüksek rakımlı bir bina varsa siparişte bildirilmelidir. Bu sıcaklık aralığı normal çalışma içindir; yangın anındaki sıcaklıklar bu sınırın çok üstündedir ve yukarıda anlatıldığı gibi sertifikalı motor gerektirir. Uzun süre duran fanlarda gövde içinde yoğuşma olabilir; yoğuşma ısıtıcısı ve PTC/PT100 sargı sensörü sipariş seçeneğidir.

Sensörle Kumanda, Kademeli Hız ve İnverter

Otopark fanları çoğu zaman karbonmonoksit sensörlerinin komutuyla çalışır: kirlilik düşükken fanlar durur veya yavaş döner, yoğun giriş-çıkış saatlerinde tam hıza geçer. Gün boyunca birkaç kez devreye girip çıkmak olağandır; ama sensör ayarı çok hassas ise fan sık sık kalkış yapar. Saatteki kalkış sayısı ve yol verme yöntemi talepte belirtilmelidir.

Fan hızını ayarlamak için inverter kullanılacaksa üç fazlı serilerimiz inverterle hız kontrolüne uygundur. Fan yükü düşük devirde hızla azalır, bu yüzden düşük hızda motor ısınması genellikle sorun değildir; ancak uzun süre çok düşük frekansta çalışılacaksa harici fan, pano ile fan arasındaki kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir. Yangın senaryosunda inverterin baypas edilmesi gibi konular yangın projesinin kapsamındadır ve motor seçimiyle karıştırılmamalıdır.

Otopark Fanı Motorunun Değişimi İçin Gönderilecekler

Muadil motor belirlemek için aşağıdaki bilgileri WhatsApp üzerinden göndermeniz yeterlidir. Etiket fotoğrafı için ipuçları motor etiketi gönder sayfasındadır.

  • Fan makinesinin plakası: özellikle F300, F400 gibi bir sıcaklık sınıfı yazıp yazmadığı
  • Fanın duman tahliyesinde görevli olup olmadığına dair proje veya bina yönetimi bilgisi
  • Motor etiketinin fotoğrafı: güç, devir, gerilim, akım ve gövde
  • Fan tipi (kanallı santrifüj, aksiyel, jet fan) ve motorun fana bağlantı şekli
  • Montaj tipi, mil çapı ve motor kaidesinin veya flanşının fotoğrafı
  • Kumanda düzeni: sensörlü, iki hızlı, inverterli ya da direkt
  • Kaç adet motor gerektiği

Plakada sıcaklık sınıfı görülüyorsa veya fanın duman tahliyesinde görevli olduğu belirtilmişse, değişim için fan üreticisine başvurulmalıdır. Diğer durumlarda bilgileri iletişim sayfasındaki WhatsApp hattına iletebilirsiniz.

Günlük Egzoz Fanları İçin Mağazadaki Motor Grupları

Duman tahliyesi görevi olmayan otopark egzoz ve besleme fanlarına uygun olabilecek motorlar mağazada listelenir. Büyük santrifüj fanlarda genellikle pik döküm gövdeli motorlar, küçük güçlü aksiyel fanlarda alüminyum gövdeli motorlar da incelenebilir. Örnek olarak 15 kW 1500 d/d pik döküm motor, 7,5 kW 1500 d/d pik döküm motor ve 4 kW 1000 d/d pik döküm motor sayfalarına bakabilirsiniz. Bunlar örnektir; fanınıza uygunluğu fan plakası, güç, devir ve bağlantı ölçüleriyle ayrıca doğrulanır.

Sık Sorulan Sorular

Otopark jet fanımın motoru yandı, standart bir motor takabilir miyim?

Önce fanın plakasına bakın. F300, F400 gibi bir sıcaklık sınıfı varsa veya fan duman tahliyesinde görevliyse standart motor uygun değildir; fan üreticisinin sertifikalı motoru gerekir. Ayrıca jet fan motorlarının ölçüleri fana özgü olabilir.

Fanımın duman tahliyesinde görevli olup olmadığını nasıl anlarım?

Fan plakası, binanın yangın güvenliği projesi ve bina yönetiminin teknik dosyası bu bilgiyi içerir. Emin değilseniz projeyi hazırlayan mühendisliğe veya fan üreticisine danışın.

İki devirli otopark fanı yerine tek devirli motor ve inverter kullanılabilir mi?

Günlük egzoz fanlarında bu sık uygulanan bir çözümdür, ama kumanda panosunun da buna göre düzenlenmesi gerekir. Duman tahliyesi görevi olan fanlarda böyle bir değişiklik yangın projesinden bağımsız yapılamaz.

Otopark fanı neden gün içinde çok sık açılıp kapanıyor?

Karbonmonoksit sensörünün açma ve kapama eşikleri birbirine çok yakın ayarlanmış olabilir. Bu durum motoru sık kalkışla zorlar; ayarların otomasyon firmasıyla gözden geçirilmesi önerilir.

Rampa yanındaki fan motoru kışın donuyor mu?

Katalog değeri eksi 15 derecedir. Daha soğuk bir konum varsa siparişte belirtin; uzun duruşlarda yoğuşmaya karşı yoğuşma ısıtıcısı da istenebilir.