Çatı Aspiratörü Motoru

Çatı aspiratörü, binanın çatısına bir kaide ya da baca boğazı üzerine oturtulan ve iç ortamdaki kirli, sıcak veya nemli havayı yukarı doğru dışarı atan fandır. Depolarda, üretim hollerinde, spor salonlarında ve atölyelerde tavana yükselen havayı en kısa yoldan tahliye etmek için kullanılır. Havalandırma uygulamalarının genel çerçevesi havalandırma elektrik motorları sayfasında anlatılır; bu sayfa yalnız çatıya monte edilen aspiratörün çarkını döndüren motoru ele alır.

Çatı Aspiratöründe Motorun Döndürdüğü Parça ve Sorumlu Olmadığı İşler

Motorun tek görevi aspiratörün çarkını çevirmektir. Mantar başlıklı çatı fanlarında bu çark çoğunlukla radyal tiptedir: hava alttaki boğazdan girer, çarkın kanatları onu yana savurur ve başlığın altından çevreye yayılarak çıkar. Dikey atışlı modellerde ise aksiyel bir pervane havayı doğrudan yukarı fırlatır. Her iki yapıda da motorun yükü, çarkın taşıdığı hava miktarı ve bu havayı kanaldan, menfezlerden ve damperden geçirmek için yenmesi gereken dirençtir.

Aspiratörün başlığı, kaidesi, geri akışı önleyen klapesi, kar ve yağmur koruması, titreşim takozları ve kumanda panosu fan üreticisinin tasarımıdır; motor bunların hiçbirinin yerine geçmez. Yangın anında duman tahliyesi için sertifikalandırılmış (F300, F400 gibi sınıflı) çatı fanları da ayrı bir konudur: bu fanlarda yüksek sıcaklıkta belirli süre çalışacağı belgelenmiş özel motor gerekir ve standart motor bu iş için uygun değildir.

Çatı Fanı İçin Motor Sorulmadan Önce Toplanacak Bilgiler

Doğru motoru bulmanın ilk adımı aspiratörün kendisini tanımaktır. Fanın marka ve model etiketi, çark çapı, motorun çarka doğrudan mı yoksa kayışla mı bağlandığı ve motorun mil yönü (aşağı ya da yukarı bakan) ilk bakılacak noktalardır. Ardından mevcut motorun etiketindeki güç, devir, gerilim, akım ve IEC gövde ölçüsü okunur. Çatıya çıkılamıyorsa bile fan üreticisinin kataloğundan model koduyla bu bilgilerin büyük kısmı bulunabilir.

Binanın besleme durumu da sorulmalıdır: üç fazlı şebeke mi var, yoksa küçük bir yapıda yalnız tek faz mı? Aspiratörün ne kadar süre açık kaldığı, bir zaman saatiyle ya da sıcaklık termostatıyla mı yönetildiği ve hız ayarı yapılıp yapılmadığı da motor seçimini etkiler.

Aspiratörün Güç ve Devir Değeri Nereden Okunur?

Çatı aspiratörünün gücü, fan üreticisinin verdiği debi-basınç eğrisinden ve bu eğrinin binadaki kanal sistemiyle kesiştiği noktadan çıkar. Bu hesabı motor tarafında yeniden yapmak yerine, fan etiketindeki ya da mevcut motor etiketindeki değerle başlamak en güvenli yoldur. Tek bir kW değerini “çatı aspiratörü için uygun” diye genellemek doğru olmaz; aynı görünüşteki iki başlık, çark çapı ve kanat açısı farklı olduğu için çok farklı güç isteyebilir.

Doğrudan akuple aspiratörde çarkın devri motorun devridir. Büyük çaplı başlıklarda gürültü ve çark uç hızı sınırlı tutulmak istendiğinden genellikle 1000 devir sınıfındaki 6 kutuplu ya da 1500 devir sınıfındaki 4 kutuplu motorlar görülür. Kayışlı aspiratörde ise çark devri kasnak oranıyla belirlenir; motor devrini değiştirmek yerine fan üreticisinin öngördüğü kasnakları korumak gerekir. Fan gücü devirle yaklaşık küp oranında değiştiği için daha hızlı bir motor takmak, çarkın ve motorun yükünü hızla artırır.

Tablodaki modeller örnektir; kesin seçim aspiratör üreticisinin verdiği güç ve devir, motorun bağlantı şekli ve çatıdaki çalışma koşullarına göre yapılır.

Dikey Milli Montaj, Flanş ve Kaide Ölçülerinin Karşılaştırılması

Çatı aspiratörlerinin büyük kısmında motor dik durur. Mil aşağı bakan flanşlı motor V1, mil yukarı bakan motor V3 gibi dikey montaj şekilleriyle tanımlanır; bu şekillerin hangi gövdede sunulduğu siparişte teyit edilir. Kayışlı başlıklarda motor yatay bir kaideye oturur ve ayaklı B3 gövde kullanılır. Montaj seçeneklerinin özeti montaj şekilleri sayfasındadır.

Karşılaştırma IEC gövde ölçüsüyle başlar; ardından flanş tipi ve çapı (B5 büyük flanş mı, B14 küçük flanş mı), mil çapı ve boyu, kama ölçüsü, ayaklı motorda ayak delik aralığı ve elektriksel değerler tek tek kontrol edilir. Çark göbeği doğrudan mile oturduğu için mil boyundaki küçük bir fark bile çarkın boğaza sürtmesine yol açabilir. Ölçüler için gövde ölçü tablosu kullanılabilir; eski motorla yan yana ölçüm yapılması önerilir.

Çatıdaki Hava Koşulları: Güneş, Yağmur, Kış Soğuğu

Çatıdaki motor başlığın altında korunsa da yaz güneşinde başlık içi ısınır, kışın ise don ve rüzgâr altında kalır. HEM motorlarının katalog değerleri −15 ile +40 derece ortam sıcaklığı ve 1000 metreye kadar rakım içindir; bu sınırların dışındaki bir çatı ya da sıcak bir tavan boşluğu siparişte bildirilmelidir. Motorlar IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır; bu koruma sıçrayan suya ve toza karşıdır, başlığın yağmur suyunu motordan uzak tutan yapısının yerini tutmaz.

Dikey motorlarda yoğuşma suyu gövdenin alt ucunda toplanır. Gece soğuyup gündüz ısınan çatılarda yoğuşma ısıtıcısı ve sargı sıcaklığını izleyen PTC sensörü sipariş seçeneği olarak istenebilir. Mutfak, boyahane ya da kimyasal buhar taşıyan bir egzozda motor hava akışının içindeyse bu durum da ayrıca belirtilmelidir.

Hız Kontrolü, Gece-Gündüz Kademesi ve Sık Devreye Girme

Birçok tesiste çatı aspiratörü gündüz yüksek, gece düşük hızda çalıştırılır ya da iç sıcaklığa göre açılıp kapanır. Hızı ayarlamak için frekans konvertörü kullanılabilir; üç fazlı serilerimiz bu kullanıma uygundur ve ayrıntılar inverter uyumlu motorlar sayfasındadır. Fan düşük devirde az güç çektiği için harici soğutma çoğu zaman gerekmez; ancak motor çatıda, sürücü aşağıda bir panodaysa uzun kablo hattı için dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilmelidir.

Termostatla sık açılıp kapanan aspiratörlerde her kalkış motoru kısa süreli yüksek akımla ısıtır. Büyük çaplı çarkın ataleti bu kalkışı uzatır. Rüzgârın durmuş çarkı ters çevirdiği çatılarda kalkış daha da uzayabilir; termik koruma ayarı bu durum düşünülerek yapılmalı, geri akış klapesi ise fan tarafında korunmalıdır.

Arızalı Çatı Aspiratörü Motorunu Değiştirirken Gönderilecekler

Değişim talebini WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz. Mevcut motorun etiket fotoğrafı, güç (kW), devir (d/d), gerilim, montaj tipi ve adet bilgisi yeterli bir başlangıçtır. Telefon ve WhatsApp bilgileri iletişim sayfasındadır.

• Aspiratörün markası, model kodu ve çark çapı
• Motor etiketinin okunaklı fotoğrafı ve IEC gövde ölçüsü
• Mil yönü (aşağı ya da yukarı) ve flanş tipi, kayışlıysa kasnak bilgisi
• Mil çapı ve çark göbeğinden ölçülen mil boyu
• Besleme: üç faz ya da tek faz, şebeke gerilimi
• Hız kontrolü için sürücü kullanılıp kullanılmadığı ve kablo uzunluğu
• Egzoz havasının içeriği (nem, sıcaklık, buhar) ve makine adedi

Çatı Aspiratörüne Bakılabilecek Mağaza Grupları ve Örnek Modeller

Tüm modeller elektrik motoru mağazamızda listelenir. Küçük ve orta boy başlıklarda hafif gövdeli alüminyum gövdeli motorlar, büyük kayışlı aspiratörlerde pik döküm gövdeli motorlar incelenebilir. Örnek olarak 0,75 kW 90S-6, 1,1 kW 90S-4 ve 2,2 kW 112M-6 modellerine bakılabilir. Bu modeller örnektir; aspiratöre uygunluğu ayrıca doğrulanır. Tek faz beslemeli küçük yapılar için 0,18–5,5 kW aralığındaki monofaze motorlar değerlendirilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Çatı aspiratörü motorunu yatay bir motorla değiştirebilir miyim?

Doğrudan akuple bir başlıkta motor dikey çalışmak üzere yerleştirilmişse dikey montaj belirtilerek sipariş verilmelidir. Rulmanlar ve yoğuşma tahliyesi montaj yönüne göre düzenlenir; montaj şekli siparişte teyit edilir.

Motoru daha yüksek devirli bir modelle değiştirirsem aspiratör daha çok hava atar mı?

Atar, ancak fanın güç ihtiyacı devirle yaklaşık küp oranında artar. Motor aşırı yüklenebilir ve çark tasarım sınırını aşabilir; devir değişikliği fan üreticisine danışılarak yapılmalıdır.

Çatıda duran motorda yoğuşma nasıl önlenir?

Uzun süre duran ve sıcaklık farkı yüksek çatılarda yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneği olarak istenebilir. Başlığın motoru yağmurdan koruyan parçalarının sağlam olması da gerekir.

Duman tahliyesi yapan çatı fanında standart motor kullanılır mı?

Hayır. F300, F400 gibi sınıflarla belgelenen duman tahliye fanlarında sertifikalı özel motor gerekir; standart motor bu kullanım için uygun değildir.

Çatıdaki aspiratörü inverterle yavaşlatmak motora zarar verir mi?

Fan yükünde düşük devirde güç de düştüğü için bu genellikle sorun yaratmaz. Sürücü ile motor arasındaki kablo uzunsa filtre gereksinimi ve sürücünün kalkış ayarları ayrıca kontrol edilmelidir.