Kasap tezgâhındaki küçük kıyma makinesinde de, et işleme tesisindeki büyük helezonlu makinede de kıymayı çıkaran kuvvet tek bir dönen milden gelir. Bu sayfa o mili çeviren elektrik motorunu ele alır; gıda makinelerinin genel tablosu için Gıda İşleme ve Hazırlama Makineleri Elektrik Motorları sayfamıza göz atabilirsiniz.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – et kıyma makinesi tahriki için örnek motor
Fotoğraftaki ürün kıyma makinesi değil; makinenin helezonunu döndürebilecek standart bir HEM Motor trifaze motorudur.

Helezon, bıçak ve ayna: motor neyi döndürüyor?

Et hazneden aşağı, helezonun (sonsuz vida) üzerine düşer. Helezon eti öne doğru sıkıştırarak iter. Ön uçta helezonla birlikte dönen çapraz bıçak delikli aynanın yüzeyini sıyırır, et de aynanın deliklerinden kıyma olarak çıkar.

Motorun taşıdığı yükün büyük kısmı, eti aynaya bastırmak için gereken bu sıkıştırma direncidir; bıçağın kesme işi onun yanında küçük kalır. Ayna deliği küçüldükçe direnç büyür. Aynı makine iri delikli aynayla rahat çalışırken ince kıymada motor akımı belirgin biçimde yükselebilir.

Karıştırmalı (mikserli) modellerde haznedeki kanatları çeviren ikinci bir motor bulunur. Bu motor daha yavaş ve daha düzenli çalışır; helezon motorundan ayrı değerlendirilmelidir.

Donuk et, sinir ve tıkanma: yükün karakteri

Kıyma makinesinin yükü sabit değildir. Taze ve yağlı et kolay akar; yarı donuk blok, sinir ve kıkırdak ise helezonu bir anlığına frenler. Bu kısa tork sıçramaları nominal torkun üzerine çıkabilir, bu yüzden motorun onları aşırı ısınmadan karşılayacak bir payı olmalıdır.

En ağır an, hazne doluyken durmuş makineyi yeniden çalıştırmaktır: helezonun önünde sıkışmış et, motoru daha ilk turda zorlar. Güç hesabı boş kalkış varsayımıyla yapılmamalıdır.

Birçok makinede tıkanmayı açmak için geri döndürme düğmesi vardır. Trifaze motorda dönüş yönü iki fazın yeri değiştirilerek çevrilir. Yön değiştirmeden önce helezonun tamamen durmasını bekleyen bir kumanda hem dişli kutusunu hem de sargıyı korur.

Bıçak ve ayna körleştikçe et kesilmek yerine ezilir, sıkıştırma direnci artar ve motor daha çok akım çeker. Panodaki ampermetrede değerin haftadan haftaya yükseldiğini görüyorsanız ilk bakılacak yer motor değil, bıçak setidir.

Devir, redüktör ve kayış seçimi

Helezon yavaş döner; motor milinin devri helezona doğrudan verilemez. Endüstriyel makinelerde motor ile helezon arasında bir dişli kutusu (redüktör), tezgâh tipi makinelerde ise çoğunlukla kayış-kasnak ya da kompakt bir dişli takımı yer alır. Bu düzende 4 kutuplu (1500 d/d senkron) motor en sık rastlanan tercihtir; çıkış devri redüktör oranıyla belirlenir. Dişli kutusuyla eşleştirme konusu redüktörlü tahrik motorları sayfamızda ayrıca anlatılıyor.

Bazı işletmeler kıyma inceliğine göre helezon hızını ayarlamak ister. Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle sürülebilir. Helezon saatlerce yavaş ve tam yükte dönecekse motora ayrı bir soğutma fanı eklemek gerekebilir; sürücüden motora giden hat uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi gündeme gelir. Bu ayrıntıları siparişte yazmanız yeterli.

Kıyma makinesine göre örnek motorlar

Kıyma makinesiMotorun karşılaştığı yükÖne çıkan ölçütHEM'den örnek model
Tezgâh tipi kasap kıymasıKayış veya dişliyle helezon, kısa çalışmaŞebeke türü, etiket gücü1,1 kW 1500 d/d 90S-4 (alüminyum)
Orta boy kasap ve market makinesiDolu hazneyle kalkış, sinirli etKalkış torku, ayna deliği2,2 kW 1500 d/d 100L1-4 (pik döküm)
Karıştırmalı kıyma makinesiHelezon ile ayrı karıştırıcıİki motorun ayrı ayrı gücü4 kW 1500 d/d 112M-4 (pik döküm)
Endüstriyel kıyma (yarı donuk et)Redüktörlü helezon, darbeli torkRedüktör oranı, saatlik kapasite7,5 kW 1500 d/d 132M-4 (pik döküm)

Bu satırlar yalnızca örnek; doğru motoru helezonun gerçek yükü, istenen devir, bağlantı biçimi ve salon koşulları birlikte belirler. Makinede halen çalışan motorun plakası işe başlamak için en sağlam veridir.

Katalog verisine göre 100L1-4 modeli nominal 1450 d/d'de 14,5 Nm verir; 132M-4 modeli 1460 d/d'de 49,1 Nm üretir ve 400 V'ta 14,3 A çeker. Bu değerleri makinedeki mevcut motorun etiketiyle karşılaştırmak hızlı bir ön eleme sağlar.

Montaj, soğuk salon ve temizlik

Kıyma makinesinde motor çoğunlukla gövdenin içinde, redüktöre flanşla bağlı ya da bir kaide üzerinde ayaklı olarak durur. Gövde boyuna bağlı olarak ayaklı B3, flanşlı B5 ile B14, ayak artı flanşlı B34 ile B35 ya da dikey yapıda V1, V3, V5, V6 veya V15 seçilebilir; flanş ile mil ölçüsünü siparişte birlikte doğrularız. Flanşlı yapılar için B5/B14 flanşlı motorlar sayfasına bakabilirsiniz.

Et işleme salonları serin ve nemlidir; makine gün sonunda suyla temizlenir. Satıştaki tüm modellerimiz IP55 korumalıdır. Bu koruma toza ve düşük basınçlı su sıçramasına karşıdır; basınçlı suyla yıkama, doğrudan gıda teması ya da hijyenik tasarım için tasarlanmamıştır. Motoru et ve yıkama suyundan ayıran muhafaza makine üreticisinin önlemidir; paslanmaz ya da yıkanabilir özel motor gerekiyorsa bunu siparişte belirtin.

Soğuk depodan sıcak salona taşınan makinelerde motor gövdesinin içinde yoğuşma görülebilir. Yoğuşma ısıtıcısı ile PTC/PT100 sargı sensörü sipariş seçeneğidir. Sık tıkanan makinelerde sargı sensörü, motor koruma rölesinin yanında ikinci bir güvence olur. Soğutma fanının kapağı yağ ve et kırıntısıyla dolarsa motor ısınır; temizlikte fan kapağının hava aralıklarını da kontrol edin.

Tek faz mı, üç faz mı?

Mahalle kasaplarında çoğu zaman yalnız 230 V tek faz şebeke bulunur. Küçük güçlü kıyma makineleri için 0,18–5,5 kW aralığındaki ayrı monofaze serimiz değerlendirilebilir; ayrıntılar monofaze elektrik motoru sayfasında. Üç faz bulunan işletmelerde trifaze motor kalkış kondansatörüne ihtiyaç duymaz ve geri döndürme kumandası daha basit kurulur; seçenekler için 3 fazlı elektrik motorları sayfasına bakın.

Teklif için bize iletmeniz gerekenler

Makine türünü (tezgâh tipi, karıştırmalı, endüstriyel), mevcut motorun gücünü (kW) ve devrini (d/d), şebeke gerilimini (230 V tek faz ya da 400 V üç faz), montaj şeklini (ayaklı, flanşlı) ve adet bilgisini yazmanız yeterli. Redüktöre bağlanan motorlarda flanş tipi ve mil çapı da önemlidir.

Eski motorunuzun etiket fotoğrafını gönderirseniz muadilini birlikte belirleriz. Tüm modeller elektrik motoru mağazasında; güncel fiyat ürün sayfasındadır. WhatsApp ve telefon bilgileri iletişim sayfasında.

Sık Sorulan Sorular

Kıyma makinem tıkandığında motor neden duruyor?

Helezon sıkıştığında akım yükselir ve motor koruma rölesi devreyi açar. Makineyi geri döndürüp tıkanan eti çıkarın; sorun sık yaşanıyorsa önce bıçak ve aynanın keskinliğini kontrol edin.

Geri döndürme düğmesi motora zarar verir mi?

Helezon dönerken yön çevirmek sargıyı ve dişlileri zorlar. Kumanda, yön değişiminden önce makinenin durmasını beklemelidir.

İnce aynada motor ısınıyor, daha güçlü motora mı geçmeliyim?

Önce bıçak setini ve çalışma akımını kontrol edin. Akım etiket değerinin üzerinde kalıyorsa güç artışını makine üreticisiyle birlikte değerlendirin; redüktör ve helezon da yeni güce uygun olmalıdır.

Kıyma makinesinin motorunu hortumla yıkayabilir miyim?

Hayır. Standart IP55 motor basınçlı su ile yıkama için tasarlanmamıştır; motoru muhafaza ile koruyun ya da yıkanabilir özel motor gerekiyorsa siparişte belirtin.

4 kutuplu motorun yerine 2 kutuplu motor takabilir miyim?

Takılırsa helezon devri yaklaşık iki katına çıkar ve aynı güçte tork yarıya iner. Redüktör oranı değişmeyecekse eski motorla aynı kutup sayısında kalın.