Süt, meyve suyu, ayran ya da sıvı yumurta işleyen bir tesiste pastörizatör ısıyı plakalı eşanjörden, homojenizatör ise yağ damlacıklarını parçalayan basıncı pistonlarından alır; ikisinin de hareketi elektrik motorundan gelir. Bu sayfa, gıda sektörü için hazırladığımız gıda makinesi motorları rehberinin bir alt başlığıdır ve ısıl işlem ile homojenizasyon ünitelerinde motorun hangi pompayı nasıl çevirdiğini, kalkış ve sürekli çalışmanın seçimi nasıl şekillendirdiğini anlatır.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – pastörizatör ve homojenizatör pompa tahriki için örnek motor
Fotoğraftaki motor, HEM Motor'un trifaze serisinden alınmış bir örnektir; pastörizatör pompası veya homojenizatör tahrikini temsil eder, ünitenin kendisini göstermez.

Pastörizasyon ünitesi: motorların hepsi pompa çevirir

Plakalı pastörizatörde ürün, ince paslanmaz plakaların arasından geçerek önce ısı geri kazanım bölümünde ısınır, sonra sıcak su bölümünde pastörizasyon sıcaklığına çıkar, tutma borusunda belirli süre bekler ve soğutma bölümünde soğutulur. Bu döngüde dönen her şey pompadır:

  • Besleme (ürün) pompası: Ürünü denge tankından alıp plakalardan geçirir. Çoğunlukla hijyenik santrifüj pompadır ve 2 kutuplu motorla doğrudan akupledir. Tutma süresinin değişmemesi için debinin sabit kalması önemlidir; bu yüzden frekans konvertörlü sürüş yaygındır.
  • Booster pompası: Pastörize ürün tarafının basıncını çiğ ürün tarafının üzerinde tutmak için bazı hatlarda ikinci bir pompa kullanılır.
  • Sıcak su sirkülasyon pompası: Buhar veya kazanla ısıtılan suyu ısıtma bölümünde dolaştırır; ürünle temas etmez, motor yükü sabittir.
  • Soğuk su veya buzlu su pompası: Soğutma bölümünü besler; bu suyu hazırlayan soğutma grubu ise bu sayfanın konusu dışındadır.

Pompa motorlarının genel seçim adımları pompa elektrik motorları sayfamızda, uçtan emişli pompalara özgü konular ise santrifüj pompa motoru sayfasında yer alır.

Homojenizatör: yüksek basınçlı pistonlu pompa

Homojenizatör aslında çok pistonlu (genellikle üç pistonlu) bir yüksek basınç pompasıdır. Motor, V kayışlarla bir krank milini çevirir; krank pistonları ileri geri hareket ettirir ve ürün dar bir homojenizasyon valfinden yüksek basınçla geçirilir. Yağ damlacıkları bu geçişte küçülür ve süt kaymak bağlamaz.

Motor açısından homojenizatörün üç özelliği belirleyicidir. Birincisi, yük sabit torklu karakterdedir: basınç ayarı aynı kaldıkça motor her devirde benzer tork ister. İkincisi, krankın her pistonda yarattığı darbeli tork kayış ve volan tarafından yumuşatılsa da rulmanlar ve kayış üzerinde titreşimli bir yük bırakır. Üçüncüsü, hattın en güçlü motoru genellikle homojenizatördedir; bu yüzden kalkış şekli şebekeyi de ilgilendirir.

Homojenizatörler normalde homojenizasyon valfi açık, yani basınçsız durumda çalıştırılır; motor tam devre ulaştıktan sonra operatör ya da otomatik sistem basıncı yükseltir. Böylece kalkış hafifler. Büyük güçlerde yıldız-üçgen, yumuşak yol verici veya frekans konvertörü kullanılır; hangisinin seçileceği makine üreticisinin kumanda tasarımına ve şebekenin kapasitesine bağlıdır.

Sürekli çalışma, sıcaklık ve buhar

Pastörizasyon hatları çoğu süt tesisinde günde iki vardiya ya da kesintisiz çalışır; ürün bitince hat CIP denen yerinde temizlik çevrimine geçer ve pompalar bu kez sıcak kostik ve asit çözeltisini dolaştırır. Motorlar için bu, uzun saatler boyunca sabit yük demektir. Sargı sıcaklığını izlemek isteyen tesisler için PTC veya PT100 sensör sipariş aşamasında eklenebilir.

Ünitenin çevresi sıcak ve nemlidir: sıcak su bölümü, buhar vanaları ve CIP sırasında açılan tanklar havaya buhar verir. Gece kapanan tesislerde sargıda yoğuşma oluşabilir; yoğuşma ısıtıcısı da sipariş seçeneğidir. HEM motorlarının IP55 koruması toz ve su sıçramasına göre tasarlanmıştır. Basınçlı suyla yıkama, kimyasal köpük, ürünle temas veya hijyenik yüzey beklentisi bu motorun karşılamak üzere yapıldığı koşullar arasında yer almaz. Gıda bölgesine yakın konumlarda makine üreticisinin koruma önlemi ya da özel motor gerekir; bu koşulu siparişte belirtin.

Devir kontrolü ve kayış düzeni

Besleme pompasında konvertör, debiyi tutma süresine göre sabitlemek için kullanılır. HEM'in üç fazlı motorları konvertörle sürülmeye elverişlidir; pompa düşük devirde uzun süre çalışmayacağı için ek fan çoğu zaman gerekmez, ama motor ile pano arası uzaksa filtre ihtiyacını siparişte konuşalım. Ayrıntılar inverter uyumlu motorlar sayfasında.

Homojenizatörde motor kasnağı ile krank kasnağı arasındaki oran makine üreticisinin belirlediği piston hızına göre hesaplanmıştır. Motor değiştirilirken aynı kutup sayısı korunmalıdır; aksi hâlde piston hızı, dolayısıyla debi ve basınç değişir. Kayış gerginliği motor ön yatağını doğrudan etkilediği için ayar kılavuzuna uygun yapılmalıdır.

Montaj ve gövde seçimi

Santrifüj ürün pompalarında motor genellikle ayaklı ve flanşlı bir düzende (B34 ya da B35) pompaya bağlanır; bazı monoblok pompalar doğrudan flanşlı (B5) motor kullanır. Homojenizatör motoru makinenin şasisi içinde ya da yanında, kayış gergisine izin veren kızaklı bir kaide üzerinde ayaklı (B3) olarak durur. HEM bu bağlantı şekillerinin tamamını (B3, B5, B14, B34, B35) ve V1 gibi dikey düzenleri gövde büyüklüğüne bağlı olarak verir; flanş ve mil ölçüleri sipariş görüşmesinde netleşir. Homojenizatör gibi ağır, sürekli ve titreşimli yüklerde pik döküm gövdeli motorlar tercih edilir.

Pastörizasyon ve homojenizasyon için örnek HEM modelleri

ÜniteMotorun çevirdiğiSeçimde öne çıkanÖrnek HEM modeli
Pastörizatör sıcak su devresiSirkülasyon pompasıSabit yük, sıcak ortam1,5 kW 90S-2 (2.895 d/d)
Pastörizatör ürün beslemesiHijyenik santrifüj pompaKonvertörle sabit debi4 kW 112M-2 (2.905 d/d)
Küçük kapasiteli homojenizatörÜç pistonlu pompa, kayışlaBasınçsız kalkış, kutup sayısı11 kW 160M-4 pik (1.465 d/d)
Orta kapasiteli homojenizatörÜç pistonlu pompa, kayışlaYol verme yöntemi, kayış gerginliği15 kW 160L-4 pik (1.465 d/d)

Bu modeller fikir vermek içindir; nihai karar ünitenin yükü, istenen hız, bağlantı şekli ve işletme şartlarına bakılarak verilir. Homojenizatörün gücü kapasite ve basınca göre geniş bir aralıkta değiştiği için mevcut motorun etiketi en güvenilir başlangıç noktasıdır.

Teklif için hazırlamanız gerekenler

Mevcut motorun etiket fotoğrafını göndermeniz genellikle muadil seçimi için yeterlidir; etiket fotoğrafıyla muadil motor yazımız süreci anlatır. Etiket yoksa şu bilgileri yazın: hangi makine (pastörizatör pompası, booster, sıcak su pompası ya da homojenizatör), motorun gücü kaç kW, devri kaç d/d, tesisteki gerilim, montaj biçimi (ayaklı, flanşlı, kayışlı kaide), motora nasıl yol verildiği, konvertör kullanılıp kullanılmadığı ve kaç adet gerektiği.

Model ve fiyatlar mağazamızda yer alır. Teklif almak ya da soru sormak için WhatsApp hattımızı veya telefonu kullanın; numaraları iletişim sayfasında bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Homojenizatör motoru kalkışta neden termik attırıyor?

Homojenizasyon valfi basınçlı durumdayken çalıştırma yapılıyorsa motor kalkışta yüksek tork ister. Valfin açık olduğundan emin olun; sorun sürerse yol verme yöntemi ve kayış gerginliği kontrol edilmelidir.

Homojenizatöre 2 kutuplu motor takarak kapasiteyi artırabilir miyim?

Hayır. Piston hızı makinenin tasarım sınırına göre belirlenmiştir; daha hızlı motor krank, valf ve contalara aşırı yük bindirir. Kapasite artışı makine üreticisiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Pastörizatör besleme pompasında konvertör şart mı?

Şart değildir ama yaygındır. Konvertör, plakalar kirlendikçe değişen direnç karşısında debiyi sabit tutarak tutma süresinin korunmasına yardım eder.

CIP sırasında motorlar ek yük görür mü?

Temizlik çözeltisi sudan biraz farklı yoğunluk ve sıcaklıktadır, ama pompa motorlarının yükü genellikle üretimdekine yakındır. Asıl dikkat edilmesi gereken, motor çevresindeki buhar ve sıçrayan kimyasaldır.