Çay Kıvırma Makinesi Motoru

Siyah çay üretiminde soldurulmuş yaş yaprak, kıvırma makinesinde ezilip burulur; yaprak hücreleri açılır, öz suyu yüzeye çıkar ve fermantasyon bu adımla başlar. Bu sayfa gıda işleme ve hazırlama makineleri elektrik motorları sayfasının alt başlıklarından biridir; çay fabrikasındaki kıvırma makinesinin ve yanındaki birimlerin motorlarını ele alır.

Ortodoks Kıvırıcı ile CTC Hattı Arasındaki Fark

Geleneksel (ortodoks) kıvırma makinesinde yaprak, üstü açık bir silindirik haznenin içine doldurulur. Hazne, altındaki çıkıntılı bir tabla üzerinde krank mekanizmasıyla dairesel ve eksantrik bir yol çizer. Yaprak hem kendi ağırlığıyla hem de üstten indirilen bir baskı kapağıyla tablaya bastırılarak yuvarlanır. Türkiye'deki çay fabrikalarında yaygın olan bu makineler parti usulü çalışır; bir yükleme belli bir süre kıvrılır, sonra boşaltılır.

CTC (crush-tear-curl, ezme-yırtma-kıvırma) hatlarında ise yaprak, farklı hızlarda dönen dişli yüzeyli iki valsin arasından sürekli geçirilir. Valsler yaprağı keserek küçük granüller hâline getirir. Bu hatlarda yük sürekli, devir oranı sabit ve vals aralığı hassastır. Birçok fabrikada CTC'den önce yaprağı ön ezmeye alan bir rotorvan da bulunur.

Eksantrik Hareketin Motora Yansıması

Ortodoks kıvırıcının haznesi her turda bir yöne ivmelenip diğer yöne yavaşlar. Bu, motor milinde dalgalı bir tork oluşturur; yük periyodik olarak artıp azalır. Makinenin büyük volanı ve kayış düzeni bu dalgalanmayı yumuşatır. Baskı kapağı aşağı indirildikçe yaprak ile tabla arasındaki sürtünme büyür ve motor akımı yükselir; kıvırma programı genellikle hafif baskıyla başlar, sertleşir ve sonda yeniden gevşer.

Hazne dolu ve yaprak ıslakken makineyi durdurup yeniden başlatmak motoru en çok zorlayan andır. Kalkışta volanın ataleti ile yaprak kütlesinin direnci birlikte yenilmelidir. Bu nedenle kıvırıcı motorlarında kalkış torku ve kalkış yöntemi, makine üreticisinin verdiği güç değeriyle birlikte düşünülür.

Kayış, Krank ve Devir

Kıvırıcının krank mili dakikada birkaç on tur döner. Motor devri, kayış-kasnak düzeniyle ve çoğu makinede ek bir dişli kademesiyle bu değere indirilir. Kasnak çapları makine üreticisinin hesabına göredir; motor değiştirilirken aynı senkron devirde motor seçilirse kasnak düzenine dokunmak gerekmez. 1500 d/d sınıfı motorlar bu makinelerde sık görülür; daha ağır gövdeli büyük kıvırıcılarda 1000 d/d sınıfı da tercih edilebilir.

CTC valslerinde iki vals arasındaki hız farkı kesme etkisini belirler; bu fark dişli veya kayış oranıyla sabitlenir. Valsler ayrı motorlarla döndürülüyorsa hız oranı frekans konvertörleriyle ayarlanabilir. HEM'in trifaze motorları konvertör beslemesiyle kullanılabilir; motorun düşük devirde uzun süre yüklü kalacağı durumlarda ek soğutma, motor ile sürücü arasının uzak olduğu panolarda filtre ihtiyacı siparişte konuşulmalıdır. İnverter uyumlu elektrik motorları sayfası bu konuda ek bilgi verir.

Fabrikadaki Diğer Tahrikler

Kıvırma makinesi zincirin yalnız bir halkasıdır. Yaprak, soldurma teknelerinde büyük aksiyel fanların üflediği havayla nemini kısmen kaybeder. Kıvırmadan sonra topaklanan yaprağı açan eleme makineleri (ball breaker), fermantasyon bantları, kurutma fırınının besleme bandı ve sıcak hava fanı, son olarak da sınıflandırma elekleri ayrı motorlarla çalışır. Konveyör ve bant tahrikleri için konveyör bant elektrik motorları sayfası ayrıntı içerir.

Soldurma ve kurutma fanlarında motor yükü fanın devriyle yakından ilişkilidir; devir azaldıkça çekilen güç yaklaşık küp oranında düşer, ancak gerçek değer tekne veya fırın direncine bağlıdır.

Nem, Yaprak Suyu ve Sezonluk Çalışma

Kıvırma salonu nemli ve serindir; yaprak suyu tablaya, haznenin dibine ve makinenin alt kısmına sızar. Motorun bu sıvıyla doğrudan temas etmeyeceği bir konumda, tercihen makinenin üst ya da yan şasisinde durması gerekir. HEM motorlarındaki IP55 koruma toz ve su sıçramasına karşı tasarlanmıştır; gıdaya temas, makinenin basınçlı suyla yıkanması ya da hijyenik tasarım beklentisi bu standart motorun karşıladığı koşullar değildir, makine üreticisinin koruma önlemi gerekir.

Çay fabrikaları yaprak toplama sezonunda yoğun çalışır, kışın aylarca durur. Uzun duruşta sargıda nem birikmesine karşı yoğuşma ısıtıcısı, yoğun sezonda sargı sıcaklığını izlemek için PTC veya PT100 sensörü sipariş seçeneği olarak istenebilir. Sezon öncesinde rulman sesinin ve kayış gerginliğinin kontrol edilmesi plansız duruşu önler.

Bağlantı Şekilleri

Kıvırıcılarda motor çoğunlukla makinenin yanındaki kaideye ayaklı olarak oturur ve kayışla tahrik eder. Gövde ölçüsüne göre ayaklı B3, flanşlı B5 ile B14, ayak ve flanşı bir arada taşıyan B34 ve B35, dikey V1, V3, V5, V6 ve V15 seçenekleri sunulur; mil ve flanş ölçüleri sipariş sırasında netleştirilir.

Çay Fabrikası İçin Örnek HEM Modelleri

Tablodaki örnekler kesin seçim değildir; makinenin yükü, istenen devir, aktarma, montaj ve nemli ortam birlikte değerlendirilerek karar verilir. Güç değeri için kıvırıcı üreticisinin verisi esas alınmalıdır.

Teklif İsterken Gönderilecek Bilgiler

Makinenin türünü (ortodoks kıvırıcı, CTC, rotorvan, elek) ve motorun hangi mekanizmayı çevirdiğini yazın. Mevcut motorun güç ve devir değerlerini, fabrikanızdaki gerilimi, montaj şeklini, kasnak ya da redüktörle bağlantıyı ve kaç adet motor gerektiğini ekleyin. Sezon öncesi değişimlerde motor etiketinin fotoğrafı işi hızlandırır.

Fiyatlar elektrik motorları mağazası sayfalarındadır. Teklif ve soru için WhatsApp ya da telefonla iletişim sayfasındaki numaraları kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kıvırma makinesinde motor akımı neden sürekli iniş çıkış yapıyor?

Haznenin eksantrik hareketi her turda yükü değiştirir; akımdaki bu düzenli dalgalanma normaldir. Dalgalanma zamanla büyüyorsa kayış gerginliği, krank yatakları ve volan bağlantısı kontrol edilmelidir.

Dolu hazneyle duran makine yeniden çalışmıyorsa ne yapmalı?

Önce baskı kapağını kaldırarak yükü azaltın. Sorun sık yaşanıyorsa motorun gücü ve kalkış yöntemi makine üreticisinin değerleriyle karşılaştırılmalı, düşük şebeke gerilimi de kontrol edilmelidir.

Kışın duran motorlar için ne önerirsiniz?

Uzun duruşta sargıda nem toplanabilir. Yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneği olarak alınabilir; sezon başında sargı yalıtımının ölçülmesi de iyi bir uygulamadır.

CTC valslerinin hız oranını motorla değiştirebilir miyim?

Valsler ayrı motorlarla dönüyorsa her motoru bir frekans konvertörüyle sürerek oranı ayarlayabilirsiniz. Tek motor ve dişli kutusuyla çalışan makinelerde oran mekaniktir ve dişli değişimi gerekir.