Elmas testereyle taş kesen ya da silim kafasıyla yüzey düzelten her tezgâh, durmadan akan suya ihtiyaç duyar. Atölyedeki diğer tezgâhlara ait genel bilgiler mermer ve doğal taş işleme motorları sayfamızda; burada yalnız bu suyu taşıyan pompaları ve onları döndüren elektrik motorunu konu alıyoruz.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – mermer kesme ve silim hattında su pompası tahriki için örnek motor
HEM Motor trifaze asenkron motor; kesme ve silim suyunu dolaştıran pompaya kaplinle bağlanabilecek türden bir örnek.

Su Taş Atölyesinde Hangi İşleri Görür?

Suyun ilk görevi soğutmadır. Elmas segmentler taşı aşındırırken ısınır; su kesilirse segment birkaç saniyede yanar, disk eğilir. İkinci görev taşımadır: testerenin ve silim taşlarının çıkardığı ince taş tozu suyla birlikte çamur hâline gelir ve kesim bölgesinden uzaklaştırılır. Üçüncüsü de toz kontrolüdür; ıslak çalışan bir hat havaya çok daha az taş tozu verir.

Bu yüzden atölyede tek bir pompa yerine bir su devresi bulunur. Temiz su deposundan tezgâhlara basan besleme pompaları, tezgâh altındaki kanallardan gelen çamurlu suyu çöktürme havuzuna ya da tanka taşıyan çamur pompaları ve çöken çamuru filtre prese gönderen besleme pompası bu devrenin parçalarıdır. Arıtılan su yeniden depoya döner.

Temiz Su Besleme Pompası: Sabit Basınç İhtiyacı

Köprü kesme, katrak, ebatlama ve silim makinelerinin su nozulları belli bir basınç ve debiyle beslenmek ister. Bu iş çoğunlukla yatay, uçtan emişli santrifüj pompalarla yapılır. Pompa ile motor ya ortak milli monoblok bir ünite oluşturur ya da kaide üzerinde esnek kaplinle birbirine bağlanır. Bu tip pompaların motor seçimine dair ayrıntıları santrifüj pompa elektrik motoru sayfamız anlatır; tüm pompa türleri için ise pompa elektrik motorları sayfasına göz atabilirsiniz.

Temiz su hattında yük oldukça düzgündür. Ancak aynı pompa birden çok tezgâhı beslediğinde, tezgâhlar açılıp kapandıkça debi değişir ve pompa eğrisi üzerinde çalışma noktası kayar. Vanalar sonuna kadar açıldığında debi büyür, motor akımı artar. Pompa motorunun gücü, bu en açık durumda da etiket akımını aşmayacak şekilde seçilmelidir.

Çamur Pompası: Aşındırıcı Sıvı ve Düşük Devir

Çöktürme havuzuna ya da filtre prese giden su, içinde mermer, granit veya traverten tozu taşır. Bu toz zımpara gibi davranır; çarkı, gövdeyi ve salmastrayı aşındırır. Çamur pompalarında bu nedenle sıklıkla dört kutuplu (yaklaşık 1450 d/d) motor tercih edilir, böylece çark çevre hızı ve aşınma düşük tutulur. Temiz su tarafında ise iki kutuplu (yaklaşık 2900 d/d) motorla daha küçük bir pompadan yeterli basınç almak mümkündür. Hangi devrin uygun olduğuna pompa üreticisinin eğrisi karar verir.

Çamurun yoğunluğu arttıkça pompanın çektiği güç de artar. Havuzun dibindeki koyu tabakayı emen bir pompa, berrak suyu basan aynı pompadan daha fazla yük bindirir motora. Motor akımını zaman zaman ölçmek, koyulaşmayı erken fark etmenin pratik bir yoludur.

Filtre Pres ve Çöktürme Tankı Tarafı

Filtre preste çamur, plakalar arasındaki bezlerden süzülür ve kek hâline gelir. Besleme pompası dolum başında az dirençle çok su basar, plakalar doldukça direnç büyür ve debi düşer. Bu çevrim boyunca motor yükü değişir. Plakaları sıkıştıran ve açan düzen ise çoğunlukla hidrolik ünitedir; orada motor yalnız hidrolik pompayı döndürür, sıkma kuvvetini hidrolik sistem sağlar. Bu tarafın motoru için hidrolik pompa elektrik motorları sayfamıza bakın.

Büyük tesislerde koni tabanlı çöktürme tankında yavaş dönen bir sıyırıcı tarak bulunur ve redüktörlü bir motorla çalışır. Küçük bir dozaj pompası ise suya topaklaştırıcı kimyasal katar. Bu tür küçük güçlü yardımcılarda tek fazlı şebeke varsa monofaze elektrik motoru serimiz (0,18–5,5 kW) değerlendirilebilir.

Kuru Çalışma, Islak Zemin ve Motorun Korunması

Su pompası motorunun en sık karşılaştığı tehlike, depodaki su azaldığında pompanın havayla çalışmasıdır. Salmastra ısınır, çark zarar görür; motor da bu sırada düşük akımla döner ve bunu fark etmek zorlaşır. Depoya seviye şamandırası, pompa çıkışına basınç ya da akış anahtarı koymak bu yüzden yaygın bir önlemdir.

Taş atölyesinde zemin sürekli ıslaktır ve motorlar sıçrayan çamurlu suya yakındır. HEM motorları IP55 koruma sınıfı, F sınıfı yalıtım ve 50 Hz için üretilir. Bu koruma sıçramaya karşı tasarlanmıştır; su altında kalmaya veya hortumla basınçlı yıkamaya karşı değil. Motor yerden yükseltilmiş bir kaideye konmalı, çevresi yıkanırken üzerine doğrudan su tutulmamalıdır. Böyle bir ihtiyaç varsa makine üreticisinin ek önlemi ya da özel motor gerekir; siparişte belirtin. Uzun duruşlar için yoğuşma ısıtıcısı ve sargı sıcaklığını izleyen PTC/PT100 algılayıcı siparişle eklenebilir.

Montaj tarafında kaide üzerindeki pompalar için ayaklı gövde, monoblok pompalar için flanşlı gövde kullanılır. Gövde büyüklüğüne bağlı olarak ayaklı, flanşlı, ayaklı-flanşlı ve dikey yerleşimler mümkündür; flanş ile mil ölçüleri siparişte netleştirilir. Bazı tesisler besleme pompasını basınç sensörüyle sürücüden çalıştırır; motorlarımızın frekans konvertörüyle kullanımı için inverterle kullanım sorusuna verdiğimiz yanıta bakın. Düşük hızda uzun süreli çalışma ve uzun motor kablosu gibi koşulları siparişte bize iletin.

Su Devresi İçin Örnek HEM Modelleri

PompaMotorun yüküSeçimde bakılacak bilgiÖrnek HEM modeli
Tek tezgâhı besleyen temiz su pompasıDüzgün, sürekliNozul basıncı ve debi, pompa devri100L-2 · 3 kW · 2895 d/d
Birden çok tezgâhı besleyen hat pompasıAçık tezgâh sayısıyla değişen debiEn açık durumdaki çalışma noktası132S2-2 · 7,5 kW · 2930 d/d
Kanal ve havuz çamur pompasıAşındırıcı, yoğunluğa bağlıÇamur yoğunluğu, pompa üreticisinin önerdiği devir132M-4 · 7,5 kW · 1460 d/d
Filtre pres besleme pompasıÇevrim boyunca değişen basınç ve debiDolum sonu basıncı, çevrim süresi160L-4 · 15 kW · 1465 d/d

Bu modeller yalnızca örnektir; kesin seçim pompanın yüküne, gerekli devre, montaj şekline ve çalışma koşullarına göre yapılır.

Pompa Motoru Talebinizde Bulunması Gerekenler

Bize pompanın hangi makineyi ya da devreyi beslediğini, mevcut motorun güç ve devir değerini, şebeke gerilimini, montaj biçimini (kaideli, monoblok, dikey) ve kaç adet motor istediğinizi yazın. Elinizde eski motor varsa etiket fotoğrafını göndermeniz eşdeğer modeli bulmayı hızlandırır.

Tüm modeller mağaza sayfamızda listelenir; güncel fiyat ürün sayfasında görünür. WhatsApp ve telefon bilgilerimiz iletişim sayfasındadır.

Sık Sorulan Sorular

Kesme suyu pompasında 2 kutuplu mu 4 kutuplu motor mu kullanılmalı?

Pompa ona göre tasarlanır. Temiz su pompaları çoğunlukla 2 kutuplu motorla çalışır; çamurlu su basan pompalarda aşınmayı azaltmak için 4 kutuplu düzen daha sık görülür. Pompanın etiketindeki ya da eğrisindeki devir esas alınmalıdır.

Çamur pompasının motoru neden zamanla daha fazla akım çekiyor?

Havuz dibindeki çamur koyulaştıkça sıvının yoğunluğu ve pompanın çektiği güç artar. Aşınan çark ise verimi düşürür. Havuz temizliği ve çark kontrolü genellikle akımı yeniden normale indirir.

Pompa motoru tezgâh yıkanırken ıslanırsa ne olur?

IP55 motor sıçrayan suya dayanır, ancak doğrudan hortumla tutulan suya karşı tasarlanmamıştır. Motoru yüksek bir kaideye almak ve yıkama sırasında üzerini korumak gerekir. Daha sert koşullar için siparişte durumu belirtin.

Tek tezgâhlık küçük bir su pompası için trifaze şebeke şart mı?

Şart değildir. Pompanın gücü uygunsa 0,18–5,5 kW aralığındaki monofaze serimiz değerlendirilebilir. Üç fazlı şebeke olan atölyelerde ise trifaze motor tercih edilir.