Traverten, mermer ya da kireçtaşından kesilmiş küçük karolar, mozaik parçaları ve bordürler, yeni kesilmiş keskin görüntüsünden kurtarılıp yıllanmış bir taş havası kazansın diye eskitme işleminden geçirilir. Bunun iki yaygın yolu vardır: parçaları dönen bir tamburda birbirine sürterek kenarlarını yuvarlatmak ya da plaka yüzeyini dönen aşındırıcı fırçalarla dokulandırmak. Taş fabrikasının bütün tezgâhlarına mermer ve doğal taş işleme motorları sayfasından ulaşabilirsiniz; bu sayfa yalnız eskitme tamburunu ve fırçalı eskitme hattını çeviren elektrik motorlarına odaklanır.

HEM Motor pik döküm gövdeli trifaze elektrik motoru – taş eskitme tamburu ve fırçalama makinesi tahriki için örnek motor
Fotoğraftaki HEM Motor trifaze motoru, eskitme tamburunu redüktör üzerinden ya da fırça kafasını doğrudan döndüren motor tipine örnektir.

Tamburlu eskitme nasıl çalışır?

Tambur, yatay ya da hafif eğik eksende dönen, içi kaplanmış çelik bir silindir veya çokgen gövdedir. İçine taş parçaları, su ve çoğunlukla iri aşındırıcı taneler doldurulur. Tambur yavaşça döndükçe yük yukarı taşınır, belli bir yükseklikte kayıp aşağı yuvarlanır; parçalar birbirine ve aşındırıcıya sürtünerek kenarlarını kaybeder, yüzeyleri matlaşır ve gözenekleri açılır.

İşlem süresi taşın sertliğine ve istenen görünüme göre saatlerle ölçülür. Süre boyunca tambur aynı yönde, düşük ve sabit hızda döner. İş bitince tambur durdurulur, kapağı açılır ve yük ya devrilerek ya da ters yönde döndürülerek boşaltılır.

Tambur motorunun yükü: ağır, dengesiz ve uzun

Tamburun içindeki yük hiçbir zaman eksen etrafında eşit dağılmaz. Taş, su ve aşındırıcı karışımı tamburun yükselen tarafında toplanır; motor bu kütleyi her turda yukarı kaldırmak zorundadır. Yük yuvarlanıp düştükçe tork da dalgalanır. Bu yüzden tambur motoru sürekli çalışan ama düzgün olmayan, darbeli bileşeni olan bir yük görür.

En zor an kalkıştır. Dolu tambur dururken yük dibe çökmüştür; motor ilk turda hem tamburun ataletini hem de çökmüş yükü kaldırmalıdır. Kalkış torku yetersiz kalırsa motor devir alamaz, uzun süre yüksek akım çeker ve koruma devreye girer. Dolum oranı arttıkça bu durum belirginleşir; makine üreticisinin önerdiği doluluk aşılmamalıdır.

Yolverme seçenekleri

Küçük tamburlarda motor doğrudan şebekeden kaldırılabilir. Büyük ve ağır dolumlu tamburlarda ise yumuşak yolverici ya da inverter tercih edilir; inverter ayrıca tambur hızını taş türüne göre ayarlamayı ve boşaltmada ters yönde yavaş dönüşü kolaylaştırır. Yıldız-üçgen yolvermede kalkış torku düştüğü için dolu tamburda yetersiz kalabilir; bu nokta makinenin elektrik projesinde değerlendirilir.

Aktarma: redüktör, zincir ve kayış

Tambur dakikada yalnızca birkaç ila birkaç on tur dönmelidir; standart motor ise 1000, 1500 veya 3000 d/d sınıfındadır. Aradaki büyük farkı redüktör kapatır. Yaygın düzenlerde motor bir kayış kademesiyle redüktörü, redüktör de zincir dişlisiyle ya da doğrudan miliyle tamburu döndürür. Bazı makinelerde tambur, motorlu iki makaranın üzerine oturur ve makaraların sürtünmesiyle döner.

Bu tip yavaş ve yüksek torklu tahriklerde 4 ya da 6 kutuplu motor sık görülür; 6 kutuplu motor aynı güçte daha yüksek mil torku verir ve redüktör oranını küçültür. Hangi oranın kullanılacağı makine tasarımına bağlıdır. Redüktöre bağlanacak motor için redüktör için elektrik motorları sayfası flanş ve mil uyumu konusunda yardımcı olur.

Fırçalı eskitme makinesi

Plaka ya da büyük karo yüzeyine antik doku vermenin ikinci yolu fırçalamadır. Bu makinede plaka bir taşıyıcı bantla ilerler; üstte yan yana dizilmiş kafalar, silisyum karbür ya da elmas tanecikli naylon fırçaları döndürür. Fırçalar taşın yumuşak damarlarını aşındırıp sert kısımları bırakır ve yüzeye dalgalı, dokunulduğunda hissedilen bir görünüm verir.

Burada her kafa kendi motoruyla döner; motor çoğunlukla dikey konumdadır, mili aşağı bakar ve fırçayı doğrudan ya da kısa bir aktarmayla tahrik eder. Yük tambura göre çok daha düzgündür: fırça plakaya belirli bir baskıyla değer, motor sabit devirde sürekli çalışır. Bant motoru redüktörlüdür ve geçiş hızı genellikle inverterle ayarlanır. Bazı makinelerde kafalar köprü üzerinde enine salınım da yapar; bu hareketi de ayrı küçük bir motor sağlar.

Su, çamur ve aşındırıcı tozun motora etkisi

Tamburda eskitme yaş bir süreçtir; kapak contası ya da boşaltma ağzından sızan çamurlu su motorun ve redüktörün bulunduğu kaideye ulaşabilir. Fırçalama makinelerinde ise su püskürtmesi ve ince aşındırıcı toz kafaların çevresinde sürekli bir sis oluşturur. İki durumda da fan kapağının ve gövde kanatçıklarının temiz tutulması, motorun soğuyabilmesi için şarttır.

Standart HEM motorları IP55 korumalıdır; su sıçramasına ve toza karşı korunurlar, ancak sürekli su jetine, basınçlı suyla yıkamaya ya da çamura gömülü çalışmaya göre tasarlanmamışlardır. Motor çamur akışının yolu üzerindeyse makine üreticisinin koruma önlemi ya da özel motor gerekir; bu durum siparişte belirtilmelidir. Dikey fırça motorlarında mil boyunca suyun motora inmemesi için kafadaki sızdırmazlık parçaları ayrıca kontrol edilir. Yoğuşma ısıtıcısı ile PTC ya da PT100 sargı sensörü sipariş seçeneği olarak istenebilir.

Tahrik noktasına göre örnek motorlar

TahrikYük tipiÖnce bakılacak değerÖrnek HEM modeli
Eskitme tamburu (redüktörlü)Sürekli, dengesiz, ağır kalkışlıKalkış torku, doluluk oranı, yolverme yöntemi6 kutuplu 160L-6, 11 kW, pik döküm
Küçük atölye tamburuSürekli, orta ağırlıkta dolumRedüktör flanşı, mil ölçüsü6 kutuplu 132M2-6, 5,5 kW, pik döküm
Fırça kafasıSürekli, düzgün, dikey mildeDikey montaj, flanş ve mil ucu, adet4 kutuplu 112M-4, 4 kW, pik döküm
Fırçalama hattı bandıDüşük devirli, ayarlı hızRedüktör bağlantısı, inverterle çalışma4 kutuplu 80M1-4, 0,55 kW, pik döküm

Yukarıdaki eşleşmeler yön göstermek içindir; doğru motoru tamburun ya da kafanın gerçek yükü, istenen hız, bağlantı tarzı ve atölyenin koşulları belirler. Elinizdeki motorun etiketi her zaman en sağlam başlangıçtır.

Montaj seçenekleri ve hız ayarı

Tambur motorları genellikle kaide üzerinde ayaklı, redüktöre ise flanşlı bağlanır; fırça kafası motorları dikey flanşlı çalışır. HEM'in trifaze serilerinde, gövde ölçüsüne göre B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15 düzenleri bulunur. Flanş çapını ve mil ucunu siparişten önce birlikte doğrularız; ayrıntılar montaj şekilleri sorusunda.

Tambur hızını taş türüne göre değiştirmek ya da bant geçişini ayarlamak için motorlar frekans konvertörüyle sürülebilir. Tambur motoru uzun saatler boyunca düşük frekansta tam torkla dönecekse kendi fanı yeterli soğutma sağlamayabilir ve bağımsız bir fan eklenir; sürücüyle motor arasındaki kablo uzun ise dv/dt ya da sinüs filtresi değerlendirilir. Bu çalışma şeklini siparişte bildirin; ayrıntı inverterle çalışma sayfasında.

Teklif için göndermeniz gerekenler

Size uygun motoru hızlıca belirleyebilmemiz için şu bilgileri paylaşın: makine tamburlu mu fırçalı mı, motor hangi noktayı döndürüyor (tambur, fırça kafası, bant), mevcut motorun gücü (kW), devri (d/d), tesisinizin gerilimi, montaj tipi ve gereken adet. Tamburda redüktör varsa redüktörün flanş ölçüsü, fırça kafasında ise mil çapı ve boyu işimizi kolaylaştırır.

Eski motorun etiket fotoğrafı çoğu zaman tek başına yeterlidir: etiket fotoğrafıyla muadil motor. Güncel fiyatlı model listesi elektrik motoru satış sayfasındadır; WhatsApp veya telefonla ulaşmak için iletişim sayfasını kullanın.

Sık Sorulan Sorular

Dolu tambur kalkışta zorlanıyor, motoru büyütmek mi gerekir?

Önce doluluk oranının üreticinin önerdiği sınırda olup olmadığına ve yolverme yöntemine bakılmalıdır. Yıldız-üçgen kalkış torku düşürdüğü için dolu tamburda yetersiz kalabilir; yumuşak yolverici ya da inverter çoğu zaman sorunu çözer. Bunlar uygunsa ve motor hâlâ zorlanıyorsa daha büyük güç değerlendirilir.

Tambur motorunda 4 kutuplu yerine 6 kutuplu motor kullanmanın faydası var mı?

6 kutuplu motor aynı güçte daha düşük devirde döner ve milinde daha yüksek tork verir; bu da redüktör oranını küçültür. Ancak mevcut redüktör ve kasnaklar 4 kutuplu motora göre seçilmişse devir değişimi tambur hızını da değiştirir, bu yüzden aktarma birlikte gözden geçirilmelidir.

Tambur boşaltmada ters yönde döndürülebilir mi?

Üç fazlı motorda iki fazın yeri değiştirilerek dönüş yönü tersine çevrilir; inverterle yön değişimi daha yumuşak yapılır. Yön değiştirmeden önce tamburun tamamen durması gerekir; dolu tamburu dönerken ters çevirmek redüktöre ve motora darbe yükü bindirir.

Fırça kafası motorlarının hepsi aynı anda mı çalışır?

Çoğu hatta evet, ama kafalar aynı anda devreye alınırsa toplam kalkış akımı yükselir. Kafaları birkaç saniye arayla sırayla başlatmak panoyu ve şebekeyi rahatlatır; bu düzen makinenin kumandasında kurulur.