Katrak Makinesi Motoru

Katrak, blok hâlindeki mermeri ya da graniti tek geçişte çok sayıda plakaya ayıran ve gergin lamaları ileri geri süren bir biçme makinesidir. Bu sayfa katrağın ana tahrikini ve yardımcı hareketlerini döndüren üç fazlı motoru anlatır; fabrikadaki öteki taş tezgâhları için mermer ve doğal taş işleme motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Lama kasası nasıl hareket eder, motor neyi taşır?

Katrağın kalbi, lamaların gerildiği ağır çelik çerçevedir. Bu çerçeve kızaklar ya da salıncak kolları üzerinde yatay yönde gidip gelir. Doğrusal hareket dönen bir milden elde edilir: motor kasnağından çıkan kayışlar büyük çaplı bir volan kasnağını çevirir, volan miline bağlı eksantrik ve biyel düzeni de bu dönüşü ileri geri harekete dönüştürür.

Motor açısından bunun anlamı, yükün her strokta değişmesidir. Çerçeve bir yönde hızlanır, uçta yavaşlayıp durur, sonra öbür yöne döner. Bu dalgalanmayı büyük ölçüde volan yutar; motor ise volanı ortalama bir hızda tutacak enerjiyi kesintisiz verir. Dolayısıyla ana motoru darbeli bir kırıcı gibi değil, ataleti yüksek ve uzun süre dolu çalışan bir tahrik gibi düşünmek gerekir.

Kalkış: ağır volanı harekete geçirmek

Duruştan kalkarken motor yalnız sürtünmeyi değil, volanın, kasnakların ve lama kasasının ataletini de yenmek zorundadır. Bu yüzden kalkış süresi, aynı güçteki bir pompaya ya da fana göre belirgin biçimde uzundur. Uzun kalkış boyunca sargılar ısınır ve şebekeden yüksek akım çekilir.

Yol verme yöntemi (yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da frekans konvertörü) tesisin trafo gücüne ve katrak üreticisinin pano tasarımına bakılarak belirlenir. Yıldız bağlantıda motor torku düşüktür; volan yeterince hızlanmadan üçgene geçilirse ikinci bir akım sıçraması görülür. Koruma rölesi de uzun kalkışa izin verecek biçimde ayarlanmalıdır, yoksa termik koruma motor devrine ulaşmadan açar. Sargıya gömülü PTC termistör ya da PT100 sensörü siparişte eklenebilir; böylece koruma akıma değil gerçek sargı ısısına bakar.

Kesimin ortasında enerji kesilirse lamalar taşın içinde kalır. Bu durumda yeniden kalkış boşta kalkıştan ağırdır; makine üreticisinin talimatına göre kasa biraz kaldırılarak yapılması motoru da korur.

Devir, strok sayısı ve kayış aktarması

Lama kasasının dakikadaki strok sayısını kasnak oranı ile motor devri birlikte belirler. Katraklarda ana motor çoğunlukla ayaklı bağlanır ve kayış gerginliği motor kızağıyla ayarlanır. Yeni motoru eskisiyle aynı kutup sayısında seçmek, kasnak çaplarına dokunmadan strok hızını korumanın en kolay yoludur. 6 kutuplu, yani senkron devri 1000 d/d olan bir motorun yerine senkron devri 1500 d/d olan 4 kutuplu bir motor takılırsa strok sayısı artar ve lamalar fazla zorlanabilir; tersinde kesim süresi uzar.

Bazı katraklarda strok hızını kasnak yerine bir sürücü belirler. HEM'in trifaze motorları sürücüyle beslenebilir. Strok hızı uzun saatler boyunca düşük tutulup motor yine tam yük taşıyacaksa milin üstündeki kendi fanı soğutmaya yetmeyebilir; o zaman ayrı beslenen bir fan eklenir. Pano ile motor arası mesafe büyükse sürücü çıkışına dv/dt ya da sinüs filtresi konması düşünülür. Bu ayrıntıları teklif aşamasında yazmanız yeterlidir; konu inverterle kullanım sorusunda da anlatılır.

Kayışlı tahrikte mil ucuna binen yanal kuvvet, motor kasnağı küçüldükçe ve kayış gerildikçe büyür. Kasnağın mil omzuna yakın takılması ve kayışların aşırı gerilmemesi rulman ömrünü doğrudan etkiler.

Kasa inmesi, blok arabası ve çamur pompaları

Lama kasası kesim boyunca taşa doğru çok yavaş iner. Bu hareket ana motordan bağımsız küçük bir motor ile redüktör ve vidalı mil düzeninden gelir; ilerleme hızı kesilen taşın sertliğine göre ayarlanır. Redüktörlü düzenler için redüktör için elektrik motorları sayfası yol gösterir.

Katrağın çevresinde başka tahrikler de bulunur: bloğu makinenin altına getiren arabanın yürütmesi, lamalara su basan pompa, granit katraklarında ise çelik bilye, kireç ve su karışımı aşındırıcı çamuru lamalara dağıtan pompa ile karıştırıcı. Su ve çamur pompalarının motorları için pompa elektrik motorları sayfası ayrıntı verir.

Çamur, nem ve günlerce süren kesimler

Bir katrak kesimi taşın cinsine ve blok yüksekliğine göre saatler, sert granitte günler sürebilir. Bu süre boyunca motor durmaz; soğuması kanatçıkların ve fan kapağının temiz kalmasına bağlıdır. Sıçrayan taş çamuru kuruyup kanatçıklara yapışırsa motor gereğinden fazla ısınır. Düzenli temizlik bu nedenle bakımın en basit ama en etkili kalemidir.

HEM Motor serileri IP55 korumalıdır: toza ve her yönden sıçrayan suya karşı dayanır. Motor, çamur jetinin altında, su içinde ya da basınçlı suyla yıkanarak çalışmak için tasarlanmamıştır; böyle bir konumda makine üreticisinin koruma önlemi veya özel motor gerekir, siparişte belirtin. Uzun duruşlarda iç yoğuşmaya karşı yoğuşma ısıtıcısı istenebilir.

Periyodik kontrolde kayış gerginliği, kasnak hizası, rulman sesi ve sıcaklığı ile klemens kutusu contasına bakılmalıdır. Volan balansı bozulmuşsa oluşan sarsıntı motor rulmanlarına da taşınır.

Katrak tahrikleri için örnek motor tablosu

Satırlardaki motorlar fikir vermek içindir. Hangi motorun takılacağına katrağın lama sayısı, istenen strok hızı, bağlantı biçimi ve ortam şartları bakılarak karar verilir; eski motorun etiketi bu kararın ilk verisidir.

Bağlantı şekli ve ölçü teyidi

Gövde büyüklüğüne bağlı olarak ayaklı (B3), flanşlı (B5, B14), ayak ve flanşın birlikte olduğu (B34, B35) ile dikey konumlu (V1, V3, V5, V6, V15) yapılar mümkündür; flanşın ve milin ölçüsü sipariş verilirken sizinle netleştirilir. Katrak ana tahrikinde ayaklı bağlantı yaygındır; eski motorun ayak delik aralığı, mil yüksekliği ve mil çapı yeni motorla karşılaştırılmalıdır. Seçenekler için montaj şekilleri sorusuna bakabilirsiniz.

Teklif isterken gönderilecek bilgiler

Katrak için motor sorarken mesajınızda şunlar olsun: makine katrak ve motor hangi tahrikte (ana volan, kasa inmesi, pompa); güç değeri kW olarak; devir d/d olarak; tesisin şebeke gerilimi; montaj biçimi; kaç adet istendiği ve motora nasıl yol verildiği. Eski motorun plakasını fotoğraflayıp yollamak bu listenin büyük kısmını kendiliğinden doldurur; nasıl yapılacağı motor etiketinden muadil bulma yazısında.

Güç ve devir seçeneklerini fiyatlarıyla birlikte mağaza sayfasında görebilirsiniz. WhatsApp ve telefon numaralarımız iletişim sayfasındadır.

Sık Sorulan Sorular

Katrak motoru kalkışta neden termik attırıyor olabilir?

Volan ataleti kalkışı uzatır. Koruma ayarı bu süreyi kapsamıyorsa röle motor devrine ulaşmadan açar. Yol verme yöntemi ve röle ayarı elektrik projesine göre gözden geçirilmelidir; yalnız motor gücünü büyütmek sorunu çözmeyebilir.

6 kutuplu motorun yerine 4 kutuplu motor takabilir miyim?

Kasnaklar aynı kalırsa strok sayısı yükselir ve makine üreticisinin öngördüğü hız aşılabilir. Kutup sayısı değişecekse kasnak oranı yeniden hesaplanmalıdır; en güvenli yol eski motorla aynı kutup sayısında kalmaktır.

Katrak ana motoru inverterle sürülebilir mi?

Sürülebilir. Yavaş strokla uzun süre ağır kesim yapılacaksa ayrı soğutma fanı, sürücü ile motor arasında uzun bir kablo varsa çıkış filtresi düşünülmelidir. Teklif isterken sürücü kullanacağınızı not edin.

Granit katrağının çamurlu ortamında IP55 motor yeterli mi?

IP55 sıçrayan suya ve toza karşı korur. Çamur jeti doğrudan motora gelmemeli, kanatçıklar düzenli temizlenmelidir. Motor sürekli ıslanacak bir yerdeyse makine tarafında koruma kapağı ya da özel motor çözümü gerekir.

Ana motorun kaç kW olması gerektiğini nasıl bulurum?

En güvenilir kaynak mevcut motorun etiketi ve makine üreticisinin teknik föyüdür. Lama sayısı, blok boyu ve taş cinsi gücü etkiler; etiket fotoğrafını gönderirseniz uygun HEM modelini birlikte belirleriz.