English
Français
Türkçe
Español
Русский
Plaka hâline gelmiş mermer, granit ya da traverten, satılabilir bir ürüne dönüşmeden önce belirli genişlikte şeritlere ve belirli boyda parçalara bölünür. Bu işi iki makine paylaşır: ebatlama makinesi plakayı boyuna şeritlere ayırır, baş kesme makinesi ise şeridin uçlarını gönyesine getirip istenen boya keser. Sektörün genel tablosu için mermer ve doğal taş işleme motorları sayfasına bakabilirsiniz; burada yalnız bu iki istasyonu döndüren üç fazlı asenkron motorlar ele alınıyor.
İki istasyon, iki farklı çalışma ritmi
Ebatlama makinesinde aynı mile yan yana dizilmiş birkaç elmas disk bulunur. Plaka, altındaki taşıyıcı bant üzerinde disklerin altından geçer ve tek geçişte birden çok şeride ayrılır. Disklerin arası pul ve aralık burçlarıyla ayarlanır; şerit genişliği değiştiğinde motor değil, mil üzerindeki dizilim değişir.
Baş kesme makinesi ise şeridi durdurup üstünden enine geçen bir ya da iki diskle çalışır. Disk taşa girer, şeridi boydan boya keser, kalkar ve başlangıç noktasına döner. Sonra şerit ilerler ve çevrim yeniden başlar. Yani bir istasyon taşı sürekli beslerken öteki kesik kesik, ileri geri bir hareketle çalışır.
Disk motorunun gördüğü yük
Ebatlama makinesinin ana motoru, plaka bantta ilerlediği sürece neredeyse sabit bir kesme yüküyle döner. Yükü belirleyen başlıca etkenler disk sayısı, taşın sertliği, kesme derinliği ve bant hızıdır. Granit gibi sert bir taşta aynı bant hızıyla çalışmak mermere göre daha fazla güç ister; operatör bu yüzden sert taşta besleme hızını düşürür. Motor açısından anlamı şudur: anma gücüne yakın, uzun süreli ve düzgün bir yük.
Baş kesme motorunda tablo farklıdır. Disk taşa girdiği anda yük yükselir, disk havada geri dönerken boşta çalışmaya yakın bir değere iner. Çevrim kısa olduğu için motor çoğu zaman durdurulmaz; disk dönmeye devam eder, yalnız kafa hareket eder. Böylece sık kalkışın ısıl etkisinden kaçınılmış olur. Hatta motor her çevrimde durdurulup kaldırılıyorsa, saatlik kalkış sayısı motor seçiminde ayrıca konuşulmalıdır.
Kalkış ve mil ataleti
Çok diskli bir mil, pulları ve kasnağıyla birlikte ağır bir dönen kütledir. Doğrudan şebekeye bağlanan motor bu kütleyi hızlandırırken yüksek akım çeker ve kalkış birkaç saniye sürebilir. Bu nedenle ebatlama makinelerinde yıldız-üçgen yolverme, yumuşak yolverici ya da inverter sık görülür. Hangisinin uygun olduğuna makinenin elektrik projesi karar verir; motor siparişinde kullanılan yöntemi belirtmek yeterlidir.
Aktarma düzeni ve devir
Bu makinelerde disk mili çoğunlukla motora kayış ve kasnakla bağlanır. Kasnak oranı, motor devrini disk çevre hızına çevirir; disk üreticisinin önerdiği çevre hızı da taş türüne göre değişir. Bu nedenle eski motor 1500 d/d sınıfındaysa yenisinin de aynı kutup sayısında olması, kasnakları değiştirmeden aynı kesme hızını korumanın en kısa yoludur.
Bazı baş kesme kafalarında disk doğrudan motor miline takılır. Bu düzende motor mili diski taşıdığı için flanş ölçüsü, mil çapı ve rulman düzeni daha da önemli hâle gelir; değişim öncesinde eski motorun mil ucu ölçülmelidir.
Bant, kafa ve kaldırma tahrikleri
Plakayı ve şeridi taşıyan bant, redüktörlü küçük bir motorla döner. Besleme hızı taşa göre ayarlandığı için bant motoru çoğu makinede inverterle sürülür. Ebatlama milinin yüksekliğini ayarlayan kaldırma tahriki ve baş kesme kafasının enine yürüyüşü de ayrı, küçük motorlarla yapılır. Redüktörle eşleşen motor seçimi için redüktör için elektrik motorları sayfası yardımcı olur.
Islak kesimde motorun korunması
Her iki istasyonda da disk bol suyla soğutulur. Disk muhafazasından taşan su ve taş tozu karışımı motor gövdesine ulaşabilir; kuruyan çamur fan kapağının ızgarasını ve gövde kanatçıklarını tıkar. Hava akışı azaldıkça motor sıcak çalışır, bu da sargı ömrünü kısaltır. Haftalık bakımda fan kapağının ve kanatçıkların temizlenmesi, bu makinelerde en etkili önlemdir.
HEM Motor'un trifaze serileri IP55 korumalıdır: sıçrayan suya ve toza karşı korunur, ancak sürekli su jeti altında ya da basınçlı suyla yıkanarak çalışmak için tasarlanmamıştır. Motor disk muhafazasının hemen yanındaysa makine üreticisinin sıçrama perdesi gibi bir koruma önlemi gerekir; özel bir koşul varsa siparişte belirtilmelidir. Gece soğuyan atölyelerde gövde içinde nem toplanmasın diye yoğuşma ısıtıcısı, sargının aşırı ısındığını haber vermesi için de PTC ya da PT100 sensörü sipariş seçeneği olarak eklenebilir.
İstasyona göre örnek motorlar
| Tahrik noktası | Yükün karakteri | Konuşulması gereken | Örnek HEM modeli |
|---|---|---|---|
| Ebatlama disk mili | Uzun süreli, düzgün kesme yükü | Disk sayısı, kalkış yöntemi, kasnak oranı | Pik gövde 160L-4 (15 kW, 4 kutuplu) |
| Baş kesme diski | Kesik kesik; girişte yüksek, dönüşte düşük | Çevrim sıklığı, motorun durup durmadığı | Pik gövde 132M-4 (7,5 kW, 4 kutuplu) |
| Taşıyıcı bant | Düşük devirli, redüktör üzerinden | Redüktör flanşı, inverterle hız ayarı | Pik gövde 100L1-4 (2,2 kW, 4 kutuplu) |
| Mil kaldırma, kafa yürüyüşü | Kısa süreli, sık yön değiştiren | Montaj şekli, frenli düzen gerekip gerekmediği | Pik gövde 80M2-4 (0,75 kW, 4 kutuplu) |
Bu dört satır bir başlangıç fikri verir, reçete değildir. Hangi motorun takılacağını istasyonun gerçek yükü, istenen devir, bağlantı biçimi ve atölye şartları belirler. Frenli motor gibi özel bir düzen gerekiyorsa siparişte ayrıca sorulmalıdır.
Montaj ve inverterle çalışma
Ayaklı (B3), flanşlı (B5, B14), ayak ile flanşın birlikte kullanıldığı (B34, B35) yapılar ve mili aşağı ya da yukarı bakan dikey V1, V3, V5, V6, V15 düzenleri gövde boyuna bağlı olarak verilebilir. Kafa veya redüktörle eşleşecek flanş ile mil ucunu sipariş aşamasında birlikte kontrol ederiz. Ayrıntılar montaj şekilleri sorusunda yer alıyor.
Trifaze motorlarımız bir sürücü üzerinden hızı ayarlanarak çalıştırılabilir. Bant motoru saatlerce yavaş dönüp tam tork verecekse kendi fanının havası yetmeyebilir ve ayrı beslenen bir soğutma fanı eklenir. Pano ile motor birbirinden uzaksa uzun kablonun gerilim sıçramalarına karşı dv/dt ya da sinüs filtresi düşünülür. Bu çalışma biçimini siparişte yazmanız yeterlidir. Konuyla ilgili kısa bilgi inverterle kullanım sayfasında bulunur.
Teklif isterken hazırlanacak bilgiler
Doğru motoru ilk seferde önerebilmemiz için şunları iletin: makinenin türü (ebatlama ya da baş kesme) ve motorun hangi tahrikte olduğu, mevcut motorun gücü (kW), devri (d/d), tesisteki gerilim, montaj şekli ve kaç adet istendiği. Disk mili kayışlıysa kasnak çapı, doğrudan bağlıysa mil çapı ve boyu da işe yarar.
En pratik yöntem, eski motorun etiket fotoğrafını göndermektir: etiketten muadil motor bulma. Tüm güç ve devir seçenekleri, güncel fiyatlarıyla birlikte elektrik motoru mağazası sayfasında listelenir. WhatsApp ya da telefon numaramız iletişim sayfasındadır; stoktaki motorlar Türkiye'deki depodan yola çıkar.
Sık Sorulan Sorular
Ebatlama milindeki disk sayısını artırırsam motoru büyütmem gerekir mi?
Disk sayısı arttıkça aynı bant hızında kesilen toplam kesit büyür ve motorun çektiği güç artar. Önce bant hızını düşürmek bir seçenektir; motor zaten anma akımına yakın çalışıyorsa daha büyük güç gerekebilir. Akım ölçümüyle karar vermek en sağlıklısıdır.
Baş kesme motoru her kesimden sonra durdurulmalı mı?
Çoğu makinede disk dönmeye devam eder, yalnız kafa hareket eder. Motoru her çevrimde durdurup kaldırmak saatlik kalkış sayısını artırır ve sargıyı ısıtır; böyle bir kumanda düzeni kullanılıyorsa siparişte belirtilmelidir.
4 kutuplu disk motorunu 2 kutuplu bir motorla değiştirmek kesimi hızlandırır mı?
Kasnaklar aynı kalırsa disk çevre hızı yaklaşık iki katına çıkar ve disk üreticisinin önerdiği değer aşılabilir. Bu da güvenlik ve disk ömrü açısından risklidir; aynı kutup sayısında kalmak önerilir.
Taşıyıcı bant motorunu inverterle çok düşük hızda sürmek sorun yaratır mı?
Düşük devirde motorun kendi fanı daha az hava üfler. Uzun süre düşük hızda tam yükle çalışılacaksa harici fan gerekebilir; bu durum siparişte bildirilir.
