Inline (Hat Tipi) Pompa Motoru

Inline pompa, boru hattının tam ortasına bir vana gibi yerleştirilir: emme ve basma ağzı aynı çizgi üzerindedir, gövde hattın kendisine oturur ve elektrik motoru çoğu zaman pompanın üstünde, mili aşağı bakacak şekilde durur. Bu yerleşim tesisatçıya yer kazandırır ama motora yatay bir pompada karşılaşmadığı yükler bindirir. Bu sayfa, hat tipi pompayı döndüren trifaze asenkron motoru anlatır; diğer pompa türlerinin özeti Pompa Elektrik Motorları sayfasında.

Pompa Hatta, Motor Pompanın Üstünde

Klasik uçtan emişli bir pompada motor ve pompa ayrı bir kaide üzerinde yan yana durur. Hat tipinde ise kaide yoktur; pompa gövdesini boru taşır, motor da pompa gövdesine bağlı bir fenerin üstüne yerleşir. Motor, pompa ünitesinin en ağır ve en yüksek parçası olur.

Bu yapının sonuçları motor seçimini doğrudan etkiler:

• Motorun bağlantısı ayakla değil flanşla yapılır; flanş hem taşır hem merkezler.
• Mil dikey çalıştığı için rotorun ağırlığı ve çarkın hidrolik itmesi rulmanlara eksenel yön olarak gelir.
• Fan kapağı yukarı bakar; tavandan damlayan su ve biriken toz doğrudan soğutma havasının girişine düşer.

Yatay yerleştirilen inline pompalar da vardır; onlarda motor çoğunlukla ayaklı ve flanşlı birlikte (B35 gibi) bağlanır. Aşağıdaki bölümler en sık görülen dikey düzeni esas alır.

Flanşlı Dikey Bağlantı: V1 Konumu ve Merkezleme

Pompa feneri motoru büyük flanşından tutar ve mil aşağıya, kaplin ya da doğrudan çark göbeğine iner. HEM Motor kataloğundaki montaj listesinde bu düzen V1 olarak geçer: büyük flanşlı, dikey, mil aşağı. Standart montajlar B3, B5, B14, B34 ve B35'tir; dikey V1/V3/V5/V6/V15 türevleri gövde büyüklüğüne göre sunulur. Flanş tipi ve mil ölçüsü siparişte pompa feneriyle karşılaştırılarak teyit edilir.

Flanşın merkezleme çıkıntısı motor milinin pompa miliyle aynı eksende kalmasını sağlar. Eski motorla aynı gövde büyüklüğü ve aynı flanş seçilmezse kaplin zorlanır, salmastra erken kaçırır. Flanş seçenekleri için flanşlı elektrik motorları, montaj kodlarının açıklaması için montaj şekilleri sorusuna bakabilirsiniz.

Dikey Milde Rulmanların Taşıdığı Yük

Yatay motorda rulmanlar ağırlıkla radyal yük taşır. Dikey motorda rotorun kendi ağırlığı sürekli aşağı çeker; buna çarkın basma tarafında oluşan eksenel kuvvet eklenir. Bazı inline pompalarda bu itmeyi pompanın kendi yatağı karşılar, bazılarında ise doğrudan motor rulmanına aktarılır.

HEM Motor kataloğundaki rulman tablosunda yatay ve dikey montaj için ayrı sütunlar bulunur; yani dikey kullanım bir ayrıntı değil, seçim verisidir. Siparişte motorun dikey çalışacağını ve pompanın eksenel yükü motora aktarıp aktarmadığını belirtin. Pompa üreticisinin dokümanında bu bilgi genellikle “motor yatağı” ya da “eksenel yük” başlığıyla yer alır.

Rulmandan gelen uğultu, ısınma veya titreşim artışı çoğu zaman eksenel zorlanmanın ilk işaretidir; kaplin ayarı ve fener cıvatalarının sıkılığı bu durumda ilk kontrol edilecek noktalardır.

Yukarı Bakan Fan Kapağı: Su, Toz ve Yoğuşma

Modellerimizin tamamı IP55 korumalı ve F sınıfı yalıtımlıdır. IP55, çevreden sıçrayan suya karşı koruma sağlar; ancak dikey motorda fan kapağının ızgarası gökyüzüne ya da tavana bakar. Kazan dairesinde kaçak yapan bir vanadan damlayan su, çatı katındaki pompada yağmur, toz ve yaprak doğrudan bu açıklığa düşer.

Bu durumlar için fan kapağının üstüne bir koruyucu kapak (yağmur şapkası) eklenir. Katalogda standart donanım olarak yer almadığı için ihtiyaç varsa siparişte belirtin. Su altında kalma veya basınçlı suyla yıkama koşulu için standart IP55 motor tasarlanmamıştır; böyle bir yerde tesisatçının koruma önlemi ya da özel motor gerekir.

Soğuk su hatlarında motor yüzeyinde ve gövde içinde yoğuşma da görülür. PTC/PT100 sargı sensörü ve yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir.

Isıtma-Soğutma Devreleri ve Dar Tesisat Odaları

Hat tipi pompanın en yaygın yeri binaların mekanik odalarıdır: kazan ve boyler devreleri, chiller ile fan-coil arasındaki soğuk su hattı, soğutma kulesi dönüşü, kat şaftındaki sirkülasyon hatları. Bu devrelerde pompa suyu yükseltmez, kapalı devredeki kayıpları yenerek sürekli döndürür. Motor bu yüzden aylarca durmadan çalışır; güvenilir yataklama ve temiz soğutma havası ömrü belirler. Bina sistemlerinin geneli için HVAC sektörü motorları sayfası yol gösterir.

Debi çoğu zaman mevsime göre ayarlanır. Serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; düşük devirde uzun süre tam torkla çalışılacaksa harici fan, sürücü ile motor arasındaki kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir ve bu koşullar siparişte bildirilir. Ayrıntı için inverter uyumlu motorlar.

Dar odalarda motorun yüksekliği de önemlidir; tavanla motor arasında hem soğutma havası hem de motoru kaldırmaya yetecek boşluk kalmalıdır.

Uygulamaya Göre Motor Seçimi

Bağlantılı modeller yalnız fikir vermek içindir; kesin seçim pompanın mil gücüne, istenen devire, montaj konumuna ve çalışma ortamına bakılarak yapılır.

Servis Sırasında Motoru Sökmek

Inline pompanın tasarım fikri, boru hattını sökmeden bakım yapabilmektir. Fener cıvataları açılır, motor kaplinden ayrılır ve yukarı kaldırılır; gövde hatta kalır. Bu nedenle motorun kaldırma halkasına erişilebilmesi ve üstünde vinç ya da caraskal kurulacak yer olması gerekir.

Yedek motor alırken aynı gövde büyüklüğü, aynı flanş ve aynı mil seçilirse değişim kısa sürer; farklı bir gövde fener ve kaplin değişikliği gerektirir. Yeni motor bağlandıktan sonra dönüş yönü pompa gövdesindeki oka göre kısa bir çalıştırmayla kontrol edilmelidir.

Siparişte İstediğimiz Bilgiler

Doğru motoru hızlıca eşleştirmek için şunları iletin: pompanın bağlı olduğu makine veya tesisat (ör. chiller soğuk su hattı), istenen güç (kW) ile devir (d/d), tesisteki gerilim, montaj biçimi ve konumu (V1 gibi), flanş, açık alan veya yoğuşma gibi özel koşullar ve adet. Eski motorun etiket fotoğrafını göndermek en kısa yoldur.

Gövde ve devir seçeneklerinin tamamı mağaza bölümümüzde listelenir; her modelin fiyatı kendi sayfasında görünür. Stoktaki motorlar Türkiye'deki depomuzdan gönderilir. Pompa feneri veya kaplin ölçüsü konusunda tereddüt varsa bize yazın, fotoğraf üzerinden birlikte bakalım.

Sık Sorulan Sorular

Inline pompaya ayaklı bir motor takabilir miyim?

Dikey düzende hayır. Motor pompa fenerine flanşla oturur ve flanş aynı zamanda mili merkezler; ayaklı motorda bu merkezleme yoktur. Doğru seçim, eski motorla aynı flanşlı V1 düzenidir.

Hat tipi pompa motoru için koruyucu kapak gerekir mi?

Kapalı ve kuru bir mekanik odada genellikle gerekmez. Açık alanda, çatı katında ya da üstünde damlama riski olan yerlerde fan kapağına su ve toz girmemesi için önerilir; siparişte belirtin.

Motorun dikey çalışacağını neden bildirmeliyim?

Dikey çalışmada rotor ağırlığı ve çark itmesi rulmanlara eksenel olarak biner. Katalogdaki rulman düzeni yatay ve dikey montajda farklı değerlendirildiği için bu bilgi seçimin parçasıdır.

Isıtma devresindeki inline pompada devir ayarı yapılabilir mi?

Evet, frekans konvertörüyle yapılabilir. Uzun süre düşük devirde tam torkla çalışma veya uzun kablo varsa harici fan ve filtre ihtiyacı siparişte konuşulur.

Motor değişiminde boru hattını sökmek gerekir mi?

Gerekmez. Fener cıvataları açılıp motor yukarı alınır, pompa gövdesi hatta kalır. Aynı gövde, flanş ve mil ölçüsünde motor seçmek işi kısaltır.