Ayrık Gövdeli (Split Case) Pompa Motoru

Şehir şebekesini besleyen terfi istasyonlarında, sulama birliklerinin ana hatlarında ve santral soğutma devrelerinde en büyük debiyi çoğu zaman yatay ayrık gövdeli pompalar taşır. Bu pompalarda çark iki yandan su alır, gövdenin üst yarısı sökülerek çarka ve yataklara ulaşılır. Bu sayfa pompayı tahrik eden elektrik motorunu anlatır; pompa türlerinin genel haritası için pompa elektrik motorları ana sayfasına bakabilirsiniz.

Çift emişli pompada motorun taşıdığı yük

Çift emişli çarkta su, çarkın iki yüzünden simetrik olarak girer. Bu simetri, tek emişli pompalarda motor ve pompa yataklarına binen eksenel itmeyi büyük ölçüde dengeler. Motor açısından sonuç şudur: mile gelen yük ağırlıklı olarak dönme momentidir ve kaplin üzerinden aktarılır.

Buna karşılık bu pompalar uzun süre aralıksız çalışır. Bu yüzden belirleyici değer kısa süreli tepe yük değil, motorun anma noktasında sürekli ısınma sınırını aşmadan kalabilmesidir. Pompa eğrisinin sağ ucuna, yani düşük basınç ve yüksek debi bölgesine kayan bir sistemde mil gücü artar; motor seçilirken pompa üreticisinin verdiği en yüksek mil gücü esas alınmalıdır.

Güç ve devir: büyük gövdeli pik döküm motorlar

Ayrık gövdeli pompalar büyük debi için tasarlandığından, onları çeviren motorlar da çoğunlukla gamın üst gövdelerindedir. HEM Motor'un pik döküm gövdeli motor ailesi 355 kW'a kadar uzanır; bu sınıfta 4 kutuplu (1500 d/d) ve 6 kutuplu (1000 d/d) modeller split case pompaların olağan eşleridir. Düşük devir, çarkın çevre hızını ve emme tarafındaki kavitasyon riskini sınırlamak için pompa tasarımında sık tercih edilir.

Örnek olarak 90 kW 1500 d/d pik 280M-4 modeli 1486 d/d nominal devirde 578,4 Nm tork verir. Daha büyük bir istasyonda 160 kW 1500 d/d pik 315L1-4 modelinin nominal devri 1488 d/d, 400 V anma akımı 271 A'dir. Yavaş dönen büyük çarklar için 132 kW 1000 d/d pik 315L2-6 modeli 988 d/d'de 1276 Nm tork üretir. 75 kW ve üzerindeki bu modellerin servis faktörü 1,15'tir; bu değer bir emniyet payıdır, daha küçük motor seçmek için gerekçe değildir. Bu modeller örnektir; kesin seçim pompanın mil gücü, gerekli devir, montaj ve çalışma koşullarına göre belirlenir.

Dönüş yönü: siparişten önce netleşmesi gereken bilgi

Split case pompalar, emme ve basma ağızlarının konumuna göre saat yönünde ya da tersine dönecek biçimde üretilir. Pompanın yönü kaide yerleşimini ve boru bağlantısını belirler; motorun hangi taraftan bağlanacağı da buna göre değişir. Yön, pompa etiketinde ya da gövde üzerindeki okta gösterilir ve çoğunlukla motor tarafından bakılarak tanımlanır.

Standart üç fazlı asenkron motorun dönüş yönü, besleme uçlarından ikisinin yeri değiştirilerek çevrilir. Yine de ilk devreye almada kaplin bağlanmadan önce motor kısa süre boşta döndürülerek yön doğrulanmalıdır. Ters yönde dönen pompa beklenen basıncı vermez; durum uzarsa pompa parçaları zarar görebilir. Motorun kaidedeki konumunu ve yönü siparişte bildirin.

Kaide üzerinde hizalama ve sıcakken yeniden kontrol

Motor ile pompa ortak çelik kaideye bağlanır ve aradaki esnek kaplin küçük sapmaları tolere eder; fakat kaplin, kötü hizalamayı düzelten bir parça değildir. Kaçıklık rulman ömrünü kısaltır, titreşimi artırır ve salmastra ya da mekanik keçe tarafında sızıntıya yol açar.

Soğuk hizalama

Önce kaidenin betona oturduğu ve ankraj cıvatalarının sıkıldığı doğrulanır. Motor ayaklarının her birinin kaideye tam bastığı kontrol edilir; boşta kalan ayak, sıkıldığında gövdeyi esnetir. Ardından radyal ve açısal sapma komparatörle ya da lazer hizalama cihazıyla ölçülür, ayar motor ayaklarının altına konan paslanmaz şimlerle yapılır. Boru hatları pompaya gerilimsiz bağlanmalıdır; çeken bir flanş, gövdeyi hizadan kaydırır.

Isıl genleşme ve ikinci ölçüm

Çalışma sıcaklığına ulaşan motor ve pompa aynı oranda büyümez. Motor gövdesi ısınır, pompa ise taşıdığı suyun sıcaklığını alır; sıcak su ya da soğutma devresinde bu fark daha belirgindir. Pompa üreticisi soğuk hizalamada bırakılacak payı verir. Birkaç saatlik çalışmadan sonra makine durdurulup hizalama hemen yeniden ölçülmeli, gerekiyorsa düzeltilmelidir.

Kalkış yöntemi ve rulman sıcaklığının izlenmesi

Büyük güçte doğrudan yol verme, şebekeden yüksek bir kalkış akımı çeker ve su kolonunda darbe oluşturabilir. Bu nedenle split case pompalarda yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da frekans konvertörü sık kullanılır. Hangisinin seçileceğini trafo gücü, boru hattının uzunluğu, çek valf düzeni ve debi ayarı ihtiyacı belirler; karar tesisin elektrik ve hidrolik projesine aittir. Yıldız-üçgen kalkışta motorun üçgen bağlantı gerilimi şebeke gerilimiyle uyumlu olmalıdır.

Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; büyük gövdelerde izole rulman ya da şaft topraklaması gerekebilir. Bu koşullar siparişte bildirilir. Ayrıntı için inverter uyumlu motorlar sayfasına bakabilirsiniz.

Uzun süre gözetimsiz dönen bir pompada arızanın ilk işareti çoğu zaman yatak bölgesindeki sıcaklık artışıdır. PT100 sıcaklık sensörü sipariş seçeneğidir; sensörün yeri ve bağlanacağı izleme rölesi siparişte konuşulur. Uzun duran yedek pompalarda yoğuşma ısıtıcısı da istenebilir.

Uygulamaya göre seçim tablosu

Tablodaki devirler uygulamada sık karşılaşılan değerlerdir, kesin seçim değildir; pompa üreticisinin verisi ve mevcut motorun etiketi esas alınır.

Yangın suyu şebekesini besleyen ayrık gövdeli pompalarda motor seçimi yerel yönetmelik ve sistem projecisinin şartlarına göre yapılır; gerekli belge ya da onay siparişte teyit edilir. Bu konu yangın pompası elektrik motorları sayfasında ayrıca ele alınır.

Teklif için gereken bilgiler

Teklifi tek seferde hazırlayabilmemiz için şu bilgileri iletin: motorun çalıştıracağı makine ya da pompa tipi, gerekli güç (kW), devir (d/d), tesis gerilimi, montaj şekli, dönüş yönü ve adet. Kalkış yöntemini, inverter kullanılıp kullanılmayacağını ve PT100 ya da yoğuşma ısıtıcısı isteğinizi de ekleyin. Ayaklı B3 ve diğer montaj şekilleri gövdeye göre sunulur; flanş ve mil ölçüsü siparişte teyit edilir.

Var olan bir motoru değiştiriyorsanız en hızlı yol motor etiketinin fotoğrafını göndermektir. Modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al mağazasında görebilir, sorularınız için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Stoktan teslim edilebilen modeller Türkiye'deki depodan sevk edilir.

Sık Sorulan Sorular

Split case pompada motoru değiştirirken hizalamayı yeniden yapmak gerekir mi?

Evet. Yeni motorun mil yüksekliği ve ayak düzlemi eskisiyle aynı olsa bile şimler ve ankraj sıkılığı değişir. Soğuk hizalama yapılmalı, birkaç saatlik çalışmadan sonra sıcakken yeniden ölçülmelidir.

Pompanın dönüş yönü değişirse motor da değişir mi?

Motorun dönüş yönü iki faz ucunun yeri değiştirilerek çevrilir. Ancak pompa ters yönlü bir modelse motor kaidenin diğer tarafına geçebilir; klemens kutusu ve kablo girişinin konumu bu durumda yeniden değerlendirilir.

Ayrık gövdeli pompada 1500 d/d yerine 1000 d/d motor kullanılabilir mi?

Pompa hangi devir için seçildiyse o devirde çalıştırılmalıdır. Devir düşerse debi ve basma yüksekliği de düşer; devir değişikliği yalnız pompa üreticisinin onayıyla ve çark seçimiyle birlikte yapılır.

Rulman sıcaklığını izlemek için motora sonradan sensör eklenebilir mi?

PT100 sensörü sipariş seçeneğidir ve en sağlıklı yol, ihtiyacı sipariş aşamasında bildirmektir. Mevcut bir motora sonradan ekleme yapılıp yapılamayacağı motorun gövdesine göre ayrıca değerlendirilir.

Büyük güçlü pompa motorunda hangi kalkış yöntemi seçilmeli?

Tek bir doğru yöntem yoktur. Şebeke kapasitesi, su darbesi riski ve debi ayarı ihtiyacına göre yıldız-üçgen, yumuşak yol verici veya frekans konvertörü seçilir; karar tesisin elektrik projesiyle birlikte verilir.