English
Français
Türkçe
Español
Русский
Flanşlı motor siparişlerinde en çok zaman kaybettiren konuşma şudur: "B5 lazım" ya da "B14 lazım" denir, motor gelir, flanş karşı parçaya oturmaz. Sorun çoğu zaman montaj şeklinin adında değil, o adın arkasındaki ölçülerdedir. Bu yazı B5 ve B14 flanşlı bir motoru sipariş etmeden önce hangi ölçüleri sormanız, hangilerini sahada ölçmeniz ve bunları neyle karşılaştırmanız gerektiğini adım adım ele alıyor. Rakam vermiyoruz; her gövdenin ölçüsü katalogda ve teknik çizimde yer alıyor, burada amaç doğru soruları doğru sırayla sormak.
B5 ile B14 arasında ölçü açısından fark nerede?
İki şekilde de motor, ön kapaktaki bir bağlantı yüzeyiyle redüktöre, pompaya ya da makine gövdesine bağlanır. Farkı cıvatanın nereden geçtiği belirler:
- B5 (delikli geniş flanş): Flanşın dış kenarı genellikle gövdeden taşar ve üzerinde boydan boya delikler bulunur. Cıvata motor tarafından flanşı geçer, karşı parçadaki dişe ya da somuna bağlanır. IEC adlandırmasında bu tip "FF" ile gösterilir.
- B14 (dişli delikli yüz flanşı): Bağlantı yüzeyi daha küçüktür ve gövde çizgisinin içinde kalır. Delikler diş açılmış kör deliklerdir; cıvata karşı parçanın içinden gelip motorun ön kapağına vidalanır. IEC adlandırmasında "FT" ile gösterilir.
Bu yapısal fark, ölçme biçimini de değiştirir. B5'te delik çapı bir geçiş deliğidir; B14'te ise delik ölçüsü bir diş ölçüsüdür ve vida adımıyla birlikte okunur. Ayrıca aynı gövde için piyasada birden fazla B14 boyu görülebilir; "standart" ve "büyük" B14 ayrımı, yalnız montaj adıyla yapılan siparişlerin neden tutmadığını açıklayan nedenlerden biridir.
Karşılaştırılması gereken ölçüler
Katalog ve teknik çizimlerde flanş ölçüleri harf kodlarıyla verilir. Aşağıdaki liste, siparişten önce eski motordan ya da karşı parçadan teyit edilmesi gereken kalemleri sıralar:
| Ölçü (çizimdeki kod) | Neyi anlatır | Uymazsa ne olur |
|---|---|---|
| Flanş dış çapı (P) | Bağlantı yüzeyinin toplam büyüklüğü | Flanş yuvaya sığmaz ya da çevredeki parçalara çarpar |
| Merkezleme çapı (N) | Motoru karşı parçaya ortalayan çıkıntının çapı | Mil ekseni kaçık kalır; rulman ve dişli zorlanır |
| Delik bölüm çapı (M) | Cıvata deliklerinin merkezlerinden geçen dairenin çapı | Delikler karşı parçadaki deliklerle çakışmaz |
| Delik sayısı ve delik çapı / diş ölçüsü (S) | Kaç cıvata kullanıldığı ve hangi kalınlıkta olduğu | Cıvata geçmez ya da dişe oturmaz |
| Merkezleme yüksekliği (T) | Merkezleme çıkıntısının flanş yüzünden ne kadar öne çıktığı | Motor yüzeye tam yaslanmaz, açısal hata oluşur |
| Mil çapı (D) ve mil boyu (E) | Gücü aktaran mil ucunun kalınlığı ve uzunluğu | Kaplin, kasnak ya da redüktör burcu mile geçmez veya yeterince kavramaz |
| Kama genişliği ve kama yüksekliği (F, GA) | Mil üzerindeki kama kanalının ve kamanın ölçüsü | Kama kanala oturmaz, tork aktarımı güvensiz olur |
Bu yedi kalemden biri bile farklıysa motor "neredeyse uyuyor" demektir; sahada bu, adaptör plakası, burç ya da tornalama işi anlamına gelir. Sipariş öncesi bunların hepsini aynı tabloda karşılaştırmak, sonradan yapılacak uyarlamadan çok daha ucuzdur.
Sahada ölçü alırken dikkat edilecekler
Eski motorun etiketi okunmuyorsa ya da motor daha önce değiştirilmiş ve orijinali bilinmiyorsa ölçüyü kendiniz almanız gerekir. Bunu yaparken birkaç pratik nokta işe yarar:
- Delik bölüm çapını doğrudan ölçmek zordur. Dört delikli bir flanşta karşılıklı iki deliğin kenarları arasındaki mesafeyi ölçüp bir delik çapı kadar ekleyerek ya da çıkararak merkezler arası mesafeye ulaşabilirsiniz. Delik sayısı farklıysa ölçümü çizimle birlikte değerlendirin.
- Merkezleme çapında motor erkek, karşı parça dişidir. Motorun çıkıntısını dışından, redüktör ya da pompa tarafındaki yuvayı içinden ölçün. İki değer birbirine çok yakın olmalıdır; burada ölçü farkı küçük görünse de eksen kaçıklığı yaratır.
- B14 deliklerinde diş ölçüsünü cıvatayla doğrulayın. Eski cıvatayı sökün, çapını ve adımını not edin. Kör deliğin derinliği de önemlidir; uzun cıvata dibe dayanıp flanşı sıkmayabilir.
- Mil ucunu temizleyip ölçün. Pas, boya ya da kaplin kalıntısı çapı olduğundan büyük gösterir. Mil boyunu flanş yüzünden mil ucuna kadar alın; kamayı yerinden çıkarıp kanal genişliğini ayrıca ölçün.
- Fotoğraf çekin. Flanşın önden, milin yandan ve varsa etiketin net fotoğrafı, ölçü tablosundaki bir yazım hatasını çoğu zaman ortaya çıkarır.
