IEC 63–112 Gövde Elektrik Motorları: Gövde Numarası Neyi Anlatır, Hangi Güçte Hangi Gövde?

IEC gövde numarası, motorun ayak tabanından mil merkezine kadar olan yüksekliği milimetre cinsinden verir. 63 ile 112 arasındaki küçük gövdeler, HEM Motor satış listesinde çoğunlukla 0,25 kW ile 4 kW arasındaki trifaze modelleri taşır. Hangi gücün hangi gövdeye düştüğünü belirleyen asıl etken ise devirdir: aynı güç 2 kutupta daha küçük, 6 kutupta daha büyük gövdeye yerleşir.

Bu yazı küçük gövdelere özgü konuları ele alıyor: kodun nasıl okunduğu, alüminyum gövde, küçük flanşlar ve değişimde sık yapılan hatalar. Bütün gövdelerin güç dağılımını tek sayfada görmek isteyenler için IEC gövde–güç tablosu ayrı bir rehber olarak duruyor.

Gövde kodunu parça parça okumak

Etikette ya da model kodunda gördüğünüz "90L-4" gibi bir ifade üç bilgiyi bir arada taşır. Baştaki sayı mil ekseni yüksekliğidir; bu yazıda rakamla verdiğimiz tek ölçü de budur. Harf, aynı yükseklikteki gövdenin boy sınıfını gösterir: S kısa, M orta, L uzun gövde demektir. Tireden sonraki rakam kutup sayısıdır ve senkron devri belirler.

Bazı kodlarda harften sonra ek bir rakam bulunur. HEM Motor kodlarında 71M1-4 ile 71M2-4 ya da 100L1-4 ile 100L2-4 gibi çiftler, aynı gövde ve aynı kutup sayısında iki farklı güç paketini birbirinden ayırır. Dışarıdan bakınca neredeyse aynı görünürler, ama etiket gücü ve akımı farklıdır; bu yüzden yalnızca "71M motor" diye sipariş vermek yetmez.

Tablodaki değerler HEM Motor ürün kayıtlarından alınmıştır; kodun nasıl çözüldüğünü göstermek için seçilmiş örneklerdir, tam liste değildir.

Küçük gövdelerde güç ve devir nasıl dağılır?

4 kutup (1500 d/d senkron) üzerinden gidersek sıralama şöyle: 71M gövde 0,25 ve 0,37 kW'ı, 80M gövde 0,55 ve 0,75 kW'ı taşır; 90S'de 1,1 kW, 90L'de 1,5 kW bulunur; 100L gövde 2,2 ve 3 kW'a, 112M gövde 4 kW'a ayrılmıştır.

2 kutupta aynı güçler bir kademe aşağı kayar: 0,25 kW'lık 2 kutuplu model 63M gövdededir, 0,75 kW 80M1-2'de, 3 kW ise 100L-2'de durur. 6 kutupta tersi olur; 0,75 kW 90S-6'ya, 1,5 kW 100L-6'ya, 2,2 kW 112M-6'ya çıkar. Nedeni basittir: düşük devirde aynı gücü vermek için daha yüksek tork gerekir, tork da rotor paketinin çapı ve boyuyla büyür.

Bu dağılım değişimde işe yarar bir ipucu verir. Eski motorunuz 90L gövdeliyse ve etiketinde 1,1 kW yazıyorsa büyük ihtimalle 6 kutupludur. Aynı gücü 4 kutuplu bir motorla karşılamaya kalkarsanız gövde 90S'ye düşer; hem ayak delikleri tutmaz hem de makinenin devri değişir.

Alüminyum gövde mi, pik döküm mü?

63–112 aralığındaki standart HEM Motor kodlarının hepsi alüminyum gövdeyle sunulur. Pik döküm seçenek 0,55 kW'tan başlar; 0,25 ve 0,37 kW'lık modellerin tamamı yalnız alüminyum gövdelidir. 0,55 kW ve üzerinde aynı kodun iki gövde malzemesiyle satılması, bağlantı açısından değil kullanım ortamı açısından bir tercih yapmanızı sağlar.

Alüminyum gövde hafiftir; fan, küçük pompa ve redüktör gibi tezgâh üstü ya da asılı montajlarda işi kolaylaştırır. Pik döküm gövde ise darbeye, titreşimli zemine ve kaba işletme koşullarına karşı daha sağlam bir dış kabuk sunar. İki seçenekte de koruma sınıfı IP55, yalıtım sınıfı F'dir ve aynı kodda elektriksel değerler aynıdır. Alüminyum modellerin tamamı alüminyum gövdeli elektrik motorları sayfasında listelenir.

Küçük gövdede flanş: B14 neden sık karşınıza çıkar?

Küçük motorlar çoğu zaman ayaksız, doğrudan bir makineye bağlanarak çalışır. Pompa gövdesi, küçük sonsuz vida redüktörü ya da fan tablası gibi yerlerde B14 tipi flanş yaygındır: bu flanşta delikler kapağın ön yüzüne açılmış dişli deliklerdir ve cıvata makine tarafından motora vidalanır. B5 flanşta ise delikler flanşın dış çevresindedir ve geçme deliktir.

B14 için dikkat edilecek nokta, aynı gövde numarasında piyasada birden fazla flanş boyunun bulunmasıdır. "71 gövde B14" demek, merkezleme çapını ve delik dairesini tek başına belirlemez. HEM Motor serilerinde B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15 montajlar gövdeye göre sunulur; flanş ölçüsü siparişte teyit edilir. Uygun HEM Motor modellerini ve güncel fiyatları online mağazada inceleyebilirsiniz.

71–112 arası değişimde sık yapılan hatalar

• Yalnız güce bakmak: Aynı kW farklı devirde farklı gövdeye düşer. Etiket devrini okumadan seçilen motor ne kaideye ne makineye oturur.
• S ile L'yi aynı saymak: 90S ve 90L'nin mil yüksekliği aynıdır, ama boyuna ayak delik aralığı farklıdır. Kaidedeki delikler bu yüzden tutmayabilir.
• Ek rakamı atlamak: 100L1-4 ile 100L2-4 aynı gövdede iki ayrı güçtür; yanlış olanı gelirse ya motor zorlanır ya da termik ayarı tutmaz.
• Mil çapını tahmin etmek: Kaplin, kasnak veya pompa çarkı mile oturur. Mil çapı ve kama ölçüsü gövde numarasından çıkarılamaz, çizimle kontrol edilir.
• Gerilimi gözden kaçırmak: 63–100 gövdeli modeller 230/400 V (Δ/Y) sargılıdır; 112M gövdedeki 4 kW modeller 400/690 V (Δ/Y) gelir. 400 V şebekede ilki yıldız, ikincisi üçgen bağlanır.
• Klemens kutusu yerini unutmak: Dar bir makine bölmesinde kutunun üstte mi yanda mı durduğu, kablonun girip giremeyeceğini belirler.

Eski motoru ölçerken nelere bakılır?

Etiket silinmişse veya gövde kodu okunmuyorsa, ölçüleri motoru sökmeden önce alın. Aşağıdaki değerleri not edip teknik çizimler sayfasındaki gövde çizimleriyle karşılaştırın:

• Kaide yüzeyinden mil merkezine yükseklik; ayaklı motorlarda gövde numarasını doğrudan verir.
• Ayak deliklerinin boyuna ve enine merkezden merkeze aralığı ile delik çapı.
• Mil çapı, milin gövdeden çıkan boyu, kama genişliği ve mil ucunda dişli merkez deliği olup olmadığı.
• Flanşlıysa flanş dış çapı, merkezleme çapı, delik dairesi, delik sayısı ve deliklerin dişli mi geçme mi olduğu.
• Fan kapağı dahil toplam boy ve arkada kalan boşluk; soğutma havası için mesafe gerekir.
• Klemens kutusunun konumu ve kablo giriş yönü.

Ölçüleri kumpas ve metreyle alın, fotoğraf çekerken yanına cetvel koyun. Bu bilgiler gövde numarasını doğrulamaya yeter; mil ve flanş uyumu ise sipariş öncesinde çizimle kesinleşir.

Varsayımsal örnek: etiketi silinmiş bir fan motoru

Bir havalandırma fanında etiketi okunmayan, ayaklı, alüminyum gövdeli bir motor olduğunu düşünelim. Kaide yüzeyinden mil merkezine ölçülen yükseklik 90 mm çıkıyor, boyuna ayak aralığı çizimdeki L gövdeyle eşleşiyor. Fan kayışlıdır ve kasnaklar 1500 devirli motora göre seçilmiştir.

Bu durumda güçlü aday 90L-4 olur: 1,5 kW, nominal 1445 d/d, 230/400 V. Yine de mil çapı teknik çizimle teyit edilir, kasnak göbeği yeni mile göre kontrol edilir. Fan uygulamalarındaki diğer modeller havalandırma elektrik motorları sayfasında toplanmıştır.

Sonuç: siparişte hangi bilgileri gönderin?

63–112 gövdeli bir motorda doğru model; güç, devir, gövde kodu ve montaj şekli birlikte okunduğunda bulunur. Gövde numarası mil yüksekliğini söyler ama flanş ve mil ölçüsünü söylemez; ölçü kararını çizimle verin.

Uygun modelleri ve güncel fiyatları elektrik motorları satın al sayfasında inceleyin. Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj bilgilerini etiket gönder sayfası üzerinden iletin; uygun model için teklif isteyin.

Sık Sorulan Sorular

80 gövde motor ile 80M motor aynı şey mi?

Evet; 80 sayısı mil ekseni yüksekliğidir, M ise boy sınıfıdır. HEM Motor serisinde 80 gövdenin tamamı M boyundadır, farklı güçler 80M1 ve 80M2 gibi ek rakamlarla ayrılır.

Aynı gövde numarası her motorda aynı bağlantı ölçüsünü mü verir?

Mil yüksekliği ve ayaklı gövdenin temel bağlantı ölçüleri IEC'ye göre aynı olmalıdır. Gövde boyu, klemens kutusu yeri ve flanş seçenekleri ise farklılaşabilir; bu yüzden çizim karşılaştırması gerekir.

112 gövdede hangi güçler var?

HEM Motor listesinde 112M gövdede 2 ve 4 kutuplu 4 kW modeller ile 6 kutuplu 2,2 kW model bulunur. Ayrıca 112M-4K kodlu, 5,5 kW'lık 4 kutuplu bir alüminyum model de vardır.

Alüminyum gövdeli motoru pik döküm muadiliyle değiştirebilir miyim?

Aynı kodlu iki model aynı gövde numarasını ve elektriksel değerleri taşır; bağlantı ölçülerini yine teknik çizimden teyit edin. Küçük gövdelerde pik döküm seçenek 0,55 kW'tan itibaren vardır.