Bir un fabrikasında hava, ürün kadar önemli bir taşıyıcıdır. Vals tezgâhlarının içinden ısıyı ve nemi çeken, eleklerdeki ve temizleme makinelerindeki tozu toplayan, kimi tesiste de öğütülmüş ürünü katlar arasında boru içinde yukarı taşıyan hep aynı türden bir makinedir: yüksek basınçlı santrifüj aspirasyon fanı. Bu sayfa o fanı döndüren elektrik motorunu anlatır; değirmenin öteki makineleri için un değirmeni elektrik motorları sayfasına göz atın.

Un fabrikasında üç ayrı hava görevi
Birinci görev makine aspirasyonudur. Vals tezgâhlarının, plansifterlerin ve kepek fırçalarının gövdesinden sürekli hava çekilir; bu emiş makineyi hafif vakumda tutar, unun dışarı tozmasını önler ve öğütmede oluşan ısıyı ile nemi uzaklaştırır. İkinci görev temizleme bölümündedir: tarar, aspiratör kanalları ve taş ayırıcılar hafif kabuğu ve tozu hava akımıyla ayırır.
Üçüncü görev pnömatik taşımadır. Pek çok değirmende her pasajdan çıkan ürün, kova elevatörü yerine borularla en üst kattaki siklonlara üflenir ya da emilir. Bu hat en yüksek basıncı ve en büyük fan gücünü ister. Üç görevin fanları ayrı ayrı olabilir; her birinin sonunda havayı tozdan arındıran torbalı ya da kartuşlu bir filtre bulunur.
Fan ile motor arasındaki ilişki
Santrifüj fanın çektiği güç, fanın devriyle yaklaşık olarak küp oranında değişir; devir biraz artınca güç belirgin şekilde yükselir. Bu oran sistemin direncine bağlı bir yaklaşımdır, ama pratikte şunu söyler: kasnak oranını büyütmek ya da 4 kutuplu motoru 2 kutupluyla değiştirmek, motoru kolayca etiket gücünün üstüne çıkarabilir. Fanın devri ve gücü fan üreticisinin eğrisinden okunmalıdır.
Pnömatik taşıma fanlarında yüksek basınç gerektiği için 2 kutuplu motor ve doğrudan akuple bağlantı sık görülür. Makine aspirasyonunda ise çoğunlukla kayışlı, 4 kutuplu düzen kullanılır. Kayışlı fanlarda ilk ayar devreye almada yapılır; sonradan kasnak değiştiriliyorsa motor akımının yeniden ölçülmesi gerekir.
Filtre ve kelebek klape: motor yükünü değiştiren unsurlar
Aspirasyon hattında her makine kolunun üzerinde bir ayar klapesi bulunur. Kollar dengelenmeden açılırsa fan fazla hava çeker, bazı makineler yetersiz emişte kalır ve motor gereğinden yüklü çalışır. Bu yüzden devreye almada önce klape ayarı, ardından motor akım ölçümü yapılır.
Filtrenin kirlenmesi direnci artırır; jet-pulse temizleme direnci belli bir aralıkta tutar. Pnömatik taşıma hattında ise yük, borulardaki ürün miktarıyla değişir: değirmen boşaltılırken hat hafifler, tam kapasitede ağırlaşır. Fanın en ağır çalışma noktası fan üreticisinin verisiyle belirlenmeli, motor bu noktaya göre seçilmelidir.
Kalkışta salyangozun ataleti
Büyük çaplı bir fan çarkının ataleti yüksektir; motor yük az olsa da uzun süre ivmelenir. Bu süre boyunca kalkış akımı devam eder ve termik koruma yanlış ayarlıysa motor devre dışı kalabilir. Kalkış süresi uzun fanlarda yıldız-üçgen ya da elektronik yol verici kullanılır; fanın emiş klapesi kapalı başlatılarak ilk yük azaltılabilir.
Pnömatik taşıma hattında sıra önemlidir: fan, ürün borulara verilmeden önce tam devre ulaşmalıdır. Aksi halde boru tıkanır ve fan tam yükte kalkmak zorunda kalır. Hattın sonundaki döner kilit (hücre çarkı) motorları da fan çalıştıktan sonra devreye alınır.
Devir kontrolü ve sürekli çalışma
Aspirasyon fanları gün boyu durmadan döner. Frekans konvertörü, değişen kapasiteye ya da mevsime göre emişi ayarlamak için iyi bir araçtır; üç fazlı serimiz bu tür sürücülerle kullanılmaya uygundur. Fan düşük devirde döndüğünde güç ihtiyacı da düştüğü için kendi soğutması çoğunlukla yeterlidir; yine de sürekli çok düşük devir ya da uzun motor kablosu varsa harici fan veya kablo filtresi gerekebileceğinden bunu siparişte bildirin (bkz. inverter uyumlu motorlar).
Fan motoru hava akımının dışında, salyangozun yanındaki kaidede durur. Un tozu soğutma kanatlarına yapışır ve ısınmaya neden olur; periyodik temizlik bu motorun en önemli bakım işidir. Sargı sıcaklığını izlemek için PTC veya PT100 sensörü, fabrikanın kapalı olduğu günler için yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir.
Toz patlaması ve sınırlar
Un tozu havayla belli oranlarda patlayıcı karışım oluşturabilir ve aspirasyon hattı bu tozun en yoğun bulunduğu yerdir. Filtre, siklon ya da fan çevresi tehlikeli bölge olarak sınıflandırılmışsa, standart IP55 motorun bu koşula yönelik üretilmediği bilinmelidir; tesis projecisinin ya da fan üreticisinin öngördüğü önlem ya da özel motor gerekir ve sipariş buna göre açıkça yazılır. Yüksek sıcaklık ya da duman tahliyesi gibi özel görevler için belge iddiamız yoktur.
Örnek HEM motorları
Pnömatik taşıma fanları için 18,5 kW 160L-2 (2940 d/d), 22 kW 180M-2 (2955 d/d) ve 30 kW 200L1-2 (2960 d/d) bakılabilecek modellerdir. Kayışlı makine aspirasyonu için 11 kW 160M-4 (1465 d/d) bir örnektir.
| Hava görevi | Fan ve aktarma | Dikkat edilecek nokta | Örnek HEM modeli |
|---|---|---|---|
| Vals ve elek aspirasyonu | Kayışlı, 4 kutup | Klape dengesi, kasnak oranı | 160M-4, 11 kW |
| Temizleme bölümü emişi | Doğrudan akuple, 2 kutup | Filtre direnci | 160L-2, 18,5 kW |
| Pnömatik taşıma, orta hat | Doğrudan akuple, 2 kutup | Kalkış sırası, tıkanma | 180M-2, 22 kW |
| Pnömatik taşıma, büyük hat | Doğrudan akuple, 2 kutup | Uzun kalkış, termik ayarı | 200L1-2, 30 kW |
Bu modeller yalnız yol gösterir; her fanın motoru, fanın gerçek yükü, istenen devir, montaj ve çalışma ortamı birlikte değerlendirilerek seçilir.
Fan motoru için bize iletilecekler
Teklif için fanın görevini ve makine markasını, fan etiketindeki güç (kW) ve devir (d/d) değerini, tesis gerilimini, montaj şeklini, aktarma tipini (kayışlı ya da doğrudan), kalkış yöntemini ve adet bilgisini yazın. Eski motorun etiket fotoğrafı en hızlı yoldur. Fan uygulamalarının genel çerçevesi endüstriyel fan motorları sayfasında, modeller ve güncel fiyatlar mağazada bulunur. WhatsApp ve telefon için iletişim sayfasına bakın.
Sık Sorulan Sorular
Aspirasyon fanı motorunu daha yüksek devirliyle değiştirebilir miyim?
Önerilmez. Fan gücü devirle yaklaşık küp oranında arttığı için 4 kutuplu yerine 2 kutuplu motor koymak fanı ve motoru aşırı yükleyebilir. Devir değişikliği fan üreticisinin eğrisiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Pnömatik taşıma fanı kalkışta neden termik attırır?
Büyük çarkın ivmelenmesi uzun sürer; termik ayarı bu süreye uygun değilse koruma devreye girer. Kalkış yöntemi, termik sınıfı ve hatta ürün verilmeden kalkış yapılıp yapılmadığı kontrol edilmelidir.
Filtre kirlenince fan motoru zorlanır mı?
Geriye eğik kanatlı fanlarda kirli filtre çoğunlukla emişi azaltır, motoru aşırı yüklemez. Asıl dikkat edilmesi gereken an, filtrelerin yeni değiştirildiği ve direncin en düşük olduğu ilk çalıştırmadır.
Aspirasyon fanında frekans konvertörü kullanmak mantıklı mı?
Emişi kapasiteye ya da mevsime göre ayarlamak için kullanışlıdır. Uzun kablo ve sürekli düşük devir gibi koşullar siparişte bildirilirse uygun soğutma ve filtre önlemleri birlikte planlanır.






