Bulgur, unla aynı hammaddeden yola çıksa da bambaşka bir ürün: buğday pişirilip kurutulduktan sonra kepeğinden arındırılır ve pilavlık ya da köftelik iriliğe getirilir. Bulgur fabrikasının makine parkı da bu yüzden un fabrikasından farklıdır; uzun öğütme pasajları yerine birkaç güçlü kırıcı, bir kabuk ayırma makinesi ve boylama elekleri öne çıkar. Bu sayfa bu makineleri döndüren motorlara odaklanır; tahıl işleyen diğer tesisler için un değirmeni elektrik motorları sayfası genel bir çerçeve sunar.

Bulgur tesisinde motorların dağılımı
Bir bulgur hattında motor yükü eşit dağılmaz. Pişirme kazanları ve kurutma bölümü çoğunlukla ısı ile çalışır; buradaki motorlar karıştırıcı, besleme helezonu, sirkülasyon pompası ve kurutma havası fanı gibi orta ya da küçük güçlü tahriklerdir. Asıl mekanik iş, kurumuş buğdayın kabuğunun alındığı ve tanenin bölündüğü bölümde yapılır. Bu nedenle bir tesiste motor değişimi planlanırken önce hangi istasyonun motorundan söz edildiğini netleştirmek gerekir; kırıcı motoru ile kurutucu fanının seçim ölçütleri birbirine hiç benzemez.
Kabuk ayırma makinesi: sürtünmeyle çalışan yük
Kurutulmuş buğdayın dış kabuğu, tanelerin bir rotor ile delikli bir gömlek arasında birbirine ve yüzeye sürtünmesiyle kopartılır. Rotor dikey ya da yatay olabilir; bazı tasarımlarda zımpara taşı kaplıdır, bazılarında paletlidir. Ayrılan kepek, makineye bağlı aspirasyon hattıyla dışarı alınır.
Bu makinede motor sürekli ve yüksek bir yük altında çalışır. Yük, makineye giren tane miktarı ve çıkış kapağının ne kadar kısıldığıyla doğrudan değişir: kapak kısıldıkça tane makinede daha uzun kalır, sürtünme artar, kabuk daha iyi alınır ama motor akımı da yükselir. Operatörün bu ayarı motor etiketindeki akımı aşmayacak şekilde yapması önemlidir. Motor çoğunlukla kayışla bağlanır; dikey rotorlu makinelerde motor bazen makinenin yanında dikey konumda durur.
Kırma bölümü: taşlı ve valsli kırıcılar
Taşlı kırıcı
Geleneksel bulgur üretiminde yatay ya da dikey eksenli iki taş arasından geçen tane, aralığa göre iri ya da ince parçalara ayrılır. Taşlı kırıcının motoru ağır bir döner kütleyi çevirir; kalkışta taşın ataleti, çalışmada ise taşlar arasına giren tanenin direnci belirleyicidir. Taş aralığı daraltıldığında motor yükü belirgin biçimde artar ve aynı makinede köftelik üretimi pilavlık üretimine göre motoru daha çok zorlar.
Valsli kırıcı
Modern tesislerde dişli iki merdane arasından geçirme yaygındır. Valsli kırıcıda yük daha düzenlidir; kayış ile çalışan merdane çiftlerinde motorun yükünü merdane aralığı ve besleme hızı belirler. Valsli öğütmenin ayrıntısı bu grubun valsli değirmen sayfasında anlatılacaktır; burada bulgur kırmasında tanenin sert ve kuru olduğunu, bu yüzden aynı merdane boyunda un kırmasından farklı bir yük oluşabileceğini not etmek yeterlidir.
Kalkış, atalet ve koruma
Taşlı kırıcı ve büyük kabuk ayırma makinesi, kalkışta hızlanması zaman alan makinelerdir. Doğrudan yol vermede kalkış akımı şebekeyi ve kayışları zorlar; büyük güçlerde yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da frekans konvertörü tercih edilir. Hangisinin uygun olduğu makinenin boş mu yoksa tane dolu mu kalktığına bağlıdır. Dolu kalkış gerektiren makinede yıldız-üçgen yetersiz kalabilir; makine üreticisinin önerisi esas alınmalıdır.
Taş ve vals aralığı ile besleme ayarı tesiste sık değiştiği için motorun aşırı yükte uzun süre çalışma riski vardır. Bu yüzden kırıcılarda sargı sıcaklığını izleyen PTC ya da PT100 sensörü sipariş seçeneği olarak dikkate alınmalıdır. Konvertörle hız ayarı yapan tesislerde trifaze motorlarımız bu kullanıma uygundur; düşük devirde uzun süre tam torkla dönme ya da uzun kablo söz konusuysa ek fan veya filtre ihtiyacını birlikte değerlendiririz. Konuyla ilgili inverter uyumlu motorlar sayfasına bakabilirsiniz.
Nem, buhar ve kepek tozu
Bulgur tesisi, un fabrikasından farklı olarak hem buhar hem toz içerir. Pişirme bölümünden gelen buhar, soğuk yüzeylerde yoğuşur; kırma ve kabuk ayırma bölümünde ise ince kepek tozu havada asılı kalır. Nemli toz motor gövdesine yapışıp kabuk bağlar ve soğutmayı zayıflatır. IP55 gövde toz ve su sıçramasına karşı korunur; ancak buhar dolu bir ortamda uzun süre duran motorda yoğuşma riski vardır. Kış aylarında tesis gece durduğunda motorun içinde nem birikmemesi için yoğuşma ısıtıcısı sipariş seçeneğidir.
Pişirme kazanlarının yanında çalışan karıştırıcı ve pompa motorları için basınçlı su ile yıkama ve gıda teması standart IP55 motorun tasarlandığı koşullar değildir; böyle bir durumda makine üreticisinin koruma önlemi ya da özel motor gerekir, siparişte belirtin.
Montaj ve bağlantı
Bulgur makinelerinin çoğu kayış-kasnakla tahrik edilir; motor kızaklı bir tabana ayaklı olarak bağlanır ve kayış gerginliği buradan ayarlanır. Dikey rotorlu kabuk ayırıcılarda motorun dikey konumda çalıştığı düzenler de vardır. Motorlarımız gövde büyüklüğüne göre ayaklı B3, flanşlı B5 ve B14, ayaklı-flanşlı B34 ve B35 ile dikey V1, V3, V5, V6, V15 yapılarda sunulur; mil ve flanş ölçüsünü siparişte teyit ederiz. Elek ve helezon gibi redüktörlü tahrikler için redüktör için elektrik motorları sayfası yol gösterir.
Bulgur hattı için örnek HEM modelleri
Boylama eleği ya da helezon gibi yardımcı bir tahrikte 4 kW 112M-4 1450 d/d'de 26,3 Nm verir. Küçük ölçekli bir taşlı kırıcıda 11 kW 160M-4 (1465 d/d, 71,7 Nm) bakılabilecek bir modeldir. Kayışla çalışan orta büyüklükte bir kabuk ayırıcı için 22 kW 180L-4 (1470 d/d, 142,9 Nm), düşük devirli kasnak düzeninde ise 15 kW 180L-6 (978 d/d, 146,5 Nm) örnek olarak gösterilebilir.
| Bulgur istasyonu | Motorun yükü | Seçimde dikkat edilecek nokta | Örnek HEM modeli |
|---|---|---|---|
| Boylama eleği, helezon | Sürekli, redüktörlü | Redüktör bağlantısı, toz | 112M-4, 4 kW |
| Küçük taşlı kırıcı | Ataletli kalkış, taş aralığına bağlı | Kalkış yöntemi, aşırı yük | 160M-4, 11 kW |
| Kabuk ayırma makinesi | Sürekli, sürtünmeli, yüksek | Çıkış kapağı ayarı, kayış | 180L-4, 22 kW |
| Düşük devirli kasnaklı kırıcı | Ağır, kayışla | Kutup sayısını korumak | 180L-6, 15 kW |
Tablodaki modeller örnektir; kesin seçim makinenin yüküne, gerekli devre, montaja ve çalışma koşullarına göre yapılır.
Teklif isterken iletmeniz gerekenler
Hangi istasyondaki makine için motor istediğinizi (kabuk ayırıcı, taşlı ya da valsli kırıcı, elek, kurutucu fanı), makinenin markasını, mevcut motorun güç (kW) ve devir (d/d) değerini, şebeke gerilimini, montaj şeklini, kasnak ya da kaplin bilgisini ve gereken adet bilgisini yazın. Kalkış yöntemini ve konvertör kullanılıp kullanılmadığını eklemeniz seçimi hızlandırır. Etiket okunabiliyorsa etiket fotoğrafıyla muadil bulma sayfasındaki adımlar yeterlidir.
Model fiyatları mağaza sayfasında yer alır. WhatsApp ve telefon için iletişim sayfasındaki numaraları kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Köftelik bulgur üretirken kırıcı motoru neden daha çok ısınıyor?
İnce kırma için taş ya da merdane aralığı daraltılır ve tane makinede daha fazla iş görür. Bu, motor akımını artırır. Aralığı daraltırken besleme miktarını da düşürmek ve akımı ölçmek gerekir.
Kabuk ayırıcının motor akımı gün içinde neden değişiyor?
Tanenin nemi, besleme miktarı ve çıkış kapağı ayarı sürtünmeyi doğrudan değiştirir. Kurutmadan farklı nemde gelen tane yükü artırabilir; akım etiketteki değeri aşıyorsa ayarlar gözden geçirilmelidir.
Taşlı kırıcıda yıldız-üçgen yol verme yeterli mi?
Makine boş kalkıyorsa çoğu zaman yeterlidir. Taşların arası dolu kalkış gerekiyorsa yıldız bağlantıda düşen tork yetmeyebilir; yumuşak yol verici ya da konvertör makine üreticisiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Pişirme bölümündeki karıştırıcı için standart motor uygun mu?
Motor buhar ve su sıçramasından uzakta, kazanın üstünde bir konsolda duruyorsa standart IP55 motor kullanılabilir. Doğrudan yıkamaya maruz kalacaksa koruma önlemi gerekir; bunu siparişte belirtin.






