Kumaş sıkma merdanesi, ıslak kumaşı iki silindirin arasından geçirip suyu ya da emdirme flottesini belirli bir oranda dışarı alan düzenektir. Fularlarda, yıkama hattı çıkışlarında, açık en sıkma makinelerinde ve kurutma öncesi su alma ünitelerinde bulunur. Bu sayfa, merdaneyi döndüren standart üç fazlı motoru ve seçerken dikkat edilecek noktaları anlatır; sektörün genel çerçevesi için tekstil makineleri elektrik motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Merdane Çiftinde Motorun Rolü ve Sınırları
Sıkma düzeneğinde genellikle biri tahrikli, diğeri ona bastırılan iki merdane bulunur. Merdanelerin yüzeyi çoğu makinede kauçuk kaplıdır. Motor, redüktör üzerinden tahrikli merdaneyi döndürür; karşı merdane çoğu zaman sürtünmeyle, bazı makinelerde dişli ile birlikte döner.
Sıkma kuvvetini motor üretmez. Merdaneleri birbirine bastıran baskı, pnömatik ya da hidrolik silindirlerden gelir ve basınç ayarı makinenin kumanda sistemindedir. Motor bu baskı altında merdaneyi döndürmek için gereken momenti verir. Baskı hidrolikle sağlanıyorsa bu sistemin pompasını döndüren ayrı motor için hidrolik güç ünitesi motoru sayfası konuyla ilgilidir.
Merdanenin hızı hattın geri kalanına uymak zorundadır; aksi hâlde kumaş merdane önünde gevşer ya da gerilir. Yeni hatların bir kısmında bu senkron hız kontrolü servo ya da makineye özel motorlarla, gerilim (dans) silindiri geri bildirimiyle yapılır. Servo sürücülü bir merdanede yerine konan standart asenkron motor aynı hız doğruluğunu vermez; değişim kararı makine üreticisinin sürücü bilgisiyle verilmelidir.
Sıkma Merdanesi Motoru İçin Gereken Veriler
Doğru seçimin ilk verisi makine üreticisinin merdane tahriki için belirlediği güç ve redüktör bilgisidir. Merdane çapı, kaplama tipi, kumaş eni ve hattın hız aralığı motorun hangi momentle ve hangi hızda çalışacağını gösterir. Sıkma basıncının üst sınırı da önemlidir; baskı arttıkça merdaneyi döndürmek için gereken moment artar.
Mevcut motorun etiketi güç, devir ve gerilim bilgisini verir. Redüktörün etiketi ise oranı ve çıkış devrini gösterir. Motorun inverterle sürülüp sürülmediği, hatta enkoder ya da fren bulunup bulunmadığı da sorulacak ilk sorular arasındadır.
Baskı Altındaki Merdane İçin Güç ve Devir
Merdane tahrikinde yük, sürtünmeden ve kauçuk kaplamanın baskı altında ezilip açılmasından doğan dirençten gelir. Bu direnç sıkma basıncı, merdane sertliği ve kumaşın kalınlığıyla değişir. Bu nedenle "sıkma merdanesi için şu kW yeterlidir" denemez; güç değerini makine üreticisi verir, değişimde ise mevcut motorun etiketi esas alınır.
Motor devri redüktörün giriş devridir. Merdanenin dönüş hızı redüktör çıkışında ve çok daha düşüktür; hat hızı bu çıkış devrinden ve merdane çapından hesaplanır. Düşük çıkış devri isteyen tahriklerde 6 kutuplu (yaklaşık 1000 d/d senkron) motorlar ya da 4 kutuplu motor ile daha yüksek oranlı redüktör kullanılabilir; hangisinin uygun olduğuna redüktör ve hız aralığı birlikte bakılarak karar verilir. 6 kutuplu modeller 1000 devir elektrik motorları sayfasındadır.
| Sıkma uygulaması | Yükü artıran etken | Motor seçiminde ölçüt | Örnek HEM modeli |
|---|---|---|---|
| Fular (emdirme) merdanesi | Düzgün sıkma için yüksek baskı | Hat hızına uyum, inverterle düşük devir | 5,5 kW 132M2-6 (968 d/d) |
| Yıkama hattı çıkış sıkması | Islak, ağır kumaş | Redüktör girişi, sık duruş-kalkış | 3 kW 100L2-4 (1450 d/d) |
| Geniş enli su alma ünitesi | Uzun merdane, kalın kaplama | Kalkış momenti, baskı açma sırası | 7,5 kW 160M-6 (970 d/d) |
| Gerilim kontrollü senkron tahrik | Dans silindiriyle hız düzeltme | Çoğunlukla servo veya üreticiye özgü motor | Üreticinin sürücü verisi gerekir |
Tablodaki modeller örnektir; kesin seçim makine verisine, redüktöre, mevcut motor etiketine ve montaj ölçülerine göre yapılır.
Redüktör Girişine Bağlantı ve Ölçü Kontrolü
Eski motorun gövde kodu (IEC tanımıyla 132M, 160M gibi) karşılaştırmanın başlangıcıdır. Merdane tahriklerinde motor genellikle redüktöre flanşla bağlanır; flanşın B5 mi B14 mü olduğu, flanş çapı, merkezleme çapı ve delik sayısı eski motorla ölçülerek karşılaştırılır. Mil çapı, mil boyu ve kama ölçüsü redüktör giriş göbeğine uymalıdır.
Motorun ayrı bir konsolda durup kayış ya da kaplinle bağlandığı makinelerde ayaklı yapı (B3 ya da B35) ve ayak delik aralığı önemlidir. Elektrik değerleri de listeye eklenir: gerilim, bağlantı ve akım. Karşılaştırma için gövde ölçü tablosu, redüktör tarafı için redüktör için elektrik motorları sayfası kullanılabilir.
Sıçrayan Flotte, Nem ve Kimyasallar
Sıkma noktası, hattın en ıslak yeridir: merdane arasından çıkan sıvı yanlara sıçrar, altındaki tekneye akar. Satılan motorların gövdesi IP55, sargıları F sınıfıdır; bu koruma düzeyi su jetine göre tanımlanmıştır, ama sıkılan flottenin motora sürekli sıçraması ya da makinenin basınçlı suyla yıkanması bu korumanın kapsamında değildir. Motor ve redüktörün merdanenin yan tarafında, sıçrama alanının dışında ya da siperle korunmuş olması makine tarafında sağlanmalıdır.
Motorun etiket değerleri, çevre havası en çok 40 derece (en az −15) iken ve deniz seviyesinden 1000 metreye kadar geçerlidir; fular çevresindeki buharlı ve sıcak bölge bu sınırı aşıyorsa bunu siparişte yazın. Emdirme flottesindeki kimyasallar klemens kutusu contasını ve gövde boyasını etkileyebilir. Uzun duruşlarda iç yoğuşmaya karşı ısıtıcı, sargıyı izlemek için PTC veya PT100 eklenmesi siparişle istenebilir.
Hız Uyumu, Kalkış ve İnverter
Sıkma merdanelerinin büyük kısmı inverterle sürülür; operatör hat hızını değiştirdiğinde merdanenin frekansı da onunla birlikte ayarlanır. Trifaze serimiz frekans konvertörüyle sürülebilir; konu inverter uyumlu elektrik motorları başlığında açıklanır. Merdane düşük hızda yüksek baskı altında uzun süre dönüyorsa motor tam momente yakın ve yavaş çalışır; kendi fanının soğutması azalacağı için bağımsız beslenen bir soğutma fanı gündeme gelir. Sürücü ile motor arası kablo uzunsa çıkış filtresi (dv/dt veya sinüs) sorulur.
Kalkış en zorlu andır. Baskı kapalıyken kalkan bir merdane, kauçuğun ezilmiş bölgesinden ve kumaşın direncinden dolayı yüksek moment ister. Pek çok makinede bu yüzden baskı önce açılır, merdane döner, sonra baskı verilir. Bu sıra makinenin kumandasındadır; motor seçiminde kalkıştaki baskı durumu sorulmalıdır.
Sıkma Merdanesi Motoru Değişiminde Gönderilecekler
- Motorun etiket fotoğrafı: güç, devir, gerilim, akım.
- Redüktör etiketi ve redüktöre bağlantı flanşı (B5 ya da B14).
- Merdane tipi: fular, yıkama çıkışı ya da su alma ünitesi.
- Baskının pnömatik mi hidrolik mi olduğu ve kalkışta baskının açılıp açılmadığı.
- İnverter, enkoder ya da fren bulunup bulunmadığı.
- Motora sıvı sıçrayıp sıçramadığı ve ortam sıcaklığı.
- İstenen adet.
Bu bilgileri WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz; yöntem motor etiketi gönder yazısında. Telefon ve WhatsApp hattı için iletişim sayfasını kullanın. Frenli motor gerekiyorsa bunu siparişte belirtin.
Merdane Tahriki İçin Mağazada Bakılabilecek Ürünler
Satıştaki motorların hepsi elektrik motoru satın al sayfasında bir arada görülebilir. Islak hat bölgesindeki ağır işletme için pik döküm gövdeli elektrik motorları kategorisine bakılabilir. Örnek olarak 3 kW 100L2-4, 5,5 kW 132M2-6 ve 7,5 kW 160M-6 modelleri incelenebilir. Bunlar örnektir; makineye uygunluğu merdane ve redüktör verisiyle ayrıca doğrulanır. Redüktör seçenekleri konik helisel dişli redüktörler kategorisinde görülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Sıkma basıncını artırdıktan sonra motor neden akım çekiyor?
Baskı arttıkça kauçuk kaplama daha fazla ezilir ve merdaneyi döndürmek için gereken moment büyür. Motor akımı etiket değerine yaklaşıyorsa basıncı ve motor gücünü makine üreticisinin verisiyle karşılaştırın.
Fular merdanesinin motorunu 4 kutuplu yerine 6 kutuplu yapabilir miyim?
Motor devri değişince redüktör çıkışı ve hat hızı da değişir. Bu değişiklik redüktör oranı ve inverter ayarıyla birlikte değerlendirilmelidir; tek başına motor devrini değiştirmek hız uyumunu bozar.
Gerilim kontrollü bir sıkma ünitesinde standart motor kullanılabilir mi?
Dans silindiri ve servo sürücüyle yapılan senkron kontrol için standart asenkron motor doğrudan uyumlu değildir. Bazı makinelerde inverterli asenkron motor kullanılır; hangisinin olduğu makinenin sürücü düzeninden anlaşılır.
Merdane kaplaması yenilendiğinde motor değişmeli mi?
Genellikle hayır; ancak daha sert ya da daha kalın bir kaplama seçildiyse moment ihtiyacı değişebilir. Kaplama değişikliğinden sonra motor akımını izlemek yeterli bir ilk kontroldür.











