Ömrünü tamamlamış bir lastik; kauçuk, çelik tel ve tekstil kordun sıkıca birleştiği, kesilmesi zor bir üründür. Geri dönüşüm hattı bu üç malzemeyi kademeli olarak birbirinden ayırır: önce iri parçalar, sonra tel ayıklanmış cips, en sonunda belirli boyda kauçuk granül ve toz elde edilir. Her kademede motorun karşılaştığı yük farklıdır. Hattı yöneten genel çerçeve için atık işleme ve geri kazanım makineleri elektrik motorları sayfası başlangıç noktasıdır.

Lastik parçalama makinesinin tahriki için örnek gösterilen, pik döküm gövdeli HEM Motor trifaze elektrik motoru
Dökme demir gövdeli bir HEM Motor asenkron motoru; lastik hatlarında bu tip motorlar ön parçalayıcı millerini, granülatör rotorunu ve ayırma ekipmanını döndürür.

Topuk Teli Çekme: Hattın Öncesindeki Hidrolik Adım

Kamyon ve iş makinesi lastiklerinde, jantın oturduğu kenardaki kalın topuk teli bıçakları hızla köreltir. Bu yüzden birçok tesis lastiği parçalayıcıya vermeden önce bir tel çekme makinesinden geçirir. Bu makine çoğunlukla hidroliktir: elektrik motoru pompayı çevirir, teli çeken kuvveti silindir üretir. Motor seçimi pompanın debisine ve basıncına göre yapılır; konu hidrolik pompa elektrik motorları sayfasında ayrıntılı anlatılıyor. Büyük lastikleri parçalara ayıran halka kesme ve dilimleme makineleri de genellikle aynı mantıkla çalışır.

Ön Parçalayıcı: Yavaş Mil, Lifli ve Telli Yük

Bütün lastik, birbirine doğru dönen iki şaftlı bir parçalayıcıda kabaca avuç büyüklüğünde parçalara ayrılır. Şaftlar dakikada birkaç on tur döner; motor 4 kutuplu seçilir ve büyük bir redüktör üzerinden yüksek moment sağlar. Geniş makinelerde her şaft kendi motoru ve redüktörüyle çalışır.

Lastik metale göre esnektir; bıçak onu bir anda kırmaz, önce gerer ve sonra keser. Bu nedenle yük, metal hurdadaki gibi ani darbeler yerine uzun süren yüksek moment bölgeleriyle gelir. Lastiğin içindeki çelik kord bıçakları aşındırdıkça kesme için gereken moment artar; motor akımının haftalar içinde yavaşça yükselmesi bıçak bakımı zamanının işaretidir.

Bir lastik bıçakların arasına ters oturduğunda mil durabilir. Kontrol sistemi mili kısa bir süre geri çevirip yeniden dener. Bu ileri-geri hareket sık tekrarlanıyorsa frekans konvertörüyle sürmek kalkış akımlarını azaltır; sargıya PTC sensörü eklemek de motorun ısıl durumunu izlemeyi sağlar.

Raspa ve Granülatör: Teli Ayırmak, Boyu Küçültmek

İkinci kademede raspa (rasper) adı verilen makine parçaları dönen bir rotor ile sabit bir elek arasında öğütür ve çelik teli kauçuktan ayırır. Raspa rotoru ön parçalayıcıya göre hızlı döner ve hattın en güçlü motorlarından birini kullanır. Rotor hem ağır hem de hızlı olduğu için kalkış uzun sürer; büyük güçte yumuşak yol verici veya frekans konvertörü sık görülür.

Ardından granülatör gelir. Bıçaklı bir rotor cipsleri istenen tane boyuna (granül) indirir ve parçalar elekten geçene kadar kesme odasında kalır. Motor genellikle kayış-kasnakla bağlıdır ve kızaklı bir kaideye oturur. Kauçuk keserken ısınır; elek tıkanırsa parçalar odada daha uzun kalır, hem ürün ısınır hem de motorun çektiği güç artar.

Daha ince toz istenen tesislerde iki valsli kırıcı (cracker mill) da bulunur: farklı hızlarda dönen iki oluklu silindir granülü ezerek inceltir. Valslerin her biri ayrı motorla ya da tek motor ve dişli kutusuyla sürülebilir.

Tel ve Tekstilin Ayrılması: Mıknatıs, Elek ve Hava

Raspa ve granülatörden çıkan karışım bant üstü mıknatıslardan ve mıknatıslı tamburlardan geçer; serbest kalan çelik tel ayrılır. Mıknatıs çevresindeki bantları küçük güçlü, redüktörlü motorlar döndürür.

Tekstil kord hafif bir elyaftır ve emiş fanlarıyla, sallanan eleklerin üzerinde çekilerek ayrılır. Elek tahrikinde kasa ya eksantrik milli bir standart motorla ya da titreşim motorlarıyla sallanır. Emiş fanlarının motoru için endüstriyel fan motorları sayfası, bantlar için konveyör bant elektrik motorları sayfası yol gösterir.

Kauçuk Tozu, Isı ve Bakım

Lastik hattının havası ince kauçuk tozu ve elyafla doludur. Bu toz motorun soğutma kanatçıklarına ve fan kapağına yapışır; zamanla motor normalden sıcak çalışır. Kanatçıkları basınçlı havayla düzenli temizlemek ve fan kapağının açık kalmasını sağlamak gerekir. Tozlu ortam için IP55 koruma uygundur; patlayıcı ortam sınıflandırması isteyen bölgeler için uygun motorlar 2026 kataloğumuzda bulunmaz.

Ön parçalayıcı ve raspa ağır titreşim üretir. Motor ankrajları, kayış gerginliği ve kaplin hizası düzenli kontrol edilmelidir. Gövde büyüklüğüne bağlı olarak B3, B5, B14, B34, B35 ve V1/V3/V5/V6/V15 dikey düzenler sunulabilir; redüktöre oturacak flanşı ve mil çapını sipariş öncesinde teyit ederiz.

Hattın Kademelerine Göre Örnek Motorlar

KademeMotor ne yapar?Kontrol edilecek noktaÖrnek HEM modeli
Ön parçalayıcı (şaft başına)Bıçaklı mili redüktörle yüksek momentte çevirmekTers dönüş sıklığı, redüktör oranı75 kW, 1486 d/d, 280S-4
RaspaAğır rotoru öğütme hızına çıkarmakRotor ataleti, yol verme yöntemi132 kW, 1488 d/d, 315M-4
GranülatörBıçaklı rotoru kayışla döndürmekElek açıklığı, bıçak durumu55 kW, 1485 d/d, 250M-4
Mıknatıs ve bant tahrikleriBantları sabit hızda çekmekRedüktör bağlantısı2,2 kW, 1450 d/d, 100L1-4

Bu modeller yalnızca örnektir; kesin seçimi makinenin yükü, gereken devir, montaj biçimi ve ortam koşulları belirler. Makine üreticisinin verdiği güç ve devir esastır; değişimde mevcut motorun etiketine bakın. 75 kW ve üzeri modellerde servis faktörü 1,15'tir.

Lastik Hattı Motoru İçin Talep Hazırlama

Teklif isterken her makine için şunları yazın: makine adı (ön parçalayıcı, raspa, granülatör vb.), motor gücü (kW), devir, tesis gerilimi, montaj şekli (redüktör flanşına, kızaklı kaideye veya kaplinle) ve adet. Ters dönüşlü çalışma, konvertör kullanımı ve kalkış yöntemi de seçimi etkiler.

Mevcut motorun etiket fotoğrafı ile işe başlamak en hızlısıdır; yöntemi etiketten muadil bulma sayfasında bulabilirsiniz. Modeller ve güncel fiyatlar için mağazamıza, WhatsApp ve telefon için iletişim sayfamıza göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Ön parçalayıcı motorunun akımı neden haftalar içinde yükseliyor?

Lastikteki çelik kord bıçakları aşındırır; körelen bıçak kauçuğu kesmek yerine germeye başlar ve gereken moment artar. Akım eğilimini kaydetmek, bıçak bileme ya da değiştirme zamanını planlamanın kolay bir yoludur.

Raspa motoru kalkışta neden termik attırıyor?

Rotor ağır ve hızlıdır; anma devrine ulaşması uzun sürer. Yıldız-üçgen geçişi erken olursa veya termik ayarı bu uzun kalkışa göre yapılmamışsa koruma devreye girer. Yumuşak yol verici veya konvertörle kalkış süresi ve akımı kontrol altına alınır.

Granülatörde 4 kutuplu yerine 6 kutuplu motor kullanmak mümkün mü?

Rotor devri kasnak oranıyla belirlenir; motor devri değişirse kasnaklar da yeniden hesaplanmalıdır. Makine üreticisinin rotor devri ve mevcut kasnak çapları ile birlikte karar vermek gerekir.

Topuk teli çekme makinesinin motorunu nasıl seçerim?

Bu makineler çoğunlukla hidroliktir; motor çekme kuvvetine göre değil, pompanın debisine ve çalışma basıncına göre belirlenir. Pompa etiketini ve mevcut motor bilgisini göndermeniz yeterlidir.