Tahıl Kurutma Fanında Elektrik Motorunun Değiştirilmesi

Tahıl kurutma tesislerinde fan, ısıtılmış havayı ürün kütlesinin içinden geçiren ve nemi dışarı taşıyan ana ekipmandır. Hasat döneminde günlerce kesintisiz çalışır, sezon bitince aylarca bekler. Bu iki uç durum, kurutma fanı motorunun değişiminde dikkat edilmesi gereken noktaları belirler: fan çarkının istediği devir, sıcak hava ile motor arasındaki mesafe, bekleme süresince biriken nem ve toz. Bu yazıda kurutma fanında motor değiştirirken hangi bilgileri toplamanız gerektiğini, HEM Motor'un satıştaki pik döküm modelleri üzerinden adım adım anlatıyoruz.

Kurutma fanında motorun yükünü ne belirler?

Fan yükü, kompresör veya konveyör gibi sabit tork isteyen makinelerden farklı davranır. Fanın çektiği güç, çarkın dönüş hızıyla çok hızlı artar: yaklaşık olarak devrin küpüyle orantılıdır. Devir yüzde on artarsa fanın istediği güç yaklaşık üçte bir oranında büyür. Bu nedenle fan motorunu değiştirirken en kritik bilgi, çarkın tasarlandığı devirdir.

Pratikte bunun iki sonucu vardır:

• Kutup sayısını değiştirmeyin. 1500 d/d bir motorla çalışan çarka 3000 d/d motor takmak, kasnak oranı değiştirilmedikçe hem motoru hem çarkı aşırı yükler. Tersine, 1000 d/d motor takmak hava debisini belirgin biçimde düşürür ve kurutma süresi uzar.
• Nominal devirdeki küçük farkları hesaba katın. Aynı kutup sayısındaki iki motorun etiket devri birkaç devir farklı olabilir. Bu fark genellikle tolerans içindedir, ancak motor zaten sınırda çalışıyorsa çekilen akımda hissedilir.

Ürün kütlesinin direnci de yükü etkiler. Silo ya da kurutucu dolu iken fanın karşılaştığı basınç, boşken karşılaştığından farklıdır. Motor akımını hem dolu hem kısmi doluluk koşulunda ölçmek, motorun gerçek yükünü anlamanın en güvenilir yoludur.

Sıcak hava ile motorun konumu

Kurutucularda fan, brülörün ya da ısı eşanjörünün önünde veya arkasında bulunabilir. Bu yerleşim motorun seçiminde belirleyicidir.

• Fan soğuk hava tarafındaysa: Fan dış havayı emip ısıtıcıya iter. Motor normal ortam sıcaklığında kalır; standart trifaze motor için en uygun durumdur.
• Fan sıcak hava tarafındaysa: Fan ısıtılmış havayı emer. Bu durumda motor sıcak hava akışının dışında konumlandırılmalı, çark mili ile motor arasında yeterli mesafe ve hava sirkülasyonu sağlanmalıdır. Standart bir motorun gövdesini doğrudan sıcak hava kanalına yerleştirmek doğru değildir.
• Motor kapalı bir kabin içindeyse: Kabinin havalandırması yetersizse motor kendi ürettiği ısıyı atamaz. Fan kapağının önünde boşluk bırakıldığından emin olun.

Motorun çalışacağı yerdeki ortam sıcaklığı normal sınırları aşıyorsa bunu siparişte açıkça belirtin; bu bilgi motor seçimini değiştirebilir.

Sezonluk çalışma: nem, yoğuşma ve toz

Kurutma tesislerinin en sinsi sorunu, motorun aylarca kullanılmadan beklemesidir. Gece-gündüz sıcaklık farkı, motor içinde yoğuşmaya neden olabilir; sargıda biriken nem, sezon başında ilk çalıştırmada yalıtım arızasına yol açabilir.

Sezon öncesi kontrol listesi

• Sargı yalıtım direncini uygun bir ölçü aletiyle ölçtürün; düşük çıkarsa motoru çalıştırmadan önce kurutun.
• Rulman sesini elle mil çevirerek kontrol edin; uzun bekleme sonrası yağlama durumunu gözden geçirin.
• Fan kapağının ve gövde kanatçıklarının üzerindeki saman, kepek ve toz birikimini temizleyin.
• Klemens kutusu contasının yerinde olduğunu ve kablo girişlerinin sıkı olduğunu doğrulayın.

HEM Motor'un satıştaki modelleri IP55 koruma sınıfındadır: toz girişine ve her yönden gelen su püskürmesine karşı korumalıdır. Ancak açık alanda doğrudan yağmur, kar ve güneşe maruz kalan bir kurulumda üzerine bir koruyucu sundurma yapılması motorun ömrünü uzatır. Yağmur suyunun klemens kutusuna doğru akmasını önlemek için kablo girişinin aşağı bakması da iyi bir uygulamadır.

Kurutma fanları için örnek pik döküm modeller

Aşağıdaki modeller, küçük ve orta ölçekli kurutucularda sık görülen güç ve devirlere örnektir. Fanınız için hangi gücün gerektiği çark boyutuna, istenen hava debisine ve sistem basıncına bağlıdır; listedeki modeller öneri değil, örnektir.

• 132S1-2 pik döküm: 5,5 kW (7,5 HP), 2 kutup, nominal 2930 d/d, IEC 132S, 400/690 V (Δ/Y), anma akımı 10,1 A. Doğrudan akuple küçük kurutucu fanlarında görülen devir.
• 160M2-2 pik döküm: 15 kW (20 HP), 2 kutup, nominal 2945 d/d, IEC 160M, 400/690 V (Δ/Y), anma akımı 26,5 A.
• 180L-4 pik döküm: 22 kW (30 HP), 4 kutup, nominal 1470 d/d, IEC 180L, 400/690 V (Δ/Y), anma akımı 39,7 A. Büyük çaplı, daha yavaş dönen çarklarda kullanılan devir sınıfı.

Tüm modeller F sınıfı yalıtımlıdır ve 50 Hz şebekede çalışır. Fan ve tarım uygulamaları için hazırlanmış diğer bilgiler tarım makineleri elektrik motorları ve fan ve aspiratör motorları sayfalarında yer alır.

Yol verme ve hız kontrolü

Büyük fan çarkları yüksek ataletlidir; motorun çarkı tam devre çıkarması birkaç saniye sürebilir. Bu süre boyunca motor yüksek akım çeker. Direkt yol vermede termik koruma ayarının bu uzun kalkışı tolere edecek şekilde seçilmesi gerekir. Yıldız-üçgen yol verme, kalkış akımını düşürmek için kurutma tesislerinde yaygındır; 400/690 V etiketli motorlar 400 V şebekede çalışırken üçgen bağlanır, bu yüzden yıldız-üçgen yol vermeye uygundur.

Bazı tesisler hava debisini ayarlamak için frekans konvertörü kullanır. Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir. Ayrıntılar için inverterle kullanım sorusuna bakabilirsiniz.

Varsayımsal örnek: kasnaklı kurutma fanının motoru

Bu örnek bir anlatım aracıdır, gerçek bir uygulamayı yansıtmaz. Bir mısır kurutucusunun kasnaklı fanında, etiketinde 22 kW ve 1470 d/d yazan motorun sargısı sezon başında yanmış olsun.

• Devir ve kutup: Etiket 4 kutuplu motoru gösterir. Aynı kutup sayısında 180L-4 modeli seçildiğinde fan devri değişmez, kasnaklar aynen kullanılabilir.
• Gövde: Eski motorun gövde kodu 180L ise kaide ve gergi düzeni büyük olasılıkla uyar; farklıysa teknik çizimlerle ayak aralığı karşılaştırılır.
• Arıza nedeni: Sargı yanığının nedeni araştırılmadan yeni motor takılmamalıdır. Yoğuşma, faz kaybı ya da kayış aşırı gerginliği gibi bir neden varsa yeni motor da aynı sorunla karşılaşır.
• Devreye alma: İlk çalıştırmada dönüş yönü ve dolu silodaki akım ölçülür; akım anma değerinin üzerindeyse fan ayarı ve sistem direnci gözden geçirilir.

Siparişte iletmeniz gerekenler

• Eski motorun etiket fotoğrafı: güç, nominal devir, gerilim, gövde kodu
• Fanın bağlantı şekli: çark doğrudan mil üzerinde mi, kasnaklı mı
• Montaj şekli (ayaklı, flanşlı, dikey) ve motorun sıcak hava akışına göre konumu
• Kurulum yeri: kapalı alan, sundurma altı, açık alan
• Şebeke gerilimi, yol verme yöntemi ve varsa sürücü bilgisi

Kurutma fanınıza uygun modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyin. Motorunuzun etiket bilgileriyle uygun modeli sormak için etiket gönderme sayfasını kullanabilir ya da iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.