Kimyasal Transfer Pompası Elektrik Motoru: Akışkan Koşulları ve Ortam Şartlarına Göre Seçim

Kimyasal transfer pompasının motoru, pompanın değil ortamın şartlarına göre seçilir. Pompanın gücünü ve devrini akışkanın yoğunluğu, viskozitesi ve pompa tipi belirler; motorun gövdesini, koruma sınıfını ve kurulum yerini ise buhar, sıçrama, yıkama suyu ve patlayıcı atmosfer riski belirler. Standart IP55 motor kapalı, havalandırılan ve patlayıcı ortam sınıflandırması olmayan bir pompa odasında uygun bir başlangıçtır; buharın yoğun olduğu ya da tehlikeli bölge ilan edilmiş alanlarda ise standart motorun kapsamı aşılır.

Akışkan koşulları motor gücünü nasıl etkiler?

Pompa kataloğundaki güç değeri genellikle suya göre verilir. Kimyasal akışkan sudan farklıysa motorun gördüğü yük de değişir:

• Yoğunluk: Santrifüj pompada mil gücü, akışkanın yoğunluğuyla doğru orantılı artar. Yoğunluğu sudan yaklaşık %30 fazla bir asidi basan pompa, aynı debi ve basma yüksekliğinde yaklaşık %30 fazla güç ister. Su için seçilmiş bir motor bu farkı karşılamayabilir.
• Viskozite: Akışkan koyulaştıkça santrifüj pompanın verimi düşer ve gereken güç artar. Soğukta koyulaşan ürünlerde motor en çok ilk kalkışta zorlanır.
• Pompa tipi: Pozitif deplasmanlı pompalar (dişli, loblu, diyaframlı, vidalı) basınç arttıkça daha fazla tork ister ve hat kapanırsa motoru hızla aşırı yüke sokar. Bu pompalarda emniyet ventili ve motor koruması birlikte düşünülür.
• Kuru çalışma: Tank boşaldığında pompa kuru çalışırsa motor yükü düşer; ancak pompa salmastrası ya da manyetik kaplini zarar görebilir. Bu bir motor sorunu değil, seviye kontrolü sorunudur.

Pratik kural: pompa üreticisinin, gerçek akışkan için verdiği güç değerini isteyin. Değişimde eski motor sorunsuz çalıştıysa aynı güç ve kutup sayısı güvenli başlangıçtır.

Ortam şartları: IP55 neyi karşılar, neyi karşılamaz?

HEM Motor'un satıştaki modelleri IP55 koruma ve F sınıfı yalıtımla gelir. IP55; toz birikimine karşı koruma ve her yönden gelen su jetine karşı dayanım anlamına gelir. Kimyasal tesiste bu sınıf şu durumlarda genellikle yeterlidir:

• Pompa odası kapalı ve havalandırılıyor, motor çevresinde sürekli kimyasal buhar birikmiyor.
• Zemin yıkaması yapılıyor ama motor doğrudan basınçlı su jetine tutulmuyor.
• Arada bir oluşan damla ya da sıçrama motora ulaşsa da üzerinde birikmiyor.

Aşağıdaki koşullarda ise IP55 tek başına bir güvence değildir ve siparişte ayrıca belirtilmelidir:

• Sürekli asit ya da alkali buharı: Buhar zamanla boyayı, klemens kutusu contasını, mil keçesini ve kablo girişlerini etkiler. Bu durumda motorun buharın kaynağından uzağa konması ya da ortamın havalandırılması ilk önlemdir.
• Yüksek basınçlı yıkama ve kimyasal temizlik maddesiyle doğrudan yıkama.
• Açık alanda, güneş ve yağmur altında çalışma; motorun üstü korunmalıdır.
• Yüksek ortam sıcaklığı veya motorun ısınan bir tank yüzeyine yakın konması. Ortam sıcaklığı siparişte bildirilir.

Pik döküm gövde mekanik darbelere karşı daha dayanıklıdır, ancak "kimyasala dayanıklı motor" anlamına gelmez. Gövde malzemesi ne olursa olsun korozif ortamda asıl korunması gereken, boya, contalar ve bağlantı noktalarıdır.

Patlayıcı ortam: standart motorun sınırı

Solvent, alkol, yakıt ya da yanıcı buhar çıkaran kimyasalların aktarıldığı alanlar çoğu zaman tehlikeli bölge olarak sınıflandırılır. Bu bölgelerde kullanılacak motorun o bölgeye uygun özel bir yapıda ve belgelendirilmiş olması gerekir. Standart IP55 motor bu görevi karşılamaz; bu görev için özel motor gerekir. HEM Motor'un 2026 kataloğundaki standart serinin kapsamı dışında kalabilir; etiket ve uygulama bilgisiyle bize sorun.

Bölge sınıflandırması tesisin sorumluluğundadır. Emin değilseniz motoru seçmeden önce tesis iş güvenliği biriminden bölge bilgisini isteyin. Yanıcı olmayan bir asit ya da baz için standart motor değerlendirilebilir; yanıcı bir solvent için değerlendirilmez.

Pompa tipine göre bağlantı ve montaj

Kimyasal transfer pompaları motora genellikle üç şekilde bağlanır:

• Manyetik tahrikli pompalar: Motor mili ile pompa çarkı arasında mekanik bağlantı yoktur; güç mıknatıslar üzerinden aktarılır. Motor standart IEC flanş ve mil ucuyla pompa fenerine bağlanır. Flanş ölçüsü (B5/B14) ve mil çapı eski motorla aynı olmalıdır.
• Kaplinli yatay pompalar: Pompa ve motor ortak bir şase üzerindedir, B3 ayaklı motor kullanılır. Mil yüksekliği ve ayak delik aralığı eski motorla uyumlu olmalı, kaplin hizası yeniden yapılmalıdır.
• Dikey tank pompaları: Motor tankın üstünde, mil aşağı bakacak şekilde durur. Bu düzende motor buharın tam üzerinde olabilir; dikey montajın yanında buhar etkisi de değerlendirilir.

HEM Motor'da B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15 montaj şekilleri gövdeye göre sunulur; flanş ölçüsü siparişte teyit edilir. Gövde ve mil ölçüleri için 2D teknik çizimlere bakabilirsiniz.

Devir seçimi ve hız kontrolü

Kimyasal pompalarda 4 kutuplu (yaklaşık 1450 d/d) motorlar, viskoz ya da aşındırıcı akışkanlarda çark ve salmastra ömrü için sık tercih edilir; 2 kutuplu motorlar ise suya yakın akışkanlarda yüksek basma yüksekliği gerektiğinde kullanılır. Devir pompanın tasarımına göredir; kutup sayısı değiştirilmez.

Dozaj ya da ayarlanabilir debi gerekiyorsa frekans konvertörü kullanılabilir. Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir. Pozitif deplasmanlı pompalar düşük devirde de tam tork istediği için bu nokta onlarda daha önemlidir.

Bu koşullara uyan HEM Motor modellerine ve güncel fiyatlara elektrik motoru satın al sayfasından ulaşabilirsiniz.

Örnek modeller ve varsayımsal bir seçim

Kimyasal transfer pompalarında sık görülen küçük ve orta güçlerden pik döküm örnekler (pompa uygulamalarının genel bilgisi için pompa elektrik motorları):

• 90L-4 pik döküm: 1,5 kW, 4 kutup, 1445 d/d, IEC 90L, 230/400 V (Δ/Y).
• 100L-2 pik döküm: 3 kW, 2 kutup, 2895 d/d, IEC 100L, 230/400 V (Δ/Y).
• 112M-4 pik döküm: 4 kW, 4 kutup, 1450 d/d, IEC 112M, 400/690 V (Δ/Y).

Varsayımsal örnek: Kapalı ve havalandırılan bir pompa odasında, yanıcı olmayan seyreltik bir asidi tanktan tanka aktaran manyetik tahrikli pompanın 1,5 kW, 4 kutuplu, B5 flanşlı motoru yenilenecek olsun. Akışkanın yoğunluğu sudan yüksek olduğu için pompa üreticisinin bu akışkan için verdiği güç değeri kontrol edilir ve 1,5 kW'ın yeterli olduğu görülür. Motor 90L gövdede, B5 flanşlı olarak seçilir; klemens kutusunun pompa çıkışına bakmayan tarafta olması ve kablo girişinin aşağıdan yapılması istenir.

Sonuç ve teklif için gerekenler

Kimyasal transfer pompasında motor gücünü akışkan, motor yapısını ve yerini ortam belirler. Patlayıcı ortamda standart motor kullanılmaz; korozif buharda ise önce motorun yeri ve havalandırma düşünülür. Doğru teklif hazırlayabilmemiz için aşağıdakileri iletin:

• Motor ve pompa etiket fotoğrafları, pompa tipi (manyetik, kaplinli, dikey)
• Akışkanın adı, yoğunluğu ve yaklaşık viskozitesi
• Ortam: kapalı/açık, buhar, yıkama şekli, ortam sıcaklığı ve varsa tehlikeli bölge bilgisi
• Montaj şekli ve flanş ölçüsü; gerilim ve yol verme yöntemi

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj bilgilerini motor etiketi gönder sayfasından iletin; uygun model için teklif isteyin. Tüm modeller online satış sayfamızda; ortam ve akışkanla ilgili sorularınızı iletişim sayfası üzerinden sorabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Su için seçilmiş pompa motoru asit basarken yeterli olur mu?

Akışkan sudan yoğunsa santrifüj pompanın çektiği güç aynı oranda artar. Pompa üreticisinden gerçek akışkana göre güç değerini isteyin.

IP55 motor kimyasal buhara dayanır mı?

IP55 toz ve su jetine karşı korumayı tanımlar, kimyasal dayanımı tanımlamaz. Sürekli buhar olan yerde motoru kaynaktan uzaklaştırmak ve ortamı havalandırmak gerekir; koşullar siparişte belirtilmelidir.

Solvent aktaran pompada standart motor kullanılabilir mi?

Yanıcı buhar oluşan ve tehlikeli bölge ilan edilen alanlarda standart motor kullanılmaz. Bu görev özel motor gerektirir; bölge bilgisiyle ayrıca sorulmalıdır.

Manyetik tahrikli pompada motor değişimi farklı mı?

Motor standart flanş ve mil ucuyla bağlandığı için değişim benzerdir; flanş ölçüsü, mil çapı ve mil boyu eski motorla birebir karşılaştırılmalıdır.