Metal Torna Tezgâhı Motoru

Metal torna tezgâhı, aynaya bağlanan iş parçasını döndürüp sabit bir kalemle talaş kaldırarak mil, burç, flanş ve dişli taslağı gibi silindirik parçalar üretir. Tüm sektörlere ait motor sayfaları sektörler için elektrik motorları listesinde toplanıyor. Bu sayfada yalnız klasik üniversal (dişli kutulu) torna ile ağır tip tornanın ana mil motoru, ilerleme düzeni ve elektrik tarafı ele alınıyor.

Fener mili, ayna ve motorun konumu

Tornanın sol tarafındaki fener kutusu, aynayı taşıyan ana mili ve devir kademelerini barındırır. Motor çoğu tezgâhta sol ayağın içindeki dolapta, menteşeli bir motor tablasının üstünde durur. Tabla kendi ağırlığıyla ya da bir gergi cıvatasıyla aşağı çekilerek V kayışlarını gerer; kayışlar fener kutusunun giriş kasnağına çıkar.

Bazı küçük tezgâhlarda motor fener kutusunun arkasına flanşla bağlanır. Hangi düzen olursa olsun, motorun ayağı ya da flanşı eski motorla aynı ölçüde olmalıdır; aksi hâlde kayış hattı kayar ve kasnaklar aynı düzlemde buluşmaz.

Kesim yükü çaptan ve talaş derinliğinden doğar

Tornada motorun verdiği tork, kalemin parçaya uyguladığı kesme kuvveti ile parça yarıçapının çarpımına karşılık gelir. Aynı talaş derinliğinde büyük çaplı bir flanşın alnını tornalamak, ince bir mili boyuna tornalamaktan çok daha fazla tork ister. Kaba talaşta motor plaka akımına yaklaşırken, ince işçilikte yük oldukça düşüktür.

Malzeme de belirleyicidir: yumuşak çelik ve pirinçte kesme kolaydır, paslanmaz ve ıslah edilmiş çelikte kesme kuvveti belirgin artar. Bu nedenle aynı tornada iki atölye farklı motor gücü ihtiyacı görebilir. Değişimde en doğru yol, eski motorun plakasındaki güçten aşağı inmemektir.

Ağır aynada kalkış

Büyük çaplı dört ayaklı aynalar ve balanssız bağlanmış döküm parçalar önemli bir dönen kütle oluşturur. Motor bu kütleyi sıfırdan hızlandırırken kısa süre yüksek akım çeker. Orta boy tornalarda doğrudan yol verme yaygındır; ağır tezgâhlarda yıldız-üçgen ya da yumuşak yol verici kullanılabilir. Kesin karar tezgâhın kumanda devresine ve şebeke kapasitesine bağlıdır.

Devir kademeleri, ileri-geri ve diş çekme

Klasik tornada motor sabit devirde döner; ayna devri fener kutusundaki kollarla seçilir. Motor gücünü bu kutuya verdiği için tezgâhların büyük çoğunluğunda 4 kutuplu, 1500 d/d sınıfı motor bulunur. İlerleme ve vida mili hareketi de aynı milden dişliyle alınır; ayrı bir ilerleme motoru çoğu klasik tornada yoktur.

Aynanın yönünü değiştirmenin iki yolu vardır. Birincisinde motor kontaktörlerle ters çevrilir; her yön değişiminde motor durup ters yöne kalkar. İkincisinde motor sürekli tek yönde döner, yön ise fener kutusundaki sürtünmeli kavrama ile değiştirilir. Diş çekerken kalem her pasoda geri alındığı için kontaktörle ters çevirmeli tezgâhta motor dakikada birkaç kez yön değiştirebilir. Bu sık kalkışlar sargıyı ısıtır; böyle bir kullanım varsa sipariş notuna yazın, istenirse sargıya PTC ya da PT100 sensör eklenebilir.

Bazı tornalarda ayna, pedal ya da kolla devreye giren bir fren ile durdurulur. Fren motorun üzerindeyse ve aynısı isteniyorsa frenli motor gerektiğini siparişte belirtin.

Torna tipine göre örnek motorlar

Değerler yalnızca fikir vermek içindir. Doğru motor, tezgâhın gerçek kesim yükü, ayna devri ihtiyacı, motorun bağlanış biçimi ve atölye şartları birlikte incelenerek seçilir.

Talaş, bor yağı ve motorun bakımı

Torna, soğutma sıvısı ve bor yağı emülsiyonunun en çok sıçradığı tezgâhlardandır. Ayak dolabındaki motor genellikle sıvının doğrudan ulaşmadığı yerde durur, ama dolabın tabanında biriken emülsiyon ve yağ buharı zamanla fan kapağında kir tabakası oluşturur. Talaş tavasının taşmaması ve dolap kapağının kapalı tutulması motorun ömrünü uzatır. Motorun su ya da emülsiyonla doğrudan ıslanacağı bir yerleşim varsa standart IP55 motor buna göre tasarlanmamıştır; makine üreticisinin koruma önlemi ya da özel motor gerekir, siparişte belirtin.

Kayışlar her yıl gergi ve aşınma yönünden kontrol edilmeli, motor tablasının menteşesi yağlanmalıdır. Motor değişiminde kasnak çoğu zaman eski milden sökülüp yenisine takılır; bu yüzden mil çapı ve kama ölçüsünün tutması önemlidir.

Hız kontrolü, montaj seçenekleri ve tek faz

Eski tornalarını yenileyen bazı atölyeler, fener kutusunu sabit bir kademede bırakıp devri frekans konvertörüyle ayarlar. Üç fazlı motorlarımız bu kullanıma elverişlidir. Ancak düşük ayna devrinde ağır talaş alınacaksa motorun kendi fanı yeterli hava veremeyebilir ve ayrı bir soğutma fanı gerekebilir; sürücü ile motor arasındaki kablo uzun tutulacaksa dv/dt ya da sinüs filtresi düşünülmelidir. Bu ayrıntıları siparişle birlikte iletin.

Ayak bağlantılı B3, flanşlı B5 ve B14, ikisini birleştiren B34 ile B35, ayrıca dikey V1, V3, V5, V6 ve V15 düzenleri gövde büyüklüğüne göre hazırlanır; flanş ile mil ölçüleri sipariş öncesinde teyit edilir. Üç faz hattı olmayan küçük bir tamir atölyesinde masa tipi torna için 0,18–5,5 kW arasındaki monofaze elektrik motoru serisi değerlendirilebilir.

Torna motoru isterken iletilecekler

Teklif hazırlayabilmemiz için makine bilgisi olarak tornanın markası ve tipi, motorun güç değeri (kW), devir değeri (d/d), atölyedeki gerilim, montaj biçimi (menteşeli tabla, ayaklı ya da flanşlı), yönün motorla mı kavramayla mı değiştiği ve kaç adet istendiği yeterlidir.

Plaka fotoğrafı göndermek çoğu zaman en hızlı yoldur; motor etiketinden muadil bulma yazısı neyin çekilmesi gerektiğini anlatıyor. Ürünleri ve güncel fiyatları elektrik motoru mağazamızda inceleyebilir, WhatsApp veya telefonla ulaşmak için iletişim sayfasını açabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Torna motoru neden ayna yüklüyken zor kalkıyor?

Büyük ya da balanssız ayna kalkışta yüksek atalet oluşturur; kayış kayıyorsa ya da şebeke gerilimi düşüyorsa motor yavaş hızlanır. Önce kayış gerginliği ve bağlantı kontrol edilmeli, ardından yol verme düzeni gözden geçirilmelidir.

Diş çekerken sık yön değiştirmek motoru yorar mı?

Her ters kalkış sargıda ek ısı oluşturur. Kısa süreli kullanımda sorun olmaz; seri diş çekme yapılıyorsa sargı sensörü ya da kavramalı yön değiştirme daha uygundur.

Eski motorun yerine daha yüksek devirli motor takabilir miyim?

2 kutuplu bir motor ayna devirlerinin tamamını yaklaşık iki katına çıkarır ve dişli kutusu tasarımının dışına çıkılır. Tezgâh üreticisi aksini belirtmiyorsa eski motorla aynı devir sınıfı seçilmelidir.

Kasnağı yeni motora aynen takabilir miyim?

Mil çapı ve kama ölçüsü eskisiyle aynıysa evet. Bu nedenle değişimde gövde büyüklüğünün ve mil ölçüsünün aynı olması istenir; ölçüler siparişte karşılaştırılır.