Sütunlu matkap tezgâhı, sabit bir tablaya bağlanan metal parçaya dikey eksende delik açar, havşa ve rayba işler, kılavuzla diş çeker. Sektöre göre düzenlenmiş diğer motor sayfaları için sektörler için elektrik motorları listesine bakılabilir. Bu sayfa kasnaklı ve dişli kafalı sütunlu matkaplar ile radyal matkabın mil motorunu ele alır; ahşap için çok milli delik makineleri başka bir sayfanın konusudur.

Kasnaklı, dişli kafalı ve radyal matkap
Kasnaklı sütunlu matkapta motor kafanın arka tarafına dik olarak bağlanır; motor milindeki basamaklı kasnak ile matkap milindeki karşı kasnak arasında bir V kayışı çalışır. Operatör kafa kapağını açıp kayışı başka basamağa alarak devri değiştirir. Bazı modellerde iki kayışlı ara kasnak daha geniş bir devir aralığı sağlar.
Dişli kafalı matkapta motor kafanın üstüne flanşla oturur ve gücünü doğrudan bir dişli kutusuna verir; devir, kafanın yanındaki kollarla seçilir. Radyal matkapta ise motor, sütun etrafında dönen kolun üzerinde hareket eden kafa grubunun tepesindedir. Radyal tezgâhlarda kolu yukarı aşağı taşıyan ve sütunu kilitleyen ayrı küçük motorlar da bulunur.
Delik çapı, ilerleme ve motor torku
Matkapta motorun karşıladığı tork büyük ölçüde delik çapına ve ilerlemeye bağlıdır. Çap büyüdükçe matkap ucunun kesici ağızları daha uzun olur ve kesme kuvveti artar; aynı zamanda büyük çaplı uç düşük devirde çalıştırılmalıdır. Bu yüzden büyük delik açarken motor en düşük mil devrinde en yüksek torku verir, dişli ya da kasnak oranı bu torku çoğaltır.
Küçük delikler yüksek devir ister ve motor bu sırada hafif yüklüdür. Çok küçük çaplı uçta motor neredeyse boşta döner; burada önemli olan devrin yeterince yüksek olmasıdır. Delme sırasında ucun körlenmesi, talaşın kanallarda sıkışması ya da soğutma eksikliği yükü aniden yükseltir; motor gücünün artırılması bu sorunları çözmez.
Delik açarken ilerleme biçimi
Elle ilerlemede operatör kolu çeker; yük operatörün hissine göre değişir. Otomatik ilerlemeli dişli kafalı matkaplarda ilerleme, mil devriyle orantılı bir dişli düzeniyle sağlanır ve ilerleme ayrı bir motor istemez. Bu durumda motor yükü daha düzenlidir ama uzun süreli delmelerde sürekli olur.
Kılavuz çekmede yön değiştirme
Kılavuz çekme, matkap motorunun en zorlandığı işlerden biridir. Kılavuz deliğe girer, istenen derinliğe ulaşınca mil durur ve ters dönerek kılavuzu geri çıkarır. Kılavuz çekme özellikli matkaplarda bu dönüş bir pedal ya da derinlik şalteriyle otomatik yapılır ve motor kontaktörlerle ters çevrilir.
Seri dişli delik açan bir atölyede motor saatte onlarca kez durup ters yöne kalkabilir. Her kalkışta sargı ek ısınır; motorun gövdesi bu sık kalkışlardan sonra gözle görülür biçimde ısınıyorsa sargıya PTC ya da PT100 sensör eklenmesi istenebilir. Kılavuzun kırılmaması için milin hızlı durması önemliyse, makinede fren düzeni bulunur; frenli motor gerekiyorsa siparişte belirtin.
Matkap tipine göre örnek motorlar
| Matkap tipi | Tipik iş | Seçimde bakılan | Örnek HEM modeli |
|---|---|---|---|
| Küçük tezgâh üstü matkap | İnce saç ve küçük delik | Kasnak basamakları, besleme | 71M2-4 alüminyum — 0,37 kW, 1340 d/d |
| Kasnaklı sütunlu matkap | Genel atölye delmesi | Motor tablası, kayış hattı | 80M2-4 alüminyum — 0,75 kW, 1420 d/d |
| Dişli kafalı sütunlu matkap | Büyük çap, kılavuz çekme | Flanş ölçüsü, yön değiştirme sıklığı | 90L-4 alüminyum — 1,5 kW, 1445 d/d |
| Radyal matkap ana mili | Ağır parçada büyük delik | Kafa üzerindeki montaj, kablo yolu | 100L2-4 alüminyum — 3 kW, 1450 d/d |
Bu modeller fikir vermek için seçildi; kesin karar matkabın gerçek yüküne, gereken devre, motorun kafaya nasıl bağlandığına ve çalışma ortamına göre verilir. Mevcut motorun etiketi ilk bakılacak yerdir.
Dik montaj, kayış ve yağ sisi
Matkap motoru hemen her zaman mil yukarı ya da aşağı bakacak şekilde dikey durur. Kasnaklı modellerde motor genellikle mil yukarıda olacak biçimde bir kızak plakasına bağlanır; dişli kafalı modellerde mil aşağıda, flanşla kafaya girer. HEM gövdeleri büyüklüğe göre dikey V1, V3, V5, V6 ve V15 düzenlerinde, ayrıca B3 ayaklı, B5 ile B14 flanşlı ve B34/B35 ayaklı-flanşlı olarak hazırlanır; flanş ve mil ölçüsü sipariş sırasında eski motorla eşleştirilir.
Mil yukarıda çalışan motorda kasnağın altına su ya da yağın akmaması için kafa kapağı kapalı tutulmalıdır. Kılavuz çekerken kullanılan kesme yağı sis hâlinde kafanın içine dağılabilir; bu sis zamanla fan ızgarasında yapışkan bir tabaka oluşturur. Kayış gerginliği ve kasnak hizası yılda bir kontrol edilmeli, kayış çatlamışsa yenisiyle değiştirilmelidir.
Kademesiz devir isteyenler için
Kayış değiştirmekle uğraşmak istemeyen atölyeler, matkaba frekans konvertörü ekleyebilir. Serilerimiz bu kullanıma uygundur; yine de büyük delikleri çok düşük devirde uzun süre delmek motorun kendi fanını zayıflatır ve bağımsız bir soğutma fanı gerekebilir. Sürücü ile motor arasındaki kablo uzunsa dv/dt ya da sinüs filtresi düşünülmelidir. Bu çalışma şartları siparişte bildirilmelidir.
Matkap motoru için paylaşılacak bilgiler
Teklif için makine bilgisini (kasnaklı, dişli kafalı, radyal), motorun güç değerini (kW), devir değerini (d/d), şebeke gerilimini, montaj biçimini (kızak plakalı, flanşlı, mil yukarı ya da aşağı), kılavuz çekme yapılıp yapılmadığını ve kaç adet istendiğini yazın. Üç faz hattı olmayan bir atölyede küçük bir tezgâh üstü matkap için monofaze elektrik motoru serisi (0,18 kW ile 5,5 kW arası) uygun olabilir.
Etiketin fotoğrafını göndermek en kısa yoldur; ayrıntılar motor etiketinden muadil bulma yazısında. Flanşlı bağlantılar için flanşlı elektrik motorları sayfasına bakabilir, güncel fiyatları elektrik motoru mağazamızda görebilir, WhatsApp ya da telefon için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Matkabım büyük delikte duruyor, motor mu zayıf?
Önce kayışın doğru basamakta olup olmadığını kontrol edin: büyük delik en düşük devir kademesinde açılmalıdır. Ardından uç keskinliği ve ilerleme miktarı gözden geçirilmeli; bunlara rağmen motor plakadaki akımın üstüne çıkıyorsa güç yetersiz olabilir.
Kasnaklı matkapta motor mili yukarı mı, aşağı mı durur?
Çoğu kasnaklı matkapta motor mili yukarı bakar ve kasnak kafa kapağının altında kalır. Yeni motorun bu dikey konuma uygun hazırlanması gerekir; montaj şekli siparişte belirtilmelidir.
Kılavuz çekerken motor neden ısınıyor?
Her ters dönüş motoru yeniden kaldırır ve sargıda ek ısı üretir. Seri kılavuz çekmede bu ısı birikir. Sargı sensörü eklemek veya kılavuz çekme ünitesi kullanmak motoru korur.
Radyal matkapta kolu kaldıran motoru da değiştirebilir miyim?
Kol kaldırma ve sütun kilitleme motorları küçük güçlüdür ve genellikle tezgâha özel flanşla bağlanır. Etiket bilgisi ve flanş ölçüsü gönderilirse uygun bir standart motor olup olmadığı birlikte değerlendirilir.









