Üniversal metal freze tezgâhında kesici takım döner, iş parçası ise tablayla birlikte boyuna, enine ve düşey yönde ilerler; böylece düz yüzey, kanal, kama yuvası, dişli ve profil işlenir. Diğer sektörlerin motor sayfaları sektörler için elektrik motorları listesinde yer alıyor. Bu sayfa, konsollu üniversal ve taret tipi (dik başlıklı) frezelerin ana mil ile tabla ilerleme motorlarına odaklanır.

Konsollu, taret tipi ve yatay freze farkı
Konsollu üniversal frezede sütunun önünde yukarı aşağı hareket eden bir konsol, onun üstünde enine kızak ve en üstte döner tabla bulunur. Yatay mil düzeninde kesici, sütundan çıkan bir freze malafasına takılır ve karşı yataktan desteklenir. Üniversal başlık takıldığında aynı tezgâh dik freze gibi de çalışabilir.
Taret tipi frezede ise ana mil motoru sütunun tepesindeki döner başlığın üstünde dik durur. Bu başlık sağa sola ve öne arkaya eğilebildiği için motor da onunla birlikte açı alır. Yatay tezgâhta motor sütunun içinde ya da arkasında ayaklı bağlanırken, taret başlığında flanşlı ve dik konumda çalışır.
Kesici dişleri ve kesintili yük
Tornadan farklı olarak frezede kesim kesintilidir: kesicinin her dişi parçaya girip çıkar. Disk ya da alın frezesi büyüdükçe ve diş sayısı arttıkça aynı anda kesen diş sayısı değişir, bu da milde dalgalı bir tork oluşturur. Kaba talaşta, özellikle geniş bir alın frezesiyle çelik yüzey işlenirken, motor yükü kısa aralıklarla iner çıkar.
Bu dalgalı yükü dişli kutusundaki volan etkisi ve malafanın kütlesi kısmen yumuşatır. Yine de titreşim izi görülüyorsa sebep çoğunlukla motor değil, kesicinin aşınması, bağlama rijitliği veya fazla ilerlemedir. Motor değişimi bu sorunları çözmez; önce takım ve bağlama kontrol edilmelidir.
Tırmanma ve karşı freze
Karşı frezelemede kesici, parçanın ilerleme yönüne karşı döner; tırmanma frezelemede aynı yöne. Tırmanma kesiminde tabla vida milindeki boşluk parçayı kesiciye çekebilir. Bu bir makine ayarı konusudur, ama motor yönünün doğru bağlanması burada önem kazanır: üç fazdan ikisi yer değiştirirse mil ters döner.
Ana mil ve tabla ilerlemesi için iki ayrı motor
Üniversal frezelerin çoğunda ana mil motoru ile tabla ilerleme motoru ayrıdır. Ana mil motoru genellikle 4 kutuplu, 1500 d/d sınıfındadır ve mil devrini dişli kademeleri belirler. İlerleme motoru daha küçüktür; kendi dişli kutusuyla tablaya, konsola ve enine kızağa hareket verir, ayrıca hızlı yaklaşma için kısa süreli yüksek hız sağlar.
İlerleme motoru sık sık durup kalkar ve yön değiştirir; tabla sağa sola giderken motor da ters çevrilir. Bu çalışma, sürekli dönen ana mil motorundan farklıdır ve sargı ısınmasını artırır. Yoğun seri işlerde ilerleme motoruna sargı sensörü (PTC veya PT100) eklenmesi düşünülebilir.
Taret tipi frezelerde ise tabla ilerlemesi çoğu zaman bir güç ilerleme ünitesiyle yapılır; bu küçük ünite tezgâh üreticisine özgüdür ve standart motor kapsamında değildir.
Freze tipine göre örnek motorlar
| Tahrik | Çalışma biçimi | Seçimde bakılan | Örnek HEM modeli |
|---|---|---|---|
| Konsollu frezede tabla ilerleme | Sık yön değiştirme, kısa çalışma | İlerleme dişli kutusu girişi | 80M2-4 alüminyum — 0,75 kW, 1420 d/d |
| Taret tipi freze başlığı | Dik montaj, kayış kademesi | Flanş tipi, başlığın eğilmesi | 100L1-4 alüminyum — 2,2 kW, 1450 d/d |
| Orta boy üniversal freze ana mili | Kesintili kesim, dişli kademeleri | Kesici çapı, malafa düzeni | 112M-4 pik döküm — 4 kW, 1450 d/d |
| Büyük yatay freze ana mili | Geniş alın frezesiyle kaba talaş | Yük dalgalanması, gövde rijitliği | 132M-4 pik döküm — 7,5 kW, 1460 d/d |
Bu eşleşmeler örnektir; kesin seçim tezgâhın gerçek yüküne, mil devri ihtiyacına, motorun bağlanma biçimine ve çalışma koşullarına bakılarak yapılır. Eski motorun plaka değeri en güvenilir referanstır.
Dik başlıkta montaj, soğutma ve talaş
Taret başlığında motor mili aşağı bakacak şekilde dik çalışır. Bu konumda motorun dikey montaja uygun hazırlanması gerekir; HEM gövdeleri büyüklüğe göre V1, V3, V5, V6 ve V15 dikey düzenlerinde, ayrıca ayaklı B3, flanşlı B5 ile B14 ve kombine B34/B35 olarak sağlanır. Flanş çapı ve mil ölçüsü siparişten önce eski motorla karşılaştırılır.
Frezede talaş tornaya göre daha geniş bir alana savrulur ve sıcak talaş zaman zaman dik duran motorun fan kapağına düşer. Fan ızgarasının tıkanmaması için talaş koruması ve düzenli temizlik önemlidir. Soğutma sıvısı ve sis motorun doğrudan üstüne geliyorsa standart IP55 motor bu tür sürekli ıslanma için tasarlanmamıştır; makine üreticisinin koruma önlemi ya da özel motor gerekir, siparişte belirtin.
Devir ayarında sürücü kullanımı
Eski bir frezeyi yenileyen atölyeler, kayış ya da dişli kademelerine ek olarak frekans konvertörü takabilir. Serilerimiz sürücüyle çalışmaya uygundur. Düşük mil devrinde büyük kesiciyle uzun süre tam yük alınacaksa motorun kendi fanı yetmeyebilir ve harici fan gerekir; sürücü ile motor arasında uzun kablo varsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir. Bu koşullar siparişte belirtilmelidir. Ana milde ani durdurma için frenli motor gerekiyorsa bunu da siparişte belirtin.
Freze motoru için bilgi listesi
Hızlı teklif için makine tipini (konsollu, taret, yatay), değiştirilecek motorun ana mil mi ilerleme mi olduğunu, motor gücünü (kW), devir değerini (d/d), şebeke gerilimini, montaj biçimini (ayaklı, flanşlı, dik) ve kaç adet gerektiğini iletin. Üç fazı bulunmayan küçük bir atölyede hafif bir masa frezesi için gücü 0,18 kW'tan 5,5 kW'a uzanan monofaze elektrik motoru serisi seçenek olabilir.
Plaka okunuyorsa fotoğrafını göndermeniz yeterlidir; motor etiketinden muadil bulma yazısı adımları gösterir. Flanşlı elektrik motorları sayfası dik başlık bağlantıları için faydalıdır. Modeller ve güncel fiyatlar elektrik motoru mağazamızda; WhatsApp ve telefon için iletişim sayfasına bakın.
Sık Sorulan Sorular
Taret frezemin başlığındaki motor neden çok ısınıyor?
Dik konumda fan kapağına talaş ve yağ birikir, hava akışı azalır. Ayrıca kayış fazla gergin olabilir. Önce fan ızgarası temizlenmeli, kayış gerginliği kontrol edilmeli, sonra motor akımı plaka değeriyle karşılaştırılmalıdır.
Tabla ilerleme motoru yerine aynı güçte herhangi bir motor olur mu?
Güç ve devrin yanında flanş, mil ölçüsü ve dişli kutusuna bağlantı birebir tutmalıdır. İlerleme motorları sık yön değiştirdiği için bu çalışma biçimi de siparişte belirtilmelidir.
Ana mil motoru ters dönüyor, sorun motorda mı?
Genellikle değil. Üç faz bağlantısındaki iki fazın yer değiştirmesi yönü çevirir. Bağlantı bir elektrikçi tarafından düzeltildiğinde mil doğru yöne döner.
Freze motorunu yükseltirsem daha hızlı talaş kaldırabilir miyim?
Kısmen. Talaş kaldırma kapasitesini motorun yanında tezgâh gövdesinin rijitliği, dişli kutusu ve kesici belirler. Tezgâhın kaldıramayacağı güçte motor takmak titreşimi artırabilir; üreticinin verdiği değerin dışına çıkmamak gerekir.










