Çimento Helezonu Motoru

Çimento silosunun dibindeki kelebek vana açıldığında çimentoyu tartı kantarına kadar götüren tek hareketli parça helezondur: eğimli bir borunun içinde dönen spiral, tozu yukarı doğru iter. Bu sayfa yalnız o spirali çeviren trifaze motoru anlatır; santralin mikser, bant ve pompa tahrikleri için beton santrali elektrik motorları sayfası bir üst başlıktır.

Helezonun içinde motor neyi çevirir, neyi çevirmez?

Motorun tek işi redüktör üzerinden helezon milini döndürmektir. Spiral, silonun konik çıkışından aldığı çimentoyu boru boyunca ilerletir ve mikserin üstündeki çimento kantarına boşaltır. Kantar hedef ağırlığa yaklaştığında kumanda helezonu durdurur; bir sonraki partide aynı döngü baştan başlar.

Helezon hattındaki öteki parçalar motorun görevi dışındadır. Silo çıkışındaki kelebek vana çoğunlukla pnömatik ya da elle kumandalıdır. Konideki havalandırma pedleri basınçlı havayla çalışır ve köprülenmiş çimentoyu gevşetir. Tartımı yük hücreleri yapar, silo üstündeki filtre de kendi silkeleme düzenine sahiptir. Uçucu kül ya da mikrosilika silosu varsa onların helezonları da aynı mantıkla, kendi motorlarıyla çalışır.

Durmuş, dolu bir boruyla kalkış

Çimento helezonunu sıradan bir taşıyıcıdan ayıran şey, neredeyse her seferinde boru doluyken kalkmasıdır. Tartım bitince helezon durur ama içindeki çimento boşalmaz; spiral ile boru arasında sıkışmış toz tabakası bir sonraki kalkışta milin önünde bir direnç olarak bekler. Gece ya da hafta sonu duruşundan sonra bu direnç büyür, çünkü çimento havadaki nemi çeker, topaklanır ve boru içinde oturur.

Bu nedenle motor seçiminde sürekli çalışma yükünden çok kalkıştaki koparma momenti belirleyicidir. Helezonun çapı, boyu, eğimi ve saatlik taşıma kapasitesi gücü belirleyen veriler olsa da bunları helezon üreticisi hesaplar. Silo çıkışındaki havalandırmanın çalışıp çalışmadığı da kalkış yükünü değiştirir; motor ısınıyorsa önce bu hava sistemi kontrol edilmelidir.

Gücü ve devri hangi bilgiden çıkarırsınız?

En güvenilir başlangıç helezon üreticisinin verdiği motor gücü ve redüktör oranıdır. Mevcut bir helezonda motor değişiyorsa eski motorun etiketindeki güç, devir ve akım değeri yeni motorun aranacağı aralığı gösterir. Helezon milinin devri düşüktür; bu düşük devir redüktörden gelir, motorun kendisi ise genellikle 4 kutuplu yani 1500 d/d sınıfındadır.

Devir sınıfını değiştirmek helezonun kapasitesini değiştirir. 6 kutuplu bir motora geçilirse aynı redüktörle helezon yavaşlar ve kantar daha geç dolar; 2 kutupluya geçmek ise redüktör girişini zorlar. Kapasite artırma isteği varsa bu karar motorla değil, helezon üreticisiyle birlikte verilmelidir. Tek bir kW değeri “çimento helezonu için uygundur” diye seçilemez; aynı santralde kısa ve yataya yakın bir helezon ile uzun ve dik bir helezon çok farklı güç ister.

Tablodaki durumlar örnek niteliğindedir; kesin seçim helezon verisi, gerekli devir ve montaj ölçüleriyle doğrulanır.

Redüktör flanşı, mil ve gövde ölçüsü

Çimento helezonlarında en sık rastlanan düzen, helezonun üst ucuna bağlanan bir redüktör ve onun giriş flanşına oturan motordur. Bu yüzden ilk bakılacak bilgi motorun IEC gövde numarasıdır. Gövde numarası tek başına yeterli değildir: flanş tipi (B5 büyük flanş ya da B14 küçük flanş), flanş çapı, mil çapı ve boyu, kama ölçüsü ve gerekiyorsa ayak delik aralıkları eski motorla karşılaştırılır. Ayaklı motor kaplinle bağlanıyorsa kaplin tarafındaki mil ölçüsü de listeye girer.

Helezon eğimli durduğu için motor da çoğu zaman yatay olmayan bir açıyla çalışır; bazı tasarımlarda motor dikeye yakın konumdadır. HEM motorları ayaklı, flanşlı, ayaklı-flanşlı ve dikey montaj yapılarında gövde büyüklüğüne göre sunulur; montaj şekilleri için montaj seçenekleri sorusuna, ölçüler için gövde ölçü tablosuna bakabilirsiniz. Elektriksel taraf da karşılaştırılır: güç, devir, gerilim ve bağlantı şekli eski etiketle aynı olmalıdır. Redüktör tarafı için redüktör için elektrik motorları sayfası, genel helezon tahriki için helezon vidalı konveyör motoru sayfası yardımcı olur.

Silo dibindeki toz, nem ve kış koşulu

Helezon motoru santralin en tozlu yerlerinden birinde durur. Silo üstündeki filtre ya da boru bağlantılarındaki küçük kaçaklar motor gövdesine ince bir çimento tabakası bırakır. Bu tabaka nemle sertleşir, kanatçıkları kapatır ve soğutmayı düşürür; fan kapağının ve gövdenin düzenli temizlenmesi helezon motorunun bakımında ilk sıradadır. HEM motorlarının IP55 koruması toza ve sıçrayan suya karşıdır; motorun üstüne çimento birikmesini önleyecek basit bir koruma sacı yine de faydalıdır.

Katalog değerleri −15 ile +40 santigrat derece ortam sıcaklığı ve 1000 m rakım içindir. Açık santrallerde kış sabahları bu alt sınırın altına inilebiliyorsa ya da tesis 1000 m’nin üzerindeyse siparişte belirtin. Uzun duruşlarda gövde içinde yoğuşma olabilir; yoğuşma ısıtıcısı ve PTC sargı sensörü sipariş seçeneğidir.

Kaba-ince besleme, sık kalkış ve konvertör

Hassas tartım isteyen santrallerde helezon partinin büyük kısmını hızlı, son kısmını yavaş besler. Bu iki kademe ya iki ayrı helezonla ya da frekans konvertörüyle tek helezonun hızı düşürülerek yapılır. Konvertörlü çalışmada motor uzun süre düşük devirde ve dolu boruyla döner; kendi fanı bu hızda yeterli havayı vermeyebilir, bu durumda ayrı beslenen bir fan değerlendirilir. Konvertörle motor arasındaki kablo uzunsa çıkışa dv/dt veya sinüs filtresi konması düşünülür. Ayrıntılar inverter uyumlu elektrik motorları sayfasındadır.

Konvertör olmayan helezonlarda motor doğrudan ya da yıldız-üçgen ile kalkar ve her partide yeniden yol alır. Saatlik parti sayısı yüksekse sargı sıcaklığı yükselir; PTC sensörü ile motor koruma rölesinin ayarı bu durumda birlikte ele alınmalıdır. Yıldız bağlantıda kalkış momenti düştüğü için dolu boruda yıldız-üçgen kalkış yetersiz kalabilir; kalkış yöntemi helezon üreticisinin önerisine göre seçilmelidir.

Eski helezon motorunu değiştirmek için gönderilecekler

Motor arızalandığında santral durur, bu yüzden doğru bilgiyi ilk mesajda göndermek zaman kazandırır. Eski motorun etiketinin net bir fotoğrafını, redüktöre bağlandığı flanşın ve milin fotoğrafını motor etiketi gönderme sayfasındaki adımlarla WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz. Numaralar iletişim sayfasındadır.

• Makine bilgisi: çimento, uçucu kül ya da katkı helezonu olduğu ve boru çapı/boyu
• Eski motor etiketindeki güç (kW) ve devir (d/d)
• Tesis gerilimi ve bağlantı şekli (yıldız/üçgen)
• Montaj tipi: B5, B14, B3 ya da ayaklı-flanşlı; flanş çapı ve mil çapı
• Kalkış yöntemi: doğrudan, yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da konvertör
• Ortam koşulu: açık alan, kış sıcaklığı, rakım
• PTC sensörü veya yoğuşma ısıtıcısı isteği ve istenen adet

Mağazada bakılabilecek motor grupları

Helezon redüktörleri çoğunlukla 1500 d/d girişe göre hesaplandığı için 4 kutuplu motorlar öne çıkar. Tozlu ve açık santral ortamında pik döküm gövdeli elektrik motorları sık tercih edilir; daha küçük helezonlarda alüminyum gövdeli modeller de incelenebilir. Örnek olarak 5,5 kW pik 132S-4 (1460 d/d), 7,5 kW pik 132M-4 (1460 d/d), 15 kW pik 160L-4 (1465 d/d) ve 18,5 kW pik 180M-4 (1470 d/d) modellerine bakılabilir. Bu modeller örnektir; helezonunuza uygunluğu ayrıca doğrulanır. Tüm güçler elektrik motoru satın al sayfasında listelenir.

Sık Sorulan Sorular

Helezon sabah ilk partide kalkmıyor, motor mu zayıf?

Çoğu zaman sorun gece boyunca boruda oturan çimentodur. Önce silo havalandırması ve boru içindeki topaklanma kontrol edilir; motor gücünü artırmak bu sorunu çözmeyebilir.

Helezon motorunu 6 kutuplu motorla değiştirebilir miyim?

Aynı redüktörle helezon yavaşlar ve kantarın dolma süresi uzar. Devir sınıfı eski etiketteki gibi korunmalı, değişiklik helezon üreticisiyle konuşulmalıdır.

Kaba ve ince besleme için konvertör şart mı?

Şart değildir; bazı santraller iki ayrı helezon ya da açma-kapama ile çalışır. Konvertör kullanılacaksa düşük devirdeki uzun çalışma süresi siparişte belirtilmelidir.

Uçucu kül helezonu için aynı motor kullanılabilir mi?

Mekanik bağlantı aynı olabilir ama malzemenin akış direnci farklıdır. Güç ve devir, o helezonun kendi verisine ya da eski motor etiketine göre belirlenir.

Helezon motoruna PTC gerekir mi?

Saatte çok sayıda dolu kalkış yapan helezonlarda sargı sıcaklığını izlemek faydalıdır. PTC sensörü sipariş seçeneğidir ve kumanda panosundaki röleye bağlanır.