English
Français
Türkçe
Español
Русский
Salça makinesinde (pulper/passatör) motor gücünü belirleyen iki şey vardır: içeri giren ürünün ne kadar koyu ve lifli olduğu, bir de rotorun ürünü hangi gözenek çapındaki elekten geçirmeye çalıştığı. Aynı makine, iri gözlü elekle sulu domatesi rahat işlerken ince elekle ve kıvamlı biber hamuruyla motoru sınırına dayatabilir. Bu yüzden motor seçimi makine adından değil, işlenecek en ağır ürün ve en ince elek senaryosundan yapılmalıdır.
Passatörde güç nereye harcanır?
Salça makinesinin kalbi, silindirik ya da konik bir eleğin içinde dönen kanatlı rotordur. Rotor, haşlanmış ürünü eleğin iç yüzeyine savurur ve sürter; püre gözeneklerden geçer, kabuk ve çekirdek uç taraftan dışarı atılır. Motorun verdiği enerjinin büyük kısmı bu sürtünme ve kesme işine gider; ürünü yalnızca döndürmek için harcanan pay küçüktür.
Bu yapı, motor yükünün üç değişkene bağlı olduğunu gösterir:
- Ürünün kıvamı: Kuru madde oranı yükseldikçe püre eleğe yapışır, rotor kanatları daha fazla direnç görür.
- Elek gözenek çapı: Gözenek küçüldükçe aynı miktar püreyi geçirmek için daha çok sürtünme gerekir.
- Kanat–elek aralığı ve kanat açısı: Aralık daraldıkça ve kanat eğimi artırıldıkça ayrıştırma iyileşir, motor akımı da yükselir.
Saatlik kapasite bu üç değişkenin üzerine eklenir. Kapasiteyi artırmak için besleme hızlandırıldığında elek dolar, rotor daha kalın bir ürün tabakasını taşır ve güç ihtiyacı yükselir.
Ürün yoğunluğu motor yükünü nasıl değiştirir?
Domates, biber, kayısı ve elma gibi ürünlerin hepsi passatörden geçebilir; fakat motor açısından aynı yük değildir. Sulu ve olgun domates eleğe az tutunur. Lifli kırmızı biber, kabuğu kalın ürünler ve çekirdek oranı yüksek meyveler ise rotor kanatlarının önünde daha sert bir kek oluşturur.
Sıcaklık da etkilidir. Sıcak kırma (hot break) ile gelen ürün daha akışkandır; soğumuş veya bekletilmiş ürün koyulaşır ve aynı makinede akım yükselir. Sezon boyunca farklı ürün işleyen bir tesis, motoru hangi ürünle en çok zorlandığını bilerek seçmelidir. Pratik bir yöntem, mevcut makinede en ağır ürün işlenirken pens ampermetreyle akımı ölçmek ve bu değeri motor etiketindeki anma akımıyla karşılaştırmaktır.
Ölçümde dikkat edilecekler
- Akımı ilk dakikalarda değil, elek yüzeyi ürünle dolup rejim oturduktan sonra okuyun.
- Aynı ölçümü ince elekle ve iri elekle ayrı ayrı yapın; ikisi arasındaki fark çoğu zaman şaşırtıcı derecede büyüktür.
- Akım anma değerine sürekli yakınsa motor sınırda çalışıyordur; bir üst güç değerlendirilir.
Elek yükü: tıkanma, kek ve kalkış anı
Passatör motorunu en çok zorlayan an, normal çalışma değil elek tıkanmasıdır. Gözenekler kabuk ya da lifle kapandığında püre geçemez, rotor önünde ürün birikir ve tork ihtiyacı kısa sürede yükselir. Motorun bu anı taşıyabilmesi ama sürekli bu yükte kalmaması gerekir; burada termik koruma ve operatör disiplini devreye girer.
Kalkış ayrı bir konudur. Rotor genellikle hafif bir parçadır; makine boş elekle çalıştırılıp ürün sonra verilirse kalkış kolaydır. Vardiya sonunda içinde ürünle durdurulmuş, soğuyup koyulaşmış bir passatörü yeniden çalıştırmak ise motordan yüksek kalkış torku ister. İşletmede yerleşmiş kural şudur: makine temizlenmeden veya boşaltılmadan dolu kalkış yapılmaz. Yıldız-üçgen yol vermede dolu kalkış daha da zordur, çünkü yıldız konumunda motor torku belirgin biçimde düşer.
Çift kademeli hatlarda motorlar ayrı düşünülür
Birçok salça hattında ürün önce iri elekli bir pulperdan, ardından ince elekli bir rafinörden (finisher) geçer. Bu iki makine aynı gövdeye sahip olsa bile aynı motoru istemez. İnce elekli kademe daha fazla sürtünme yapar ve çoğu durumda daha büyük motorla çalışır. Yedek motor planlarken iki kademenin etiketlerini ayrı ayrı kontrol edin; birinin motorunu diğerinin yerine takmak, güç farkı varsa sorun yaratır.
Rotor devri de kademeye göre değişebilir. Doğrudan bağlı makinelerde motor devri rotor devridir; kayışlı makinelerde kasnak oranı devreye girer. Devri değiştirmek ayrıştırma kalitesini ve kapasiteyi etkiler, bu yüzden yeni motor eski motorun devrini korumalıdır. Uygun HEM Motor modellerini ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyebilirsiniz.
