Tekstil Sarım Makinesi Elektrik Motoru: Rulo Çapı ve Gerginlik Değişimine Göre Tahrik Seçimi

Tekstil sarım makinesinde motor seçimini belirleyen şey, rulo büyüdükçe yükün nasıl değiştiğidir. Kumaş sabit hızda ve sabit gerginlikte sarılıyorsa, rulo çapı iki katına çıktığında sarım milindeki tork da iki katına çıkar, mil devri ise yarıya iner. Bu yüzden tahrik, tek bir çalışma noktasına göre değil; en büyük çaptaki torka ve en küçük çaptaki devre birlikte göre seçilir.

Bu yazı, kumaşı veya dokusuz yüzeyi bir mil üzerine saran merkezden tahrikli sarıcıları ele alıyor. Yüzeyden (silindir temaslı) sarımda tahrik silindiri sabit devirde döner ve rulo çapı motoru doğrudan etkilemez; orada mesele farklıdır.

Rulo büyüdükçe tork ve devir nasıl değişir?

Merkezden sarımda iki büyüklük sabit tutulmak istenir: hat hızı (kumaşın metre/dakika ilerleyişi) ve kumaş gerginliği. Bu durumda:

• Tork = gerginlik × rulo yarıçapı. Rulo büyüdükçe tork çapla doğru orantılı artar.
• Devir = hat hızı ÷ rulo çevresi. Rulo büyüdükçe mil devri çapla ters orantılı düşer.
• Güç = tork × devir. İki etki birbirini dengelediği için sarım gücü çaptan bağımsız, yaklaşık sabittir.

Son madde önemli bir sonuç doğurur: sarım gücü sabit olsa da motor, bu gücü geniş bir devir aralığında vermek zorundadır. Asenkron motor ise anma torkunu taşıyabildiği en yüksek güce yalnız nominal devrinde ulaşır. Düşük devirde aynı torku verdiğinde çıkış gücü düşer. Bu nedenle motorun gücü, sarımın gerçek güç ihtiyacından değil, en büyük rulodaki torku hangi devirde vermesi gerektiğinden hesaplanır.

Sarım oranı: en kritik tasarım verisi

Dolu rulo çapının boş masura (mil veya karton kovan) çapına oranına sarım oranı denir. Bu oran, motorun çalışacağı devir aralığının genişliğini doğrudan belirler.

Tablo varsayımsaldır ve yalnız oran mantığını göstermek içindir. Redüktör oranı, boş kovanda hat hızına ulaşırken motorun nominal devrine yakın döneceği şekilde seçilirse, rulo dolduğunda motor nominal devrinin sarım oranına bölünmüş değerinde ve en yüksek torkta çalışır. 1:6 oranında bu, nominal devrin altıda biri civarında tam torka yakın sürekli çalışma anlamına gelir.

Motor ve redüktör nasıl birlikte seçilir?

Seçim sırası şöyle kurulabilir:

• Hat hızı ve boş kovan çapından sarım milinin en yüksek devrini bulun.
• Gerginlik ve dolu rulo yarıçapından sarım milindeki en yüksek torku bulun. Gerginlik değeri makine üreticisinden veya proses verisinden gelir; tahmin edilmemelidir.
• Redüktör oranını, en yüksek mil devri motorun nominal devrine yakın denk gelecek şekilde belirleyin.
• Motor torkunu, en yüksek mil torkunun redüktör oranına ve redüktör verimine bölünmesiyle bulun; bu değer motorun anma torkunun altında kalmalıdır.
• Hızlanma payını ekleyin: dolu ve ağır rulo duruştan hat hızına çıkarken ek tork ister.

Motorun anma torku paket verilerinden okunabilir. Örneğin 3 kW, 1450 d/d nominal devirli 100L2-4 modelin nominal torku 19,8 Nm, 4 kW'lık 112M-4 modelin 26,3 Nm, 5,5 kW'lık 132S-4 modelin ise 36 Nm'dir. Tork tablosunun tamamı elektrik motoru tork tablosu yazımızdadır.

Daha geniş sarım oranlarında 6 kutuplu bir motor da düşünülebilir. Örneğin 3 kW'lık 132S-6 model 968 d/d nominal devirde 29,6 Nm verir; aynı güçteki 4 kutuplu modele göre daha yüksek tork ve daha düşük başlangıç devri sağlar, ancak gövdesi daha büyüktür (132S).

Standart serideki modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasından karşılaştırabilirsiniz.

İnverterle düşük devirde çalışma ve soğutma

Merkezden sarıcılarda devir değişimi hemen her zaman frekans konvertörüyle sağlanır. HEM Motor'un üç fazlı serileri frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; inverter sorusundaki genel kurala göre motor uzun süre düşük devirde tam torkla çalışacaksa harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir ve bu koşullar siparişte bildirilir.

Sarım makinesi tam da bu "uzun süre düşük devirde yüksek tork" koşulunun yaşandığı uygulamalardan biridir. Rulo dolmaya yaklaştıkça motor yavaşlar ama torku artar; kendi miline bağlı soğutma fanı ise devirle birlikte daha az hava üfler. Sarım oranı yüksek, rulo dolu kalma süresi uzun bir makinede harici fan seçeneğini siparişte mutlaka konuşun. Tekstil ortamındaki hav ve elyaf birikimi de soğutmayı ayrıca zayıflatır; fan kapağının temiz tutulması bakım planına girmelidir.

Gerginlik kontrolü: motorun değil sistemin işi

Asenkron motor, kendisine verilen frekans ve gerilime göre döner. Gerginliğin sabit tutulması ise sürücünün kontrol yöntemine ve gerginlik geri beslemesine (dans eden silindir, yük hücresi veya çap hesabı) bağlıdır. Motorun kendisi gerginliği ölçmez ya da düzeltmez.

• Gerginlikte kısa süreli dalgalanmaların kabul edildiği kumaş ve dokusuz yüzey sarımlarında, uygun sürücü ve geri besleme ile standart trifaze motor yaygın olarak kullanılır.
• Çok hassas gerginlik, çok düşük devirde sıfıra yakın hızda tutma veya ani yön değişimi isteyen görevlerde servo veya özel kontrollü tahrik gerekebilir. Bu tür motorlar HEM Motor'un 2026 kataloğundaki standart serinin kapsamı dışında kalabilir; uygulamanızı ve sürücü bilgisini bize iletin.
• Sürücü seçimi ve gerginlik algoritması makine üreticisinin veya otomasyon firmasının sorumluluğundadır; motor bu sistemin bir parçasıdır.

Tekstil hatlarının diğer tahrikleri için tekstil makineleri motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Varsayımsal örnek: motor neden ısınıyor?

Aşağıdaki durum varsayımsal bir örnektir. Bir kumaş sarıcıda 1:5 sarım oranıyla çalışan 3 kW, 4 kutuplu motor, rulo dolmaya yaklaştığında aşırı ısınıyor olsun. İnceleme şunu gösterir: motor rulonun son üçte birinde nominal devrinin beşte biri civarında, anma torkuna yakın çalışmaktadır; kendi fanı bu devirde yeterli havayı basamaz.

• İlk seçenek, aynı motorla harici fan kullanmaktır; elektriksel değerler değişmez.
• İkinci seçenek, daha yüksek anma torklu bir motora geçerek motoru dolu ruloda anma torkunun altında tutmaktır; bu durumda gövde ve flanş değişebileceği için redüktör bağlantısı çizimden kontrol edilir.
• Üçüncü seçenek, redüktör oranını değiştirmektir; ancak bu, boş kovanda hat hızına ulaşmayı etkiler ve makine üreticisiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç ve teklif için gerekli bilgiler

Sarım makinesi motoru, rulo çapının değiştiği aralık boyunca hem torku hem devri karşılayacak şekilde seçilir; güç tek başına yol gösterici değildir. Teklif için bize şunları gönderin: mevcut motor ve redüktör etiketleri, hat hızı, boş kovan ve dolu rulo çapları, mümkünse gerginlik değeri, sürücü tipi ve montaj şekli. Uygun modeller ve fiyatlar elektrik motoru satın al sayfasında yer alır. Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj bilgilerini motor etiketi gönder sayfasıyla paylaşın, uygun model için teklif isteyin. Sorularınızı iletişim sayfamızdan da iletebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sarım gücü sabitse motor gücünü bu güce göre seçebilir miyim?

Hayır; motor bu gücü düşük devirde ve yüksek torkta vermek zorundadır. Seçim, dolu rulodaki torkun motorun anma torkunun altında kalmasına göre yapılır.

Sarım makinesinde harici fan ne zaman gerekir?

Sarım oranı yüksekse ve motor uzun süre düşük devirde anma torkuna yakın çalışıyorsa gerekir. Bu durumu siparişte belirtin.

Standart trifaze motor gerginliği sabit tutabilir mi?

Gerginliği motor değil, sürücü ve geri besleme sistemi kontrol eder. Uygun sürücüyle standart motor yaygın olarak kullanılır; çok hassas kontrol isteyen görevlerde özel tahrik gerekebilir.

4 kutuplu yerine 6 kutuplu motor ne zaman mantıklıdır?

Sarım oranı geniş ve dolu rulodaki tork yüksekse 6 kutuplu motor daha yüksek tork ve daha düşük başlangıç devri sağlar. Gövde büyüdüğü için redüktör bağlantısını kontrol edin.