Hidrolik Güç Ünitesinde Elektrik Motoru ve Pompa Bağlantısı

Hidrolik güç ünitesi; bir tank, bir pompa, bu pompayı döndüren elektrik motoru ve valf bloğundan oluşur. Ünitede en çok sorun çıkaran nokta çoğu zaman motorun kendisi değil, motorla pompanın birleştiği yerdir: bağlantı çanı, kaplin, mil ucu ve dönüş yönü. Motor yenilenirken bu birleşim yerinin ölçüleri tutmazsa pompa ekseni kaçar, kaplin kısa sürede dağılır ve pompa salmastrası kaçırmaya başlar. Bu yazıda hidrolik ünitede motor ve pompa bağlantısını hangi adımlarla kontrol etmeniz gerektiğini ve motor gücünün nereden okunacağını anlatıyoruz.

Motor ile pompa nasıl birleşir?

Hidrolik ünitelerde en yaygın düzen, motorun flanşına cıvatalanan bir bağlantı çanı (pompa taşıyıcı) ve çanın içinde motor mili ile pompa milini birleştiren esnek bir kaplindir. Pompa çanın öbür ucuna kendi flanşıyla bağlanır. Böylece motor ve pompa tek eksende, ek hiza ayarı gerektirmeden birleşir. Bu düzende motorun montaj şekli çoğunlukla şunlardan biridir:

• B35 (ayaklı ve flanşlı): Motor tank kapağına veya şaseye ayaklarından bağlanır, çan ve pompa flanşa asılır. Yatay ünitelerde sık görülür; ayaklar, çan ve pompanın ağırlığını flanştan alıp gövdeye dağıtır.
• B5 (yalnız flanşlı): Motor yalnız flanşıyla çana bağlanır, ayak yoktur. Çan bir konsola veya tanka sabitlenmişse kullanılır.
• Dikey V1 (mil aşağı): Motor tank kapağının üstünde dik durur, pompa çanla birlikte yağın içine sarkar. Kompakt ünitelerde tercih edilir.

HEM Motor'da B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15 şekilleri gövdeye göre sunulur; flanş ölçüsü siparişte teyit edilir. Sitede montaj şekli model bazında listelenmez; seçenekler montaj şekilleri sayfasında özetlenmiştir.

Bağlantı çanının motora uyumu

Bağlantı çanı iki ayrı ölçüye göre üretilir: motor tarafı ve pompa tarafı. Motor tarafında flanşın merkezleme çapı, cıvata delik çemberi ve delik sayısı yeni motorla aynı olmalıdır. Çan aynı kalacaksa yeni motorun flanşı eskisinin birebir karşılığı olmalıdır; aksi hâlde yeni bir çan gerekir.

Burada sık yapılan hata, yalnız "B5 flanşlı" ifadesine bakarak sipariş vermektir. Aynı IEC gövdede bile flanş büyüklüğü farklı seçeneklerde sunulabilir; bu nedenle B5 ya da B14 adı tek başına uyumu kanıtlamaz. Değişimden önce şunları ölçüp not edin:

• Eski motorun IEC gövde kodu (etiketten) ve flanş merkezleme çapı
• Flanş cıvata delik çemberi ve delik sayısı
• Mil çapı, mil boyu ve kama ölçüsü
• Çanın motor tarafındaki yuvanın derinliği; mil boyu farklıysa kaplin yarımları doğru konuma gelmeyebilir

Bu değerleri gövdeye göre hazırlanmış 2D teknik çizimlerle ve 2026 teknik kataloğuyla karşılaştırın. Ölçüleri yazıya geçirip siparişte iletmek, yanlış çan veya kaplin nedeniyle oluşan yeniden işleri önler.

Kaplin, eksen kaçıklığı ve dönüş yönü

Çan içindeki esnek kaplin küçük eksen kaçıklıklarını tolere eder, ancak hizasızlığı düzeltmez. Kaplin yarımları arasında üreticinin öngördüğü boşluk bırakılmalı, iki yarım da milin üzerinde tam oturmalıdır. Motor milinin pompa miline dayanması, pompa yatağına eksenel yük bindirir ve kısa sürede arızaya yol açar.

Dönüş yönü hidrolik pompalarda kritik bir konudur. Dişli ve paletli pompaların çoğu tek yöne dönecek şekilde tasarlanır ve gövdelerinde ok işareti bulunur. Yeni motoru bağladıktan sonra yalnız kısa bir anlık çalıştırmayla yönü kontrol edin; yön yanlışsa iki fazın yerini değiştirmek yeterlidir. Yanlış yönde uzun süre çalışan pompa emişte yağ alamaz ve kuru çalışarak hasar görür.

Motor gücü pompadan ve basınçtan okunur

Hidrolik ünitede gereken motor gücü; pompanın verdiği debiye, sistemin çalıştığı en yüksek basınca ve pompanın kendi veriminin etkisine bağlıdır. Bu değerler birlikte pompa üreticisinin tablosundan veya ünite projesinden okunur. Ünitenin kullanıldığı makinenin adına bakarak güç belirlemek doğru değildir; aynı tip pres, farklı silindir çapı ve hızla bambaşka bir güç isteyebilir.

Hidrolik yük çoğu zaman kesiklidir. Bir pres döngüsünde motor kısa süre yüksek basınçta çalışır, kalan sürede pompa boşa basar. Motor seçilirken bu nedenle yalnız en yüksek basınçtaki güce değil, döngü boyunca ortalama ısınmaya da bakılır. Yüksek basınç fazı uzun sürüyorsa motor, o fazdaki gücü sürekli verebilecek şekilde seçilmelidir.

• Devir: Hidrolik pompaların büyük kısmı 4 kutuplu motorla, yani yaklaşık 1500 d/d senkron devirde çalışacak şekilde seçilir. Pompanın izin verdiği en yüksek devri aşmayın; 2 kutuplu motorla daha yüksek debi elde etmek pompanın emiş sınırını zorlayabilir.
• Kalkış: Ünite basınç altında kalkmamalıdır. Boşaltma valfi veya boşta kalkış devresi, motorun yük altında yol almasını önler ve yıldız-üçgen kalkışı mümkün kılar.
• Hız kontrolü: Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir. Ayrıntılar inverter ile kullanım sorusunda yer alır.

Örnek modeller ve kullanım yeri

Aşağıdaki modeller 4 kutuplu seriden seçilmiştir; tümü IP55 korumalı, F sınıfı yalıtımlı ve 50 Hz'dir. Hangisinin uygun olduğuna pompa debisi ve çalışma basıncı karar verir.

• 100L2-4 alüminyum gövde: 3 kW, 1450 d/d, IEC 100L, 230/400 V (Δ/Y). Küçük bağlama ve tezgâh ünitelerinde görülen güç sınıfı; 400 V şebekede yıldız bağlanır.
• 132M-4 alüminyum gövde: 7,5 kW, 1460 d/d, IEC 132M, 400/690 V (Δ/Y). Tank üstü dikey veya yatay ünitelerde hafif gövde avantajı sağlar.
• 160L-4 pik döküm gövde: 15 kW, 1465 d/d, IEC 160L, 400/690 V (Δ/Y), nominal tork 97,8 Nm. Pres ve enjeksiyon makinesi ünitelerinde rijit gövde tercih edildiğinde.
• 180L-4 pik döküm gövde: 22 kW, 1470 d/d, IEC 180L, 400/690 V (Δ/Y), anma akımı 39,7 A. Büyük debili pres ünitelerinde.

Hidrolik uygulamalara yönelik genel bilgi için hidrolik pompa motorları sayfasına bakabilirsiniz. Güncel fiyatlar ürün sayfalarındadır.

Varsayımsal örnek: 7,5 kW tank üstü ünitede motor yenileme

Bu bölüm açıklama amaçlı varsayımsal bir örnektir. Bir bükme presinin tank üstü ünitesinde 7,5 kW, 4 kutuplu, 132M gövdeli bir motor, B5 flanşı ve çan üzerinden bir dişli pompayı sürüyor olsun.

• Güç, kutup ve gövde aynı kalacağı için 132M-4 aday modeldir; flanş ölçüsü eski motordan alınan merkezleme çapı ve delik çemberiyle siparişte teyit edilir.
• Çan ve kaplin yeniden kullanılacaksa mil çapı ve kama ölçüsü kontrol edilir; motor yarımı kaplin aynı konuma takılır.
• Motor yağ buharının yoğun olduğu bir alandaysa fan kapağının hava alabildiği doğrulanır.
• İlk çalıştırmada dönüş yönü pompa okuna göre kontrol edilir, ardından basınç kademeli yükseltilerek akım ölçülür ve etiket değeriyle karşılaştırılır.

Sipariş için gönderilecek bilgiler

• Eski motorun etiket fotoğrafı ve flanşın ölçüleri (merkezleme çapı, delik çemberi, delik sayısı)
• Pompa tipi, debisi ve en yüksek çalışma basıncı
• Montaj şekli: B35, B5 veya dikey V1
• Şebeke gerilimi, yol verme yöntemi ve varsa sürücü bilgisi
• Ünitenin bulunduğu ortam ve çalışma döngüsü

Uygun modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyin. Mevcut motorunuzun etiketiyle uygun modeli sormak için etiket gönder sayfasını, diğer sorularınız için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.