Sıcak Yağ Sirkülasyon Pompası İçin Elektrik Motoru Seçimi ve Değişim Kriterleri

Sıcak yağ (kızgın yağ) sirkülasyon pompasında motor seçimi iki gerçeğe dayanır: pompa en çok soğuk kalkışta, yağ koyuyken zorlanır ve motor, sıcak hattın ısısını mil, flanş ve çevre havası üzerinden görür. Bu yüzden motor gücü sıcak çalışma noktasına göre değil, soğuk devreye alma koşuluna göre kontrol edilir; motorun kendisi ise sıcak bölgenin dışında, iyi havalanan bir yerde durmalıdır. Standart bir trifaze motor bu düzende kullanılabilir, ancak motorun yüksek sıcaklığa dayanıklı özel bir motor gibi sıcak gövdenin içine ya da üstüne konması doğru değildir.

Sıcak yağ pompası motoru neden farklı değerlendirilir?

Kızgın yağ sistemleri; pres, boya kurutma, reaktör, asfalt tankı ve tekstil ramözü gibi proseslere ısı taşır. Isı taşıyıcı yağ, kazandan prosese bir sirkülasyon pompasıyla basılır. Pompa durursa yağ kazanda aşırı ısınabilir; bu yüzden sirkülasyon pompası sistemin en kritik yardımcı ekipmanlarından biridir.

Bu pompaların büyük kısmı, pompa gövdesi ile motor arasında uzun bir soğutma boynu ya da kanatlı bir yatak gövdesi taşır. Bu kısmın görevi, sıcak gövdeden mile ve motora geçen ısıyı azaltmaktır. Motor seçimini etkileyen asıl konular da burada başlar.

Soğuk kalkış: motorun en ağır anı

Isı taşıyıcı yağların viskozitesi sıcaklık düştükçe belirgin biçimde artar. Sistem uzun bir duruştan sonra soğuk devreye alınırken pompa koyu yağı basmak zorunda kalır. Santrifüj pompada bu durum iki şekilde motoru etkiler:

• Viskozite arttıkça pompa verimi düşer ve aynı debi için daha fazla mil gücü gerekir.
• Soğuk yağın yoğunluğu sıcak yağa göre daha yüksektir; bu da çekilen gücü artırır.

Sıcak çalışma noktasında motorun gördüğü yük çoğu zaman etiket gücünün altındadır; soğuk kalkışta ise motor etiket akımına yaklaşabilir ya da geçebilir. Değişimde şu soruları sorun:

• Sistem soğuk devreye alınırken eski motorun termiği attı mı?
• Devreye alma prosedüründe pompa kısılmış vanayla mı başlatılıyor, yoksa sürücüyle düşük devirde mi ısıtılıyor?
• Pompa üreticisi, soğuk yağ viskozitesi için ayrı bir güç değeri veriyor mu?

Eski motor bu koşulda sorunsuz çalıştıysa aynı güç korunur. Termik soğuk kalkışta atıyorsa ilk çözüm çoğu zaman devreye alma yöntemidir, motoru büyütmek değil.

Isının motora ulaştığı üç yol

• Mil üzerinden iletim: Pompa milinden kaplin ve motor miline geçen ısı, motorun ön rulmanını ısıtır. Soğutma boynu ve kaplin aralığı bu yüzden önemlidir; eski düzenin mesafeleri korunmalıdır.
• Flanş ve fener üzerinden iletim: Motor pompaya doğrudan flanşla bağlıysa sıcak gövdenin ısısı fener üzerinden motor kapağına geçer. Bu tip pompalarda üreticinin öngördüğü fener ve boyun uzunluğu değiştirilmemelidir.
• Çevre havası ve ışıma: Yalıtımsız boru, vana ve kazan yüzeyleri motorun çevresindeki havayı ısıtır. Motorun kendi fanı bu sıcak havayı emerek soğutma yapar; çevre havası ısındıkça soğutma zayıflar. Ortam sıcaklığı siparişte bildirilir.

HEM Motor'un satıştaki modelleri F sınıfı yalıtım ve IP55 korumayla gelir. F sınıfı yalıtım sargıya belirli bir ısıl pay sağlar, ancak motorun sıcak yüzeylerin dibinde çalışmasını telafi etmez. Pompa odasının havalandırılması, sıcak boruların yalıtılması ve motorun fan tarafının serbest hava alması, motor seçimi kadar önemlidir.

Montaj düzeni ve değişimde kontrol listesi

Kızgın yağ pompaları genellikle iki düzende kurulur. Her ikisinde de kontrol edilecekler farklıdır:

Kaplinli düzende önemli bir ayrıntı vardır: pompa gövdesi ısındıkça genleşir ve mil ekseni soğuk durumdaki konumundan biraz yukarı kalkabilir. Bu yüzden hizalama soğukta yapılsa bile sistem çalışma sıcaklığına geldiğinde tekrar kontrol edilmelidir. Hizasızlık ön rulmana ek yük bindirir ve sıcaklıkla birlikte rulman ömrünü kısaltır.

HEM Motor'da B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15 montaj şekilleri gövdeye göre sunulur; flanş ölçüsü siparişte teyit edilir. Ölçüleri 2026 kataloğunda bulabilirsiniz. Motorun soğutma düzeni hakkında genel bilgi için soğutma yöntemleri yazımıza bakın.

Devir ve yedeklilik

Sirkülasyon pompaları çoğunlukla 2 kutuplu (yaklaşık 2900 d/d) ya da 4 kutuplu (yaklaşık 1450 d/d) motorla çalışır. Devir pompa tasarımına göre belirlenir ve değişimde kutup sayısı korunur. Devir değişirse debi değişir; kızgın yağ sisteminde düşük debi, kazan borularında yağın aşırı ısınmasına yol açabilir.

Sistemin durması proses ve kazan için risk oluşturduğundan birçok tesiste iki pompa (biri çalışan, biri yedek) bulunur. Bu durumda yedek motorun da aynı model olması, değişimde montaj ve kablolama işini kolaylaştırır. Uygun HEM Motor modellerini ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyebilirsiniz.

Örnek modeller ve varsayımsal bir değişim

Kızgın yağ sirkülasyonunda sık rastlanan güçlerden pik döküm örnekler (pompa uygulamaları için pompa elektrik motorları):

• 132S1-2 pik döküm: 5,5 kW, 2 kutup, 2930 d/d, IEC 132S, 400/690 V (Δ/Y), anma akımı 10,1 A.
• 160M2-2 pik döküm: 15 kW, 2 kutup, 2945 d/d, IEC 160M, 400/690 V (Δ/Y), anma akımı 26,5 A.
• 160L-4 pik döküm: 15 kW, 4 kutup, 1465 d/d, IEC 160L, 400/690 V (Δ/Y), anma akımı 27,3 A.

Varsayımsal örnek: Bir pres hattının kızgın yağ kazanında, şaseli ve kaplinli pompanın 15 kW, 2 kutuplu motoru rulman arızasıyla değiştirilecek olsun. Eski motorun etiketinde 160M gövde okunur; yeni motor olarak 160M2-2 seçilir. Ön rulmanın neden erken bozulduğu araştırıldığında kaplin hizasının yalnız soğukta yapıldığı, sıcak çalışmada eksenin kaydığı anlaşılır. Yeni motor takıldıktan sonra sistem çalışma sıcaklığına getirilir, hiza yeniden kontrol edilir ve pompa odasındaki yalıtımsız vana gövdesi kaplanır.

Sonuç ve teklif için gerekenler

Kızgın yağ sirkülasyon pompasında motoru soğuk kalkış zorlar, sıcak ortam ise ömrünü kısaltır. Gücü soğuk devreye alma koşuluna göre doğrulayın, motoru sıcak yüzeylerden uzak ve havadar tutun, kaplinli düzende hizayı sıcakta yeniden kontrol edin. Teklifte işimize yarayacak bilgiler:

• Motor ve pompa etiket fotoğrafları (güç, devir, gövde kodu, flanş)
• Pompa düzeni: şaseli kaplinli mi, blok tip fenerli mi?
• Yağın çalışma sıcaklığı aralığı ve soğuk devreye alma yöntemi
• Motorun bulunduğu yerdeki ortam sıcaklığı ve havalandırma durumu
• Şebeke gerilimi, yol verme yöntemi ve yedek pompa olup olmadığı

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj bilgilerini motor etiketi gönder sayfasından iletin; uygun model için teklif isteyin. Modelleri online satış sayfamızda inceleyebilir, sıcak hat yerleşimiyle ilgili sorularınızı iletişim sayfamızdan sorabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kızgın yağ pompası için yüksek sıcaklık motoru şart mı?

Motor sıcak bölgenin dışında, soğutma boyunlu bir pompaya bağlı ve havadar bir yerdeyse standart motor kullanılabilir. Motorun sıcak gövdenin içinde ya da hemen üstünde çalışması gerekiyorsa özel motor gerekir; uygulama bilgisiyle sorulmalıdır.

Motor neden yalnız soğuk kalkışta termik atıyor?

Soğuk yağ koyu ve yoğun olduğundan pompa daha fazla güç çeker. Devreye almayı kısılmış vanayla ya da düşük devirde ısıtarak yapmak çoğu zaman sorunu çözer.

Kaplin hizası sıcakta neden bozulur?

Pompa gövdesi ısındıkça genleşir ve mil ekseni yükselir. Hizalama soğukta yapılsa bile çalışma sıcaklığında tekrar kontrol edilmelidir.

Yedek pompanın motoru da aynı model mi olmalı?

Zorunlu değildir, ancak aynı güç, devir ve montaj şekli değişimde kablolama ve montaj işini kolaylaştırır ve yedek parça yönetimini sadeleştirir.