IEC 132–355 Gövde Trifaze Elektrik Motorları: Büyük Gövdede Değişim, Kaide ve Mil Yüksekliği

132 ile 355 arasındaki IEC gövdelerde de gövde numarası, ayak tabanından mil merkezine kadar olan yüksekliği milimetre olarak verir. Bu aralıkta değişimi zorlaştıran şey kodu okumak değil; motorun ağırlaşması, kaidenin betona ya da şaseye sabitlenmiş olması ve hizalama payının küçülmesidir. Aynı güç devire göre bambaşka bir gövdeye düşebildiği için, büyük motorda yanlış seçimin bedeli kaide söküp yeniden yapmaktır.

Bu yazı büyük gövdelerde değişime odaklanıyor: güç–devir–gövde ilişkisi, kaide, kaplin hizası, kaldırma ve klemens kutusu yönü. Bütün gövdelerin güç listesi IEC gövde–güç tablosu sayfasındadır; burada o listeyi tekrarlamıyoruz.

Aynı güç, farklı devir, farklı gövde

Büyük güçlerde seçim yaparken önce şu soruyu sorun: makinenin istediği devir nedir? Gövdeyi asıl belirleyen tork ihtiyacıdır. 1000 d/d'lik bir motor, aynı gücü 3000 d/d'lik motorun yaklaşık üç katı torkla verir; bu tork daha büyük rotor ve daha büyük gövde ister.

Aşağıdaki tablo, HEM Motor ürün kayıtlarından seçilmiş beş güç kademesinde gövdenin kutup sayısına göre nasıl değiştiğini gösteriyor:

Tablodan iki pratik sonuç çıkar. Birincisi, 37 kW'ta 2 kutuptan 6 kutba geçmek gövdeyi 200'den 250'ye taşır; yani devir değişikliği mil yüksekliğini de değiştirir. İkincisi, 75 kW ve üzerinde 2 ve 4 kutuplu modeller çoğu zaman aynı gövde numarasını paylaşır. Bu durumda gövde aynı görünse de mil ucu ve rulman düzeni kutup sayısına göre farklı olabilir; 2 kutuplu motoru 4 kutuplunun yerine "aynı gövde" diye koymadan önce teknik çizimi karşılaştırın.

S, M, L harfi büyük gövdede ne değiştirir?

315 gövdede S, M ve L harfli üç farklı boy bulunur. HEM Motor listesinde 4 kutupta 315S-4 110 kW, 315M-4 132 kW, 315L1-4 160 kW'tır. Mil yüksekliği üçünde de aynıdır; değişen gövde boyu ve buna bağlı olarak ayakların boyuna delik aralığıdır.

Sahada sık yaşanan durum şudur: eski motor 315S, yeni ihtiyaç bir kademe üst güçtür ve 315M gelir. Kaplin tarafı yerinde kalır, ama arka ayak delikleri kaideye uymaz. Kaideye yeni delik açmak ya da ara plaka koymak gerekir. Güç artışı planlıyorsanız, bunun kaide işi doğurup doğurmadığını sipariş öncesinde çizimden kontrol edin. Uygun HEM Motor modellerini ve güncel fiyatları online mağazada inceleyebilirsiniz.

Kaide: aynı gövde numarası işin yarısıdır

Büyük motorlarda kaide genellikle çelik şase ya da beton kaide üzerinde ankrajlı bir plakadır. Gövde numarası tutuyorsa mil ekseni aynı yüksekliğe gelir; yine de şu noktalar ayrıca kontrol edilir:

• Ayak yüzeylerinin düzlüğü: Dört ayaktan biri boşta kalırsa cıvata sıkıldıkça gövde esner. Bu "yumuşak ayak" durumu sonradan titreşim ve rulman ısınması olarak geri döner; sıkmadan önce her ayak altı sentilerle kontrol edilir.
• Şim paketi: Eski motorun altındaki şimler yeni motora aynen aktarılmaz. Her motorun ayak yüksekliği toleransı farklıdır; şim, hizalama ölçümüne göre yeniden düzenlenir.
• Ankraj ve cıvata durumu: Yıllarca çalışmış kaidede çatlak, gevşemiş ankraj veya ezilmiş dişler varsa yeni motor da aynı titreşimi yaşar.
• Boyuna konum: Yeni motorun mil ucu eskisine göre öne ya da geriye düşebilir. Kaplin göbekleri arasındaki mesafe kaplin üreticisinin verdiği aralıkta kalmalıdır.

Kaplin hizası: büyük motorda tolerans daha dar

Büyük güçte milin taşıdığı tork yüksektir; küçük bir kaçıklık bile kaplin elemanlarını, rulmanları ve contaları hızlı yıpratır. Hizalama iki eksende yapılır: miller arasındaki paralel kaçıklık ve açısal kaçıklık. Komparatör ya da lazer hizalama cihazıyla ölçülür, motor tarafı şim ve yan ayar cıvatalarıyla düzeltilir.

Dikkat edilecek iki ayrıntı daha var. Sıcak çalışan pompa veya fan gibi makinelerde ısıl genleşme mil eksenini yükseltebilir; makine üreticisi soğuk hizalama için bir pay veriyorsa ona uyulur. Ayrıca hizalama, boru ve kanal bağlantıları takılı haldeyken son kez kontrol edilir; bağlantı gerilmesi motoru yerinden oynatabilir. İlk çalıştırma adımları için motor devreye alma yazısına bakabilirsiniz.

Kaldırma mapası ve taşıma

Büyük pik döküm gövdelerde motorun üstünde genellikle kaldırma mapası (halkalı cıvata) bulunur. Bu mapa yalnız motorun kendisini kaldırmak için tasarlanmıştır. Motoru üzerine takılı kasnak, kaplin veya makine parçasıyla birlikte mapadan kaldırmak mapaya ve gövdeye tasarım dışı yük bindirir.

İki mapalı büyük gövdelerde zincir açısı önemlidir; zincirler mümkün olduğunca dik çalışmalı, gerekirse travers kullanılmalıdır. Mapa dişinin tam oturduğu, halkanın gövdeye dayandığı kontrol edilir. Motor kaideye indirilirken ayaklar sürüklenmez; ayak yüzeyindeki çapak hizalamayı bozar.

Klemens kutusu yönü ve kablo girişi

Standart yatay montajda klemens kutusu çoğunlukla gövdenin üstündedir. Büyük motorlarda kablo kesiti kalın ve büküm yarıçapı geniş olduğu için kablonun hangi yönden geldiği önemlidir. Eski motorda kutu yandaysa ya da kablo kanalı belirli bir yönden iniyorsa, yeni motorun kutu konumunu siparişte belirtin.

Kutunun kendi içinde döndürülerek kablo giriş yönünün değiştirilebildiği tasarımlar vardır; bu da siparişte sorulacak konulardandır. Kablo kesitini proje veya pano mühendisi; motor akımı, kablo boyu, döşeme şekli ve ortam sıcaklığına göre hesaplar. HEM Motor'un 132 ve üzeri pik döküm modellerinin çoğu 400/690 V (Δ/Y) sargılıdır; 400 V şebekede üçgen bağlanır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur.

Varsayımsal örnek: 315 gövdede güç artışı

Bir tesiste 1500 devirli, 315S gövdeli 110 kW'lık bir fan motoru olduğunu, fanın debisinin artırılması için 132 kW'a çıkılacağını düşünelim. HEM Motor listesinde 132 kW, 4 kutup için karşılık 315M-4'tür: nominal 1488 d/d, 400 V'ta 224 A anma akımı, 847,2 Nm nominal tork.

Mil yüksekliği aynı kalır, ama 315M gövde 315S'ten uzundur; arka ayak delikleri için kaide uyarlaması gerekir. Akım arttığı için kablo, şalt ve koruma ayarları da yeniden hesaplanır. Bu karar, fanın yeni gücü gerçekten isteyip istemediğinin fan üreticisiyle teyidinden sonra verilir.

Sonuç: büyük gövdede siparişten önce

132–355 gövdede doğru seçim; güç, devir, gövde harfi ve montaj şekli birlikte okunduğunda yapılır. Ölçü rakamlarını tahminle değil, teknik çizimler üzerinden karşılaştırın. Pik döküm gövdeli modellerin tamamı pik döküm gövdeli elektrik motorları sayfasında listelenir.

Örnek modeller: 180L-4 (22 kW, 1470 d/d), 280M-4 (90 kW, 1486 d/d), 315M-4 (132 kW, 1488 d/d) ve 355M1-6 (160 kW, 990 d/d). Uygun modelleri ve güncel fiyatları elektrik motorları satın al sayfasında inceleyin. Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj bilgilerini etiket gönder sayfası üzerinden gönderin; uygun model için teklif isteyin.

Sık Sorulan Sorular

280 gövdeli motorun yerine 315 gövdeli motor takılabilir mi?

Mil ekseni yükselir ve ayak düzeni değişir; bu yüzden kaide ve kaplin tarafında yeniden düzenleme gerekir. Mümkünse aynı gövde numarasında kalın, kaçınılmazsa ara kaide çizimle hazırlanır.

Aynı gövdedeki 2 ve 4 kutuplu motorlar birbirinin yerine geçer mi?

Mil yüksekliği aynıdır ama devir farklı olduğu için makine bunu kaldırmayabilir. Büyük gövdelerde mil ucu da kutup sayısına göre farklı olabilir; teknik çizimden teyit edin.

Eski motorun şimlerini yeni motorda kullanabilir miyim?

Başlangıç noktası olarak kullanılabilir, ama son şim düzeni hizalama ölçümüne göre belirlenir. Her ayakta yumuşak ayak kontrolü ayrıca yapılmalıdır.

Klemens kutusunun yerini sipariş sonrası değiştirebilir miyim?

Kutu konumu ve kablo giriş yönü motorun yapısına bağlıdır; sonradan değiştirmek her zaman mümkün olmaz. Kablonun geldiği yönü siparişte bildirmek en güvenli yoldur.