55 kW Elektrik Motorunu Yenilerken Mevcut Kaideye Uyum

55 kW bir motoru yenilerken elektrik tarafı genellikle sorun çıkarmaz: güç, devir ve gerilim etiketten okunur. İşi uzatan, yeni motorun eski motorun bıraktığı kaideye, şaseye ya da betona oturup oturmayacağıdır. Bu büyüklükte bir motorun ayak delikleri birkaç milimetre kaydığında kaide delmek, ara plaka kaynatmak veya kaplin hizasını baştan kurmak gerekir; bu da duruş süresini günlerce uzatabilir. Bu yazıda HEM Motor'un üç adet 55 kW modelini örnek alarak, siparişten önce kaide uyumunu nasıl kontrol edeceğinizi adım adım anlatıyoruz.

HEM Motor'daki 55 kW modeller ve gövde kodları

55 kW güç, HEM Motor'da yalnız pik döküm gövdeyle ve üç farklı devirde sunulur. Üçü de IP55 koruma sınıfında, F sınıfı yalıtımlı ve 400/690 V (Δ/Y), 50 Hz beslemelidir. Kaide açısından önemli olan sütun IEC gövde koduyla ilgilidir:

Tablodan çıkan ilk sonuç şudur: 1500 ve 3000 d/d modeller aynı 250M gövdeyi paylaşırken 1000 d/d model bir üst gövdede, 280M'dedir. Yani devri değiştirmeyi düşünüyorsanız kaide de değişecek demektir. Aynı devirde kalıyorsanız, eski motorun gövde kodunu öğrenmek kaide sorusunun yarısını çözer.

Kaide uyumunu belirleyen ölçüler

IEC gövde sisteminde motorun makineye bağlanan ölçüleri standart harflerle anılır. Kaide değişmeden kalacaksa aşağıdakilerin eski ve yeni motorda aynı olması gerekir. Değerleri burada vermiyoruz; her gövde için 2026 teknik ve ürün kataloğunda ve 2D teknik çizimlerde yer alırlar.

• H – mil yüksekliği: Ayak tabanından mil merkezine olan mesafedir; gövde kodundaki sayı bunu anlatır. 250 ile 280 arasındaki fark, kaplinli bir tahrikte milin pompa ya da redüktör miliyle aynı eksende kalmamasına yol açar.
• A ve B – ayak delik aralıkları: A enine, B boyuna aralıktır. Gövde kodundaki harf (S, M, L) B ölçüsünün sınıfını gösterir; 250M ile 250S aynı yükseklikte olsa da delikler farklı yerdedir.
• C – mil omzundan ilk ayak deliğine mesafe: Kaplin göbekleri arasındaki boşluğu belirler. C farklıysa motor kaideye otursa bile kaplin aralığı tutmaz.
• D ve E – mil ucu çapı ve boyu, kama: Kaplin veya kasnak göbeğinin yeni mile geçip geçmeyeceğini gösterir.
• K – ayak cıvata deliği çapı: Mevcut ankraj cıvatalarının yeniden kullanılıp kullanılamayacağını belirler.

Aynı gövde kodu tek başına yeterli mi?

Çoğu ölçü gövde koduna bağlıdır, ama mil ucu bunun istisnasıdır. Aynı gövdede 2 kutuplu ve 4 kutuplu motorun mil ucu çapı farklı olabilir; çünkü 4 kutuplu motor aynı güçte yaklaşık iki kat tork iletir. Tablodaki 250M-2 ile 250M-4 bu durumun tipik örneğidir: ayak delikleri aynı yerdeyken kaplin göbeği aynı olmayabilir. Mil ucunu katalogdaki satırdan ayrıca kontrol edin.

Eski motordan hangi bilgiler toplanır?

Motoru sökmeden önce sahada birkaç dakika ayırmak, yanlış siparişin önüne geçer.

• Etiket: Güç, devir, gerilim, akım ve varsa gövde kodu. Etiket solmuşsa fotoğrafını yine de çekin; okunabilen her satır işe yarar.
• Sahada ölçüm: Ayak delik merkezleri arasındaki enine ve boyuna mesafe, kaide yüzeyinden mil merkezine yükseklik, mil çapı ve kama genişliği.
• Bağlantı şekli: Motor yalnız ayaktan mı bağlı (B3), yoksa ayrıca bir flanşla makineye mi oturuyor (B35)? Flanş varsa flanş ölçüsü siparişte ayrıca teyit edilir.
• Klemens kutusu yönü ve kablo girişi: Kutunun üstte mi yanda mı olduğu ve kablonun hangi yönden geldiği; kablonun gerginleşmeden yetişip yetişmeyeceği.
• Çevre boşlukları: Fan kapağının arkasında hava alması için yeterli boşluk ve vinçle kaldırma için mapalara erişim.

Eski motor IEC dışı bir gövde standardına göre üretilmişse ölçüleri birebir tutmayabilir. Bu durumda gövde kodu benzer diye siparişe geçmeyin; ölçüleri teknik çizimle karşılaştırın.

Gövde kodu tutmazsa ne yapılır?

Ölçüler farklı çıktığında çözüm motoru küçültmek değil, kaideyi uyarlamaktır. Güç ihtiyacı değişmediyse daha küçük gövdeli ama daha düşük güçlü bir motora geçmek sorunu başka yere taşır. Sahada sık kullanılan yollar şunlardır:

• Ara plaka veya adaptör şase: Yeni delik düzeni için çelik bir plaka hazırlanır ve mevcut ankrajlara bağlanır. Mil yüksekliği farkı da plaka kalınlığı ya da şimle karşılanır.
• Motor kızağı (gergi rayı): Kasnak-kayışlı tahriklerde boyuna delik farkı kızakla tolere edilebilir; ancak kasnakların aynı düzlemde kalması ve kayış gerginliği yeniden ayarlanmalıdır.
• Kaplin değişimi: C ölçüsü veya mil çapı farklıysa uygun göbekli yeni kaplin, kaide uyarlamasından daha hızlı çözüm olabilir.
• Kaidenin yenilenmesi: Beton kaide çatlamış, ankrajlar gevşemişse yenileme zaten gündemdedir; yeni motorun çizimine göre yapılması uzun vadede en temiz yoldur.

Yerleştirmeden sonra hizalama

Motor kaideye oturduğunda dört ayağın yüzeye eşit bastığından emin olun. Bir ayağın havada kalması (yumuşak ayak) cıvata sıkılınca gövdeyi zorlar ve titreşim yapar; şimle giderilir. Ardından kaplinin açısal ve paralel kaçıklığı ölçülerek hizalama yapılır. 55 kW gibi bir güçte göz kararı hizalama rulmanları ve kaplini kısa sürede yıpratır.

Örnek senaryo: pompa istasyonunda 1500 d/d motorun yenilenmesi

Aşağıdaki akış varsayımsaldır; gerçek bir müşteri uygulamasını anlatmaz. Bir su pompa istasyonunda santrifüj pompa, kaplinli bir 55 kW, 1500 d/d motorla çalışıyor ve eski motorun etiketinde gövde kodu 250M olarak okunuyor olsun.

• Güç ve devir aynı kalacağı için aday model 250M-4 kodlu 55 kW pik döküm motordur; etiketinde 1485 d/d görünecektir.
• Gövde kodu tuttuğu için ayak delikleri ve mil yüksekliği büyük olasılıkla değişmez; yine de C ölçüsü ve mil ucu katalogla karşılaştırılır, kaplin göbeğinin oturacağı doğrulanır.
• Klemens kutusunun yönü ve kablonun boyu kontrol edilir; 400 V şebekede motor üçgen (Δ) bağlanır, mevcut yıldız-üçgen yol verici korunabilir.
• İşletme sahibi "daha sessiz olsun" diye 1000 d/d'ye geçmeyi düşünürse 280M-6 gündeme gelir. Bu durumda hem pompanın debisi ve basıncı devirle birlikte değişir hem de daha yüksek gövde nedeniyle kaide uyarlaması gerekir; pompa hesabı yapılmadan bu yola gidilmez.

3000 d/d çalışan bir fan veya pompa için de mantık aynıdır: 250M-2 aynı gövde kodunu taşır, ancak mil ucu 4 kutuplu modelden farklı olabileceği için kaplin ayrıca kontrol edilir.

Elektrik tarafında kontrol edilecekler

Kaide çözüldükten sonra elektrik bağlantısı genelde hızlı ilerler, ama üç noktayı atlamayın. Birincisi, motor 400/690 V (Δ/Y) etiketlidir; 400 V şebekede üçgen bağlanır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur. İkincisi, termik koruma eski motorun değil yeni motorun etiket akımına göre ayarlanır; koruma elemanı seçimi için termik röle ve sigorta yazımıza bakabilirsiniz. Üçüncüsü, ilk çalıştırmadan önce dönüş yönü ve yalıtım kontrolü yapılmalıdır; adımlar devreye alma kontrol listesinde özetlenmiştir.

Sipariş öncesi göndermeniz gerekenler

Kaideye uyan 55 kW modeli tek seferde belirleyebilmemiz için şu bilgileri birlikte iletin:

• Güç ve devir (1000, 1500 veya 3000 d/d)
• Eski motorun etiket fotoğrafı ve okunabiliyorsa gövde kodu
• Sahada ölçtüğünüz ayak delik aralıkları, mil yüksekliği ve mil çapı
• Montaj şekli (B3 ayaklı veya B35 ayaklı-flanşlı) ve flanş varsa ölçüsü
• Şebeke gerilimi, yol verme yöntemi ve tahrik edilen makine (pompa, fan, kırıcı vb.)

Uygun modelleri ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında, tüm pik döküm seçenekleri pik döküm gövdeli motorlar listesinde görebilirsiniz. Eski motorunuzun ölçülerinden emin değilseniz motor etiketini gönderin, kaideye uyacak modeli birlikte belirleyelim; diğer sorular için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.