Metal parçalama makinesinde motoru seçerken asıl belirleyici, parçalanan malzemenin cinsi değil, darbenin motora hangi yoldan ulaştığıdır. Düşük devirli çift milli bir parçalayıcıda darbe redüktör üzerinden doğrudan mile geri döner; çekiçli bir kırıcıda volan bu darbeyi yutar ama kalkışı uzatır; hidrolik tahrikli bir makinede ise motor darbeyi neredeyse hiç hissetmez. Bu yüzden önce tahrik düzenini tanımak, sonra motoru bu düzene göre seçmek gerekir.

Üç tahrik düzeni, üç farklı motor yükü
Hurda metal, talaş, alüminyum profil, beyaz eşya veya kablo parçalayan makineler dışarıdan benzer görünse de içlerinde farklı tahrik mimarileri bulunur. Motoru etkileyen yük, bu mimariye göre tamamen değişir.
| Tahrik düzeni | Darbenin motora etkisi | Motor açısından kritik nokta |
|---|---|---|
| Elektrik motoru + redüktör (çift veya dört milli, düşük devir) | Bıçağa takılan parça, torku redüktör üzerinden motora geri yansıtır | Sık ters dönüş, tork tepeleri, redüktör ve kaplin koruması |
| Elektrik motoru + kayış + volan (çekiçli kırıcı) | Volan ani darbeyi yumuşatır, motor ortalama yükü görür | Ağır ataletli rotoru hızlandırma süresi |
| Elektrik motoru + hidrolik pompa + hidrolik motorlar | Darbe hidrolik sistemde emilir, basınç emniyetiyle sınırlanır | Pompa gücü ve sürekli çalışma, hidrolik ünite koşulları |
Aynı güçteki iki makinede bile hangisinin hangi düzende olduğu bilinmeden motor değişimine karar vermek risklidir. Makinenin etiketi ve tahrik şeması, motor seçimindeki ilk belgedir.
Redüktörlü düşük devirli parçalayıcılarda tork tepeleri
Çift milli parçalayıcıda bıçaklı miller dakikada birkaç on devirle döner. Motor bu milleri genellikle planet veya helisel konik redüktörle sürer; bazı makinelerde her mil için ayrı motor-redüktör grubu bulunur. Bıçak arasına sert bir parça girdiğinde mil yavaşlar, tork bir anda yükselir.
Otomatik ters dönüş
Bu makinelerin kumandası, motor akımı belirli bir değeri aştığında milleri durdurup kısa bir süre ters çevirir, sonra yeniden ileri yönde dener. Her yön değiştirme, motorun yüksek akım çektiği yeni bir kalkış demektir. Sık sıkışan bir malzemeyle çalışılıyorsa saatte onlarca ters dönüş görülebilir; bu da motor ısınmasını, etiket gücünden çok daha fazla belirler.
- Saatteki tahmini ters dönüş sayısını siparişte bildirin; sık yön değiştirme, motor seçiminde ayrıca değerlendirilir.
- Yön değiştirme motor dururken yapılmalıdır; dönerken ani ters çevirme, sargı ve redüktöre ağır yük bindirir.
- Frekans konvertörü kullanılan makinelerde yön değiştirme rampayla yapılır ve akım sınırlanır. Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir.
Mekanik koruma elemanları
Tork tepelerini motordan ve redüktörden uzak tutmak için tahrik hattında tork limitörü, kesme pimli kaplin veya hidrodinamik (akışkan) kaplin bulunabilir. Akışkan kaplin, motorun önce yüksüz hızlanmasına izin verir ve ani darbeyi kayma ile emer. Bu elemanlar makine üreticisinin tasarımına aittir; motor değiştirilirken yerinde ve çalışır durumda olduklarından emin olun.
Çekiçli kırıcılarda volan ve kalkış süresi
Çekiçli metal kırıcılarda rotor ve üzerindeki çekiçler büyük bir kütle oluşturur; çoğu makinede buna ek bir volan da bağlanır. Çalışma sırasında bu atalet, darbeleri yumuşatır: rotor her çarpmada biraz yavaşlar, aradaki sürede motor onu yeniden hızlandırır. Motor böylece tepe yükleri değil, ortalamaya yakın bir yükü taşır.
Bedeli kalkışta ödenir. Ağır bir rotoru durağandan tam devre çıkarmak uzun sürebilir ve motor bu süre boyunca yüksek akım çeker. Her motorun izin verilen bir kalkış süresi ve saatlik kalkış sayısı vardır. Rotorun atalet momenti (J) ve istenen kalkış süresi biliniyorsa motorun bu kalkışı kaldırıp kaldırmayacağı hesaplanabilir; bu veriler için makine üreticisine başvurun ve bize iletin.
- Kalkış boş makineyle yapılmalı; besleme, rotor tam devre ulaştıktan sonra açılmalıdır.
- Yıldız-üçgen yol vermede yıldız konumundaki düşük tork ağır rotorun hızlanmasını uzatır; geçiş zamanı buna göre ayarlanır.
- Arka arkaya kalkış denemeleri motoru ısıtır; başarısız bir kalkıştan sonra motorun soğuması beklenmelidir.
Hidrolik tahrikli makinelerde motor seçimi
Bazı parçalayıcılarda bıçaklı milleri hidrolik motorlar döndürür; elektrik motoru yalnızca hidrolik pompayı sürer. Bu düzende darbe, hidrolik basınç emniyetiyle sınırlanır ve motor çoğunlukla sabit devirde, dalgalı ama yumuşamış bir yük görür. Motor gücü pompanın debisi ve çalışma basıncından çıkar; makine adına bakarak güç belirlenmez.
Bu tip makinelerde motor, hidrolik ünitenin tankı üzerinde pompa çanı ve kaplinle çalışır. Montaj şekilleri (B3, B5, B14, B34, B35 ve dikey V1/V3/V5/V6/V15) gövdeye göre sunulur, flanş ölçüsü siparişte teyit edilir. Hidrolik uygulamalara genel bakış için hidrolik pompa motorları sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi tahrik düzeninde olursanız olun, mevcut motorun gücü ve devri belliyse uygun HEM Motor modellerini ve güncel fiyatları inceleyin.











