Döner Tambur Elek Elektrik Motoru: Redüktör Oranı ve Kalkış Yükü

Döner tambur elekte motor seçimi, tamburun hangi devirde dönmesi gerektiğiyle başlar; redüktör oranı bu devirden geriye doğru hesaplanır. Tambur devri, tambur çapına bağlı kritik devrin belirli bir oranında tutulur, motor ise bu düşük devre redüktör ve çoğu zaman zincir ya da tahrik makaraları üzerinden ulaşır. İkinci belirleyici, içinde malzeme bulunan ağır bir tamburu durduğu yerden döndürmenin gerektirdiği kalkış torkudur.

Tambur elek titreşimli elekten nasıl ayrılır?

Döner tambur elek (trommel), hafif eğimli yatırılmış, delikli sac ya da tel örgüden yapılmış bir silindirdir. Tambur kendi ekseni etrafında yavaşça döner; malzeme içeride yuvarlanırken ince taneler deliklerden düşer, iri taneler tamburun ucundan çıkar. Kompost, kum-çakıl, hafriyat, geri dönüşüm ve atık ayrıştırma tesislerinde yaygındır.

Titreşimli elekten farkı şudur: burada titreşim yoktur, motor yalnız tamburu sabit ve düşük bir devirde döndürür. Bu yüzden motor, sabit bir şaseye bağlı standart trifaze asenkron motor olabilir. Asıl mühendislik konusu, devrin doğru ayarlanması ve dolu tamburun kalkışıdır.

Tambur devri: kritik devir ve çalışma oranı

Tambur çok hızlı dönerse merkezkaç etkisi malzemeyi tambur cidarına yapıştırır, malzeme yuvarlanmaz ve eleme durur. Bu sınıra kritik devir denir. Yaklaşık olarak kritik devir (d/d) ≈ 42,3 ÷ √D formülüyle bulunur; burada D, metre cinsinden tambur iç çapıdır. Tambur elekler genellikle kritik devrin belirli bir yüzdesinde çalıştırılır; uygulamada çoğu zaman üçte bir civarı görülür. Asıl değer, malzemeye ve elek imalatçısının tasarımına göre belirlenir.

Aşağıdaki hesap varsayımsal bir örnektir. İç çapı 2 m olan bir tamburda kritik devir 42,3 ÷ 1,41 ≈ 30 d/d olur. Tambur kritik devrin yüzde 35'inde çalıştırılacaksa hedef devir yaklaşık 10,5 d/d'dir. Bu kadar düşük bir devre tek redüktörle inmek yerine genellikle redüktör ve ikinci bir kademe (zincir dişlisi veya tahrik makarası) birlikte kullanılır.

Redüktör oranını hesaplamak

Toplam çevrim oranı = motor nominal devri ÷ hedef tambur devri. Bu oran redüktör ile ikinci kademe arasında paylaştırılır. Örnek tamburda 4 kutuplu, 1460 d/d nominal devirli bir motor kullanılırsa toplam oran 1460 ÷ 10,5 ≈ 139 olur. Redüktör 1:35 seçilip zincir dişlileri 1:4 kurulursa toplam oran 140, tambur devri yaklaşık 10,4 d/d çıkar.

Aynı tambur 6 kutuplu, 970 d/d nominal devirli motorla tahrik edilirse toplam oran yaklaşık 92'ye düşer. Bu durumda daha küçük oranlı bir redüktör yeterli olabilir. Kutup sayısının nasıl seçileceği; redüktör boyutu, mevcut motorun bağlantısı ve yedek parça kolaylığı gibi konulara göre değişir.

Tamburda yaygın tahrik düzenleri

• Çevresel zincir ve dişli çember: Tamburun dışına bir dişli çember ya da zincir dişlisi sarılır, redüktör çıkışındaki pinyon bunu döndürür. Pozitif tahriktir, kayma yoktur.
• Sürtünme makaraları: Tambur, bir kısmı tahrikli dört taşıyıcı makara üzerinde durur; tahrik sürtünmeyle olur. Islak veya yağlı yüzeyde kalkışta kayma görülebilir.
• Merkez mil: Küçük tamburlarda tambur bir mile oturur, redüktör mili doğrudan döndürür.

Kalkış yükü: dolu tamburu harekete geçirmek

Tambur durduğunda içindeki malzeme tabana çöker. Yeniden kalkışta motor; tamburun büyük ataletini, taşıyıcı makaraların sürtünmesini ve malzemenin tambur içinde yukarı kaldırılmasının yarattığı dengesiz yükü birlikte yenmek zorundadır. Bu yüzden kalkış torku, sürekli çalışmadaki torktan belirgin biçimde yüksek olabilir. Islak ve yapışkan malzeme tamburun alt kısmında kek oluşturursa bu yük daha da artar.

• Doğrudan yol verme: Motor tam kalkış torkunu verir; ancak zincir, pinyon ve redüktör ani bir darbe görür.
• Yıldız-üçgen: Kalkış torku yaklaşık üçte birine düşer. Dolu bir tamburda motor yıldızda gerekli hıza ulaşamayabilir; bu düzen kalkışta yük boşsa daha uygundur.
• Frekans konvertörü: Kontrollü bir rampa ile kalkış sağlar, tambur devrini malzemeye göre ince ayarlamaya da izin verir. Üç fazlı serilerimiz frekans konvertörüyle hız kontrolüne uygundur; uzun süre düşük devirde tam torkla çalışmada harici fan gerekebilir, sürücü-motor arası kablo uzunsa dv/dt veya sinüs filtresi değerlendirilir; bu koşullar siparişte bildirilir.

İşletme tarafında en etkili önlem, besleme kesildikten sonra tamburu bir süre boş döndürüp boşaltmak ve ardından durdurmaktır. Böylece sonraki kalkış hafif başlar. Motoru büyütmeyi düşünmeden önce redüktörün ve zincirin kalkış darbesine dayanıp dayanmadığı da kontrol edilmelidir; redüktör çıkış torku ve servis faktörü için redüktör üreticisinin değerleri esas alınır.

Tambur elekler için örnek modeller

Sabit şasede çalışan, redüktörle tambur döndüren tahrikler için pik döküm örnekler. Güç kararı tambur boyutu, malzeme yoğunluğu, kapasite ve kalkış koşuluyla birlikte verilir:

• 132M-4 pik döküm gövde: 7,5 kW, 4 kutup, 1460 d/d, 400/690 V, IEC 132M, nominal tork 49,1 Nm.
• 160M-4 pik döküm gövde: 11 kW, 4 kutup, 1465 d/d, 400/690 V, IEC 160M, nominal tork 71,7 Nm.
• 160L-6 pik döküm gövde: 11 kW, 6 kutup, 970 d/d, 400/690 V, IEC 160L, nominal tork 108,3 Nm.

Pik döküm gövde, toz ve darbenin yoğun olduğu eleme sahalarında tercih edilir; motorlar IP55 ve F sınıfı yalıtımlıdır. Açık sahada çalışacak motorlar için yağmur ve güneşe karşı koruma ayrıca düşünülmelidir. Uygun HEM Motor modellerini ve güncel fiyatları elektrik motoru satın al sayfasında inceleyin; redüktörlü tahrikler hakkında genel bilgi redüktör için elektrik motorları sayfasında, sahaya yönelik seçenekler madencilik sektörü motorları sayfasındadır.

Sonuç ve sipariş için gerekenler

Tambur elekte önce hedef tambur devrini tambur çapı ve imalatçı değerleriyle belirleyin, ardından toplam oranı redüktör ve ikinci kademe arasında paylaştırın. Gücü ve yol verme yöntemini dolu kalkış koşuluna göre seçin; redüktör ve zincirin kalkış darbesini de hesaba katın. Siparişte tambur çapı ve devri, tahrik düzeni, redüktör etiketi, malzeme türü ve nemi, dolu kalkış olup olmadığı, mevcut motorun etiketi, yol verme yöntemi ve saha koşulları gereklidir.

Uygun modellerin tamamını ve güncel fiyatlarını online satış bölümümüzde bulabilirsiniz. Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını, devrini ve montaj bilgilerini etiket gönder sayfasından iletin; uygun model için teklif isteyin. Tambur bilgisiyle danışmak için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tambur elek motorunu hızlandırmak kapasiteyi artırır mı?

Belirli bir noktaya kadar artırabilir; ancak devir kritik devre yaklaştıkça malzeme cidara tutunur ve eleme bozulur. Devri değiştirmeden önce elek imalatçısının değerlerine bakın.

Tambur elekte 4 kutuplu mu, 6 kutuplu motor mu kullanılmalı?

İkisi de kullanılabilir; fark toplam çevrim oranındadır. Mevcut redüktör 4 kutuplu motora göre seçildiyse aynı kutup sayısını korumak en kolayıdır.

Dolu tambur sabah neden kalkmıyor?

Islak malzeme tabanda kek oluşturmuş, yük dengesiz kalmış olabilir; yıldız-üçgen yol verme de kalkış torkunu düşürür. Tamburu durdurmadan önce boşaltmak ve yol verme yöntemini gözden geçirmek ilk adımdır.

Titreşimli elek motoru ile tambur elek motoru aynı mı?

Hayır. Tambur elekte motor sabit şasede tamburu döndürür ve standart asenkron motor olabilir; kasaya bağlı vibrasyon motorları ise ayrı bir ürün grubudur.